Chọn robot hút bụi theo bốn tiêu chí chính, xếp theo mức ảnh hưởng tới trải nghiệm: cách dẫn đường (LiDAR hay camera hay con quay), khả năng tránh vật cản, kiểu lau và loại trạm sạc. Lực hút ghi bằng Pa trên hộp thường được quảng cáo nhiều nhất nhưng lại ít khi là thứ quyết định: với sàn gạch, gỗ trong nhà Việt, máy khoảng 2.500–4.000 Pa đã dư sức; con số lớn hơn chỉ đáng kể khi nhà nhiều thảm hoặc lông thú.
Một nguyên tắc nữa: tiền nên đổ vào thứ giải quyết đúng phiền toái của nhà bạn. Nhà nhiều dây điện, tất trẻ con cần tránh vật cản tốt. Nhà lười giặt giẻ cần trạm tự giặt. Nhà ít thảm thì không cần trả thêm cho lực hút khủng. Bảng tiêu chí bên dưới giúp tách đâu là nhu cầu, đâu là con số cho đẹp hộp.
Bảng tiêu chí nhanh theo nhu cầu
Đọc theo hàng: mỗi tiêu chí ghi mức đủ dùng cho nhà phổ thông và khi nào mới cần mức cao hơn.
| Tiêu chí | Mức đủ cho nhà phổ thông | Khi nào cần mức cao hơn |
|---|---|---|
| Lực hút | Khoảng 2.500–4.000 Pa | Nhiều thảm, nuôi chó mèo lông dày: từ 5.000 Pa trở lên kèm chổi chống rối |
| Dẫn đường | LiDAR hoặc camera có lập bản đồ | Nhà nhiều phòng, nhiều tầng: LiDAR lưu được nhiều bản đồ |
| Tránh vật cản | Cảm biến va chạm và cảm biến hồng ngoại cơ bản | Nhà có trẻ nhỏ, thú cưng, nhiều dây: tránh vật cản bằng camera hoặc ánh sáng cấu trúc |
| Lau | Kéo giẻ có bơm nước điều chỉnh mức | Muốn lau sạch hơn: giẻ xoay đôi hoặc con lăn, có nâng giẻ khi gặp thảm |
| Trạm | Đế sạc thường, tự đổ hộp bụi bằng tay | Bận rộn, dị ứng bụi: trạm tự đổ rác; ghét giặt giẻ: trạm giặt và sấy giẻ |
| Pin | Lau hút hết nhà trong một lần sạc | Nhà trên khoảng 120 m²: pin lớn, có chế độ sạc rồi chạy tiếp |
| Chiều cao thân máy | Thấp hơn gầm sofa, gầm giường nhà bạn | Gầm thấp: chọn máy thân mỏng hoặc tháp LiDAR thu vào được |
Phân khúc giá thường đi theo bậc: máy giá thấp có con quay hồi chuyển, đế sạc thường; tầm trung có LiDAR, lau kéo giẻ, có thể kèm trạm đổ rác; cao cấp có tránh vật cản bằng camera, giẻ xoay, trạm giặt sấy giẻ và tự cấp nước. Giá cụ thể thay đổi liên tục theo đợt giảm giá nên bạn nên so trên nhiều kênh tại thời điểm mua.
Lực hút (Pa): bao nhiêu là đủ và vì sao không nên chỉ nhìn số
Pa (pascal) đo độ chênh áp suất mà quạt tạo ra ở miệng hút. Về lý thuyết số càng lớn càng hút mạnh, nhưng mỗi hãng đo theo cách riêng, ở điều kiện riêng, nên so hai con số trên hai hộp máy khác hãng không chính xác lắm. Hơn nữa, lượng bụi thực sự được gom lên còn phụ thuộc thiết kế chổi chính, khe hở giữa thân máy và sàn, độ kín của đường gió và độ sạch của lưới lọc.
Trên sàn cứng, bụi và vụn nằm ngay mặt sàn; chổi chính quét chúng vào miệng hút, lực hút vừa phải là đủ. Trên thảm, bụi lọt sâu vào sợi, lúc này lực hút lớn và chế độ tự tăng lực khi phát hiện thảm mới phát huy. Một chiếc máy 8.000 Pa với chổi lông bị tóc quấn kín vẫn hút kém hơn máy 3.000 Pa có chổi sạch.
Nhà nuôi chó mèo hoặc có người tóc dài nên ưu tiên chổi chính bằng cao su hoặc thiết kế chống rối tóc, có khi là hai con lăn cao su ngược chiều hay chổi có lưỡi cắt tóc. Đây là chi tiết giúp bạn đỡ phải ngồi gỡ tóc mỗi tuần, đáng giá hơn vài nghìn Pa chênh lệch.
Cũng nên nhớ: chạy mức hút cao nhất thì ồn hơn và tốn pin hơn hẳn. Phần lớn thời gian người dùng để chế độ tiêu chuẩn, chỉ bật mạnh cho thảm.
Dẫn đường: con quay hồi chuyển, camera hay LiDAR
Con quay hồi chuyển (gyroscope). Máy ước lượng vị trí bằng cảm biến quay và đếm vòng bánh xe, chạy theo đường zíc zắc. Không lưu bản đồ chi tiết hoặc bản đồ dễ lệch sau vài lần va chạm, không chia phòng chính xác. Đủ cho căn hộ nhỏ, một hai phòng thông nhau; nhà nhiều phòng sẽ bị sót vùng hoặc chạy lặp.
Camera (vSLAM). Một camera hướng lên trần hoặc hướng trước nhận dạng các điểm mốc như góc trần, khung cửa để định vị. Lập bản đồ khá tốt, thân máy có thể thấp vì không cần tháp. Điểm yếu là cần đủ ánh sáng: chạy ban đêm tắt đèn hoặc phòng tối thì dễ lạc. Ngoài ra có camera trong nhà, nên đọc chính sách dữ liệu.
LiDAR (laser). Tháp nhỏ trên nóc máy quay liên tục, bắn tia laser đo khoảng cách tới tường, đồ đạc nhiều lần mỗi giây, vẽ bản đồ chính xác trong lượt chạy đầu tiên và chạy được trong bóng tối. Đây là lựa chọn phổ biến và đáng tiền nhất ở tầm trung. Nhược điểm: tháp làm máy cao thêm khoảng 1–2 cm, dễ kẹt gầm thấp; vài dòng mới cho tháp thụt xuống.
Tránh vật cản là chuyện khác với dẫn đường. LiDAR biết tường ở đâu nhưng không thấy chiếc tất hay sợi dây sạc nằm sát sàn. Để tránh vật nhỏ, máy cần thêm cảm biến phía trước: ánh sáng cấu trúc (chiếu vạch laser và đọc độ biến dạng), camera có nhận dạng vật thể, hoặc kết hợp. Bạn nên xem video thử thực tế với dây điện, tất, đồ chơi, thay vì chỉ tin danh sách tính năng.
Kiểu lau: từ kéo giẻ đến giẻ xoay và nâng giẻ
Chức năng lau khác nhau rất nhiều giữa các dòng máy, và đây thường là chỗ người mua thất vọng nhất nếu chọn sai:
- Kéo giẻ thụ động: một tấm giẻ gắn dưới đuôi, nước nhỏ giọt từ bình, máy chạy đến đâu giẻ lướt đến đó. Lau ẩm duy trì được, không chà được vết. Chọn loại có bơm điện tử chỉnh mức nước, tránh loại nhỏ giọt theo trọng lực vì dễ đọng nước khi máy dừng.
- Giẻ rung: tấm giẻ rung qua lại nhanh nhiều lần mỗi giây, tạo lực chà nhẹ. Sạch hơn kéo giẻ một chút với vết mờ.
- Hai giẻ xoay tròn: hai đĩa giẻ ép xuống sàn và quay liên tục, lực nén lớn, lau sạch vết bám rõ hơn. Vài mẫu cho đĩa giẻ vươn ra sát mép tường.
- Con lăn lau: một trục giẻ quay, vừa lau vừa được vắt và tưới nước sạch liên tục trong lúc chạy. Hạn chế việc mang nước bẩn lau đi khắp nhà.
- Nâng giẻ hoặc tự tháo giẻ khi gặp thảm: máy nâng giẻ lên vài milimét khi nhận ra thảm, hoặc tự để giẻ lại trạm khi chỉ cần hút. Nhà có thảm lông thì nâng vài milimét có thể chưa đủ, tự tháo giẻ an toàn hơn.
Câu hỏi nên đặt: giẻ có tháo ra giặt máy được không, bán rời bao nhiêu, có chế độ lau theo từng phòng với lượng nước khác nhau không (bếp nhiều nước hơn, phòng ngủ sàn gỗ ít nước hơn).
Trạm sạc tự động: đổ rác, giặt giẻ, sấy và cấp nước
Trạm tự đổ rác hút ngược bụi từ hộp chứa của robot sang một túi lớn trong trạm sau mỗi lượt. Túi đầy thường sau khoảng một đến hai tháng tuỳ diện tích và lượng bụi. Lợi ích lớn cho người dị ứng bụi vì ít phải mở hộp bụi. Đổi lại, mỗi lần hút ngược trạm kêu rất to trong khoảng chục giây, và túi bụi là khoản mua định kỳ.
Trạm giặt giẻ có bình nước sạch và bình nước bẩn; robot quay về giữa chừng để giặt giẻ rồi lau tiếp. Kèm sấy giẻ bằng gió hoặc khí nóng để giẻ không ẩm mốc, đỡ mùi hôi. Bạn vẫn phải đổ nước bẩn, châm nước sạch vài ngày một lần và cọ khay rửa mỗi tuần. Trạm loại này to, cần chỗ đặt rộng, thường cao tới đầu gối hoặc hơn.
Trạm cấp xả nước tự động nối thẳng với đường nước và ống thoát, không cần đổ bình. Tiện nhất nhưng phải có chỗ đấu nối, thường là gần bếp hoặc phòng giặt; nhà đã hoàn thiện thì khó lắp.
Nếu nhà nhỏ, bạn vẫn chịu đổ bụi tay, một đế sạc thường là đủ và giúp tiết kiệm một khoản đáng kể. Trạm đa năng thật sự đáng tiền với nhà rộng, người bận, hoặc người lớn tuổi khó cúi xuống thao tác.
Pin, độ ồn, ứng dụng và những câu nên hỏi khi mua
Các chi tiết nhỏ này quyết định máy có dễ sống chung lâu dài không:
- Pin: dung lượng thường ghi bằng mAh; thực tế hơn là xem nhà sản xuất công bố chạy được bao nhiêu phút ở chế độ tiêu chuẩn và máy có tự về sạc rồi chạy tiếp chỗ còn dở không.
- Độ ồn: robot chạy chế độ thường ồn cỡ một cuộc trò chuyện bình thường, chế độ mạnh to hơn rõ rệt. Nếu định chạy ban đêm hay khi em bé ngủ, hãy nghe thử máy thật hoặc video có tiếng gốc.
- Ứng dụng: có chia phòng, vùng cấm, tường ảo, hẹn giờ theo phòng, chỉnh nước theo phòng không; có tiếng Việt không; có dùng được khi mất mạng không.
- Dữ liệu và quyền riêng tư: máy có camera thì ảnh có được gửi lên máy chủ không, bản đồ nhà lưu ở đâu, có xoá được không.
- Phụ kiện và bảo hành: phụ kiện thay thế có bán sẵn trong nước không, pin bảo hành bao lâu, trung tâm bảo hành ở tỉnh thành bạn sống có không.
- Wi-Fi: nhiều robot chỉ kết nối Wi-Fi băng tần 2,4 GHz; nếu bộ phát nhà bạn gộp hai băng tần, có thể phải tách ra lúc cài đặt.
Tên các mục trong ứng dụng điều khiển khác nhau theo hãng và theo phiên bản phần mềm, nên khi xem hướng dẫn hãy đối chiếu với đúng dòng máy của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Robot hút bụi 2.000 Pa có yếu không?
Với sàn gạch, gỗ nhà chung cư, 2.000 Pa thường vẫn gom được bụi, tóc và vụn nhỏ nếu chổi chính tốt và chạy hằng ngày. Nhà có thảm, nuôi chó mèo lông dày hoặc nhiều cát sạn thì nên chọn mức cao hơn. Thiết kế chổi và độ kín đường gió quan trọng không kém con số Pa.
Robot có camera có lộ hình ảnh trong nhà không?
Phụ thuộc thiết kế của hãng. Nhiều máy xử lý hình ngay trên máy để nhận dạng vật cản và không gửi ảnh lên mạng, một số có chức năng xem camera từ xa. Hãy đọc chính sách quyền riêng tư, tắt chức năng xem từ xa nếu không dùng và đặt mật khẩu tài khoản mạnh.
Trạm tự giặt giẻ có cần thêm nước lau sàn không?
Không bắt buộc, nước sạch đã đủ cho lau ẩm hằng ngày. Nếu muốn dùng dung dịch, chỉ dùng loại nhà sản xuất cho phép và pha đúng liều. Nước lau sàn thông thường tạo bọt, có thể làm hỏng bơm, tắc đường ống và mất bảo hành.
Máy tầm trung và cao cấp khác nhau thực sự ở đâu?
Khác biệt lớn nhất nằm ở tránh vật cản, kiểu lau và trạm. Khả năng hút bụi trên sàn cứng giữa hai phân khúc thường không chênh nhiều. Nếu sàn nhà bạn gọn gàng và bạn không ngại giặt giẻ, máy tầm trung có LiDAR đã đáp ứng phần lớn nhu cầu.
Nên chọn robot thân tròn hay thân vuông?
Thân tròn xoay trở dễ, ít kẹt giữa chân ghế. Thân vuông hoặc chữ D vào góc tốt hơn một chút. Ngày nay nhiều máy tròn bù lại bằng chổi cạnh hoặc giẻ vươn ra mép, nên hình dáng không còn là tiêu chí quyết định.
Một robot có dùng cho hai tầng được không?
Được, nếu máy hỗ trợ lưu nhiều bản đồ. Bạn xách máy lên tầng, máy tự nhận ra tầng mình đang ở rồi chạy theo bản đồ tương ứng. Bất tiện là đế sạc chỉ ở một tầng, nên ở tầng còn lại máy chạy xong phải được mang về.
