Cách bắt chuyện với người lạ tự nhiên nhất là nói về điều cả hai đang cùng thấy hoặc cùng trải qua, rồi nối bằng một câu hỏi mở. Ở lớp mới: "Bạn học lớp thầy này lần đầu à, nghe nói thầy cho nhiều bài nhóm lắm?". Ở sự kiện: "Bạn biết đến buổi này qua ai thế?". Câu mở đầu không cần thông minh hay hài hước; nó chỉ cần cho người kia một lối dễ để trả lời.
Phần lớn cảm giác ngượng đến từ việc ta nghĩ người khác sẽ thấy mình phiền hoặc kỳ lạ. Thực tế, ở những nơi mọi người đều mới — lớp học, công ty, hội thảo — rất nhiều người đang chờ ai đó mở lời trước. Bài này đi qua ba phần của một cuộc trò chuyện: mở lời, giữ chuyện, kết thúc, kèm 20 câu mở đầu theo bối cảnh, những chủ đề nên tránh và mẹo riêng cho người hướng nội.
Vì sao bắt chuyện thấy khó, và điều ít người biết
Nỗi sợ lớn nhất khi bắt chuyện là bị từ chối hoặc làm người kia khó chịu. Nhưng các nghiên cứu tâm lý xã hội nhiều lần ghi nhận một điều thú vị: sau khi trò chuyện với người lạ, người ta thường thấy cuộc nói chuyện dễ chịu hơn mình dự đoán, và thường đánh giá thấp mức độ người kia thích mình. Nói cách khác, bạn có thể đang lo quá mức về việc mình gây ấn tượng xấu.
Khó khăn thứ hai là ta nghĩ câu mở đầu phải thật đặc biệt. Người giỏi bắt chuyện thường dùng những câu rất bình thường. Thứ làm nên cuộc trò chuyện hay không phải câu đầu tiên, mà là sự chú ý thật khi nghe và câu hỏi tiếp theo cho thấy bạn quan tâm.
Khó khăn thứ ba là thiếu luyện tập. Bắt chuyện là kỹ năng, càng làm càng quen. Bắt đầu với những cuộc trò chuyện rủi ro thấp: hỏi người bán hàng về món đồ, chào hỏi bác bảo vệ, nói một câu với người ngồi cạnh khi chờ khám bệnh. Mỗi lần như vậy là một lần cơ thể học được rằng nói chuyện với người lạ không nguy hiểm.
20 câu mở đầu theo từng bối cảnh
Chọn câu phù hợp nơi bạn đang có mặt, rồi chỉnh theo giọng của mình. Để ý rằng phần lớn câu đều kết thúc bằng một câu hỏi dễ trả lời:
- Lớp học mới: "Chỗ này có ai ngồi chưa bạn?" · "Bạn đã học môn này với thầy cô nào trước chưa?" · "Bài tập tuần đầu bạn hiểu yêu cầu chưa, mình đọc mà hơi rối." · "Bạn ở ký túc hay ở ngoài?" · "Bạn chọn môn này vì thích hay vì bắt buộc?"
- Chỗ làm mới: "Em mới vào phòng mình tuần này, anh chị làm ở đây lâu chưa ạ?" · "Buổi trưa mọi người hay ăn ở đâu, chỉ em với." · "Chị làm mảng nào, em hay phải phối hợp với ai nhất?" · "Máy pha cà phê này dùng thế nào vậy anh?" · "Lúc mới vào, chị thấy điều gì khó quen nhất?"
- Sự kiện, hội thảo: "Bạn biết đến buổi này qua đâu?" · "Phần nói chuyện vừa rồi bạn thấy ý nào đáng nhớ nhất?" · "Bạn làm trong ngành này hay đến tìm hiểu?" · "Lần đầu mình đến sự kiện kiểu này, bạn hay đi không?" · "Bạn đến từ sớm à, mình lỡ phần đầu, có gì hay không?"
- Buổi gặp mặt, tiệc bạn bè: "Bạn quen chủ nhà từ hồi nào?" · "Món này ngon thế, bạn thử chưa?" · "Dạo này cuối tuần bạn hay làm gì?" · "Bạn có đang đọc hay xem gì hay không, mình đang tìm phim mới." · "Bạn ở gần đây không, đi lại có tiện không?"
Điều quan trọng hơn câu chữ là cách nói: nhìn vào mắt người kia, mỉm cười nhẹ, giới thiệu tên mình ngay sau một hai câu ("À mình là Linh, mới chuyển sang nhóm thiết kế"). Giới thiệu tên trước giúp người kia tự nhiên giới thiệu lại.
Giữ cuộc trò chuyện không bị "đứt": câu hỏi mở và cách nối chuyện
Hỏi câu mở thay vì câu có/không. "Bạn thích công việc này không?" dễ nhận được "cũng được". "Điều gì ở công việc này làm bạn thấy thú vị nhất?" mời người kia kể. Câu hỏi mở thường bắt đầu bằng thế nào, vì sao, điều gì, kể mình nghe.
Nghe để tìm "móc". Trong câu trả lời của người kia luôn có chi tiết để hỏi tiếp. "Mình mới chuyển từ Đà Nẵng ra" — móc là Đà Nẵng, chuyện chuyển nhà, lý do chuyển. Chọn một móc và hỏi thêm: "Ra đây bạn thấy khác nhất là gì?".
Chia sẻ lại một chút về mình. Hỏi liên tục khiến cuộc trò chuyện giống phỏng vấn. Sau hai ba câu hỏi, kể một chi tiết của mình liên quan: "Mình cũng mới chuyển nhà năm ngoái, mất cả tháng mới quen đường." Cân bằng hỏi và kể làm người kia thoải mái hơn.
Nhắc lại và hỏi sâu thêm. "Bạn nói là đang học làm bánh à? Học ở đâu, tự học hay đi lớp?" Việc nhắc lại cho thấy bạn đang nghe thật, thứ người ta nhớ lâu hơn mọi câu nói hay.
Chấp nhận khoảng lặng ngắn. Vài giây im lặng không phải thảm hoạ. Mỉm cười, uống nước, rồi quay lại một chủ đề đã nói trước đó: "Lúc nãy bạn kể về chuyến đi Sa Pa (Lào Cai), bạn đi mùa nào?".
Chủ đề nên nói và chủ đề nên tránh khi mới quen
Với người mới gặp, nên chọn chủ đề nhẹ, chung, dễ tìm điểm đồng. Một số câu hỏi rất phổ biến trong giao tiếp của người Việt lại dễ làm người khác khó xử:
| Nên nói | Nên tránh | Vì sao |
|---|---|---|
| Công việc, ngành học ở mức chung | Lương bao nhiêu, nhà mua giá bao nhiêu | Tiền bạc là chuyện riêng, dễ tạo so sánh |
| Sở thích, phim, sách, món ăn, du lịch | Bao giờ cưới, sao chưa có con | Có thể chạm vào chuyện buồn hoặc áp lực của người kia |
| Sự kiện đang tham dự, nơi đang ở | Nhận xét ngoại hình: béo lên, gầy đi, trông già | Dễ gây tổn thương dù có ý quan tâm |
| Kế hoạch cuối tuần, kỳ nghỉ | Quan điểm về các vấn đề gây tranh cãi | Dễ chia rẽ khi chưa đủ hiểu nhau |
| Kinh nghiệm ở thành phố, khu vực | Bệnh tật, chuyện gia đình người khác | Quá riêng tư với người mới quen |
Nếu lỡ hỏi một câu khiến người kia ngập ngừng, nói nhẹ "à mình hỏi hơi riêng, bạn không cần trả lời đâu" rồi chuyển chủ đề. Thừa nhận nhanh thường xoá được sự khó xử.
Kết thúc cuộc trò chuyện lịch sự và mẹo cho người hướng nội
Nhiều người ngại bắt chuyện vì sợ bị "kẹt" không biết thoát ra thế nào. Thật ra kết thúc rất đơn giản nếu có một câu ghi nhận, một lý do và một lời chào: "Nói chuyện với bạn vui ghê, mình qua chào chị Mai một chút nhé, lát gặp lại." Nếu muốn giữ liên lạc: "Mình kết bạn Zalo để lúc nào trao đổi thêm nhé?". Kết thúc khi câu chuyện vẫn còn vui tốt hơn là đợi đến lúc cả hai cạn chuyện.
Với người hướng nội, bắt chuyện tốn năng lượng hơn người khác, và điều đó không có gì sai. Vài mẹo giúp dễ hơn: đến sự kiện sớm, khi mọi người còn ít và chưa vào nhóm, bắt chuyện dễ hơn nhiều; đặt mục tiêu nhỏ như nói chuyện thật với hai người thay vì cố quen cả phòng; chuẩn bị sẵn ba câu hỏi trong đầu; nhận một việc nhỏ như đón khách, phát tài liệu để có lý do tự nhiên nói chuyện.
Người hướng nội cũng có lợi thế: thường lắng nghe kỹ và thích trò chuyện sâu một đối một. Hãy tận dụng điều đó thay vì cố trở thành người sôi nổi nhất phòng. Sau sự kiện, cho mình thời gian yên tĩnh để nạp lại năng lượng. Mỗi lần bắt chuyện thành công, dù chỉ vài phút, là một lần chứng minh với bản thân rằng mình làm được.
Ngôn ngữ cơ thể: điều người kia cảm nhận trước cả lời nói
Tiếp cận từ phía trước hoặc chếch bên. Đi tới từ phía sau dễ làm người kia giật mình. Đứng cách khoảng một sải tay, không quá sát. Nếu người kia đang đứng với một nhóm, đứng ở mép nhóm, đợi một khoảng ngừng rồi mới góp lời.
Giữ tay và người ở tư thế mở. Khoanh tay, cầm điện thoại trước ngực hay quay nửa người về phía cửa đều phát tín hiệu "muốn rời đi". Hai tay thả lỏng hoặc cầm cốc nước ngang hông, người hướng về phía người nói, giúp họ thấy bạn sẵn lòng trò chuyện.
Nhìn mắt vừa đủ. Nhìn vào mắt khi người kia nói, thỉnh thoảng nhìn đi chỗ khác cho tự nhiên. Nhìn chằm chằm không chớp gây áp lực; còn mắt dán vào điện thoại thì ngược lại, cho thấy bạn không quan tâm.
Gật đầu và phản hồi ngắn. Những tiếng "à", "thế à", "hay nhỉ" kèm cái gật đầu cho người nói biết bạn đang theo dõi. Đây là cách giữ chuyện mà người ít nói cũng làm được dễ dàng.
Cất điện thoại khi đang nói chuyện. Chỉ một lần liếc màn hình cũng đủ làm người kia chùng xuống. Nếu phải xem tin gấp, xin phép trước: "Xin lỗi, mình xem tin nhắn của nhà một chút."
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết người kia không muốn nói chuyện với mình?
Để ý các dấu hiệu: trả lời cụt một hai chữ, không hỏi lại, mắt liên tục nhìn điện thoại hoặc nhìn đi chỗ khác, cơ thể quay về hướng khác. Khi đó hãy kết thúc nhẹ nhàng và đừng coi là thất bại; có thể họ đang mệt, đang bận hoặc chỉ cần yên tĩnh.
Bắt chuyện với người lạ ở nơi công cộng có kỳ không?
Không kỳ nếu bối cảnh phù hợp và bạn tôn trọng tín hiệu của người kia, ví dụ cùng xếp hàng chờ lâu, cùng ngồi phòng chờ, cùng tham gia một hoạt động. Tránh làm phiền người đang đeo tai nghe, đang đọc sách tập trung hoặc đang vội.
Nói chuyện qua tin nhắn với người mới quen thế nào cho tự nhiên?
Bắt đầu bằng điều liên quan tới lần gặp trước: "Hôm qua bạn có nói đang tìm sách học nấu ăn, mình nhớ ra một cuốn hay." Hỏi câu mở, đừng gửi quá nhiều tin liên tiếp khi người kia chưa trả lời. Tin nhắn ngắn, có lý do rõ ràng dễ được đáp lại hơn.
Quên tên người vừa mới giới thiệu thì làm sao?
Nói thật một cách nhẹ nhàng: "Xin lỗi, mình hay quên, bạn nhắc lại tên giúp mình nhé." Hầu hết mọi người không phật lòng. Để nhớ tên, nhắc lại tên ngay khi được giới thiệu và dùng tên đó một lần trong câu chuyện.
Có nên dùng câu đùa để bắt chuyện không?
Có thể, nếu câu đùa nhẹ nhàng, liên quan tới tình huống chung và không nhắm vào ai. Tránh đùa về ngoại hình, vùng miền hay các chủ đề nhạy cảm. Với người hoàn toàn xa lạ, một câu hỏi bình thường thường an toàn và hiệu quả hơn một câu đùa.
Đi sự kiện một mình mà không quen ai thì nên bắt đầu thế nào?
Đến sớm, đứng gần quầy nước hoặc khu đăng ký nơi người ta hay dừng lại. Tìm người cũng đang đứng một mình, họ thường rất vui khi có người bắt chuyện. Hỏi về sự kiện, rồi cùng nhau tham gia một nhóm khác để mở rộng dần.
