Sau ngày 1/7/2025, tỉnh có diện tích lớn nhất Việt Nam là Lâm Đồng (gộp Lâm Đồng, Đắk Nông, Bình Thuận) với khoảng 24.233 km². Đơn vị đông dân nhất là TP. Hồ Chí Minh (gộp thêm Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu) với khoảng 14 triệu người. Các số này lấy theo Nghị quyết 202/2025/QH15.
Ở chiều ngược lại, Hưng Yên mới (gộp Thái Bình) có diện tích nhỏ nhất, khoảng 2.515 km², còn Lai Châu là nơi ít dân nhất, khoảng hơn nửa triệu người. Hà Nội không còn là thành phố rộng nhất trong nhóm trực thuộc trung ương, và Nghệ An mất ngôi tỉnh rộng nhất mà nó giữ suốt nhiều năm.
Phần dưới xếp nhóm đầu, nhóm cuối theo từng tiêu chí, giải thích vì sao bảng xếp hạng đảo lộn và cách đọc số liệu cho đúng.
Mười tỉnh thành rộng nhất sau sáp nhập
Số liệu làm tròn từ diện tích tự nhiên ghi trong Nghị quyết 202/2025/QH15 (với đơn vị mới) và số liệu hiện có của các tỉnh giữ nguyên. Ba vị trí đầu đều là tỉnh Tây Nguyên được ghép với một tỉnh ven biển.
| Hạng | Tỉnh | Diện tích (khoảng) | Gộp từ |
|---|---|---|---|
| 1 | Lâm Đồng | 24.233 km² | Lâm Đồng, Đắk Nông, Bình Thuận |
| 2 | Gia Lai | 21.577 km² | Gia Lai, Bình Định |
| 3 | Đắk Lắk | 18.096 km² | Đắk Lắk, Phú Yên |
| 4 | Nghệ An | 16.486 km² | giữ nguyên |
| 5 | Quảng Ngãi | 14.833 km² | Quảng Ngãi, Kon Tum |
| 6 | Sơn La | 14.110 km² | giữ nguyên |
| 7 | Tuyên Quang | 13.796 km² | Tuyên Quang, Hà Giang |
| 8 | Lào Cai | 13.257 km² | Lào Cai, Yên Bái |
| 9 | Đồng Nai | 12.737 km² | Đồng Nai, Bình Phước |
| 10 | Quảng Trị | 12.700 km² | Quảng Trị, Quảng Bình |
Lâm Đồng mới trải từ cao nguyên Lâm Viên quanh Đà Lạt, qua vùng đất đỏ Đắk Nông, xuống tới bờ biển Phan Thiết và đảo Phú Quý. Nghĩa là một tỉnh có cả khí hậu mát quanh năm, vùng cà phê, sầu riêng lẫn vùng biển nắng gió. Đà Nẵng mới, với khoảng 11.860 km², đứng ngay sau nhóm mười và là thành phố trực thuộc trung ương rộng nhất.
Những tỉnh thành đông dân nhất
Dân số dưới đây là quy mô dân số dùng khi lập đề án sắp xếp, gồm cả người thường trú và tạm trú quy đổi, nên có thể chênh với số điều tra dân số hằng năm. Hãy coi đây là thứ hạng tương đối.
| Hạng | Tỉnh thành | Dân số (khoảng) |
|---|---|---|
| 1 | TP. Hồ Chí Minh | 14,0 triệu |
| 2 | Hà Nội | khoảng 8,7–8,8 triệu |
| 3 | An Giang | gần 5,0 triệu |
| 4 | Hải Phòng | khoảng 4,7 triệu |
| 5 | Đồng Nai | khoảng 4,5 triệu |
| 6 | Ninh Bình | khoảng 4,4 triệu |
| 7 | Đồng Tháp | khoảng 4,4 triệu |
TP. Hồ Chí Minh mới gần gấp đôi Hà Nội về dân số nhưng chỉ rộng gấp đôi về diện tích, nên mật độ hai nơi không chênh quá xa: TP. Hồ Chí Minh khoảng 2.000 người, Hà Nội khoảng 2.600 người trên mỗi km². Điều đáng chú ý là ba tỉnh miền Tây (An Giang, Đồng Tháp, và sát sau là Vĩnh Long, Cần Thơ) đều chen vào nhóm đông dân, vì mỗi đơn vị gộp hai, ba tỉnh vốn đã đông người.
Nhóm cuối: nhỏ nhất và ít dân nhất
Nhóm cuối gần như tách bạch: tỉnh nhỏ nhất về diện tích nằm ở đồng bằng sông Hồng, còn tỉnh ít dân nhất là các tỉnh miền núi biên giới không sáp nhập.
- Diện tích nhỏ nhất: Hưng Yên (khoảng 2.515 km²), rồi Hải Phòng (khoảng 3.195 km²), Hà Nội (khoảng 3.360 km²), Ninh Bình (khoảng 3.943 km²), Bắc Ninh (khoảng 4.719 km²). Cả năm đều thuộc vùng châu thổ Bắc Bộ, đất hẹp người đông.
- Dân số thấp nhất: Lai Châu (hơn nửa triệu người), sau đó là Cao Bằng, Điện Biên và Lạng Sơn, mỗi tỉnh dưới một triệu người.
- Mật độ thấp nhất: cũng là nhóm Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Cao Bằng, nơi núi cao chiếm phần lớn diện tích, mật độ chỉ vài chục đến dưới trăm người trên mỗi km².
- Mật độ cao nhất: TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, rồi Hưng Yên, Bắc Ninh, Hải Phòng. Hưng Yên mới nhỏ nhất nhưng có khoảng 3,6 triệu dân, mật độ hơn 1.400 người/km².
Một hệ quả ít người để ý: khoảng cách giữa tỉnh lớn nhất và nhỏ nhất về diện tích đã thu hẹp. Trước đây Nghệ An rộng gấp khoảng 20 lần Bắc Ninh cũ; nay Lâm Đồng chỉ rộng gần gấp 10 lần Hưng Yên.
Vì sao thứ hạng đổi hẳn so với thời 63 tỉnh
Trước 2025, bảng xếp hạng diện tích quen thuộc là Nghệ An, Gia Lai, Sơn La, Đắk Lắk, Thanh Hóa đứng đầu, còn Bắc Ninh là tỉnh nhỏ nhất với chưa đầy 900 km². Việc gộp tỉnh làm thay đổi theo hai cách. Thứ nhất, ba tỉnh Tây Nguyên vốn đã rộng lại được cộng thêm một tỉnh duyên hải, nên vọt lên đầu. Thứ hai, các tỉnh nhỏ ở đồng bằng sông Hồng đều được gộp cặp, nên không còn đơn vị nào dưới 2.000 km².
Về dân số, thay đổi còn rõ hơn. Ngày trước, ngoài Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, chỉ có Thanh Hóa, Nghệ An và Đồng Nai vượt mốc ba triệu. Nay gần hai chục đơn vị có từ ba triệu dân trở lên, đặc biệt ở đồng bằng sông Cửu Long, nơi ba tỉnh cũ gộp một là chuyện thường. Thanh Hóa và Nghệ An giữ nguyên địa giới nên tụt xuống giữa bảng dù dân số không giảm.
Vì thế, khi đọc một bài viết cũ nói "Nghệ An là tỉnh rộng nhất" hay "Bắc Ninh là tỉnh nhỏ nhất", bạn nên hiểu đó là số liệu trước 1/7/2025. Các tài liệu học tập, bản đồ treo tường in trước thời điểm này đều cần cập nhật.
Đọc số liệu diện tích, dân số sao cho đúng
Có ít nhất hai bộ số. Trước khi Quốc hội thông qua, báo chí từng đăng số liệu dự kiến theo đề án; sau đó Nghị quyết 202/2025/QH15 công bố số chính thức. Hai bộ có chỗ lệch nhau vài trăm nghìn người, nên khi trích dẫn hãy ghi rõ nguồn.
Diện tích tự nhiên khác diện tích đất ở. Con số km² là toàn bộ diện tích tự nhiên, gồm rừng, núi, sông hồ, mặt nước. Một tỉnh rộng nhất chưa chắc có nhiều đất sản xuất nhất, vì Lâm Đồng có phần lớn là rừng và đồi núi dốc.
Dân số quy đổi khác dân số điều tra. Quy mô dân số trong đề án sắp xếp tính cả người tạm trú quy đổi. Số dân trung bình hằng năm do cơ quan thống kê công bố có thể thấp hơn. Nếu bạn làm báo cáo, luận văn, hãy lấy niên giám thống kê mới nhất của cơ quan thống kê quốc gia (Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính) hoặc cục thống kê tỉnh.
Thứ hạng thay đổi theo năm. Dân số biến động do di cư, nhất là quanh TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bắc Ninh, Đồng Nai. Sau vài năm, thứ tự trong nhóm giữa có thể đảo, trong khi diện tích gần như cố định trừ khi có điều chỉnh địa giới.
Đáp án nhanh cho những câu hỏi hay gặp
Tỉnh rộng nhất? Lâm Đồng, khoảng 24.233 km², gộp từ Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận.
Đơn vị đông dân nhất? TP. Hồ Chí Minh, khoảng 14 triệu người theo quy mô dân số dùng khi sắp xếp.
Tỉnh nhỏ nhất? Hưng Yên, khoảng 2.515 km², gộp Hưng Yên và Thái Bình.
Tỉnh ít dân nhất? Lai Châu, hơn nửa triệu người, là tỉnh giữ nguyên địa giới.
Thành phố trực thuộc trung ương rộng nhất? Đà Nẵng, khoảng 11.860 km² sau khi gộp Quảng Nam; nhỏ nhất trong nhóm này là Hải Phòng.
Tỉnh rộng nhất trong 11 tỉnh thành giữ nguyên? Nghệ An, khoảng 16.486 km²; nhỏ nhất trong nhóm giữ nguyên là Hà Nội, khoảng 3.360 km².
Tỉnh mới gộp từ nhiều tỉnh cũ nhất? Có sáu trường hợp gộp ba tỉnh thành cũ: Phú Thọ, Ninh Bình, Lâm Đồng, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Vĩnh Long. Không có đơn vị nào gộp từ bốn tỉnh trở lên.
Tỉnh lớn có ý nghĩa gì với người dân
Một tỉnh rộng như Lâm Đồng mới có nghĩa là người ở Phan Thiết hay Gia Nghĩa muốn đến cơ quan cấp tỉnh tại Đà Lạt phải đi xa hơn trước. Bù lại, phần lớn thủ tục thường ngày đã chuyển xuống xã, phường hoặc làm trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, nên số lần phải lên tỉnh giảm đáng kể.
Với người làm nông, kinh doanh hay du lịch, tỉnh mới rộng hơn thường kéo theo quy hoạch lại hạ tầng, đường kết nối giữa vùng núi và vùng biển. Tuy vậy, những dự án này cần nhiều năm, nên đừng quyết định mua bán đất chỉ dựa trên tin "tỉnh mới sẽ làm đường". Hãy hỏi quy hoạch đã được phê duyệt ở cơ quan đất đai địa phương.
Với học sinh, sinh viên, câu hỏi "tỉnh nào lớn nhất" giờ có đáp án mới: Lâm Đồng về diện tích, TP. Hồ Chí Minh về dân số. Nhớ thêm hai cái tên ở cuối bảng là Hưng Yên và Lai Châu là đủ trả lời hầu hết câu hỏi kiểu này.
Câu hỏi thường gặp
Thành phố nào rộng nhất trong 6 thành phố trực thuộc trung ương?
Đà Nẵng mới (gộp Quảng Nam) rộng nhất, khoảng 11.860 km². Tiếp theo là TP. Hồ Chí Minh khoảng 6.773 km² và Cần Thơ khoảng 6.361 km². Hà Nội khoảng 3.360 km², Hải Phòng khoảng 3.195 km², Huế khoảng 4.947 km².
Nghệ An còn là tỉnh rộng nhất không?
Không. Nghệ An giữ nguyên địa giới với khoảng 16.486 km² nên nay đứng thứ tư, sau Lâm Đồng, Gia Lai và Đắk Lắk. Nghệ An vẫn là tỉnh rộng nhất trong số những tỉnh không sáp nhập.
Tỉnh nào có bờ biển dài nhất sau sáp nhập?
Khó đưa một con số chung vì mỗi nguồn đo bờ biển theo cách khác nhau. Các tỉnh có bờ biển dài thường được nhắc là Khánh Hòa, An Giang, Cà Mau, Quảng Ninh và Đà Nẵng mới. Nên tra số liệu của cơ quan quản lý biển và hải đảo nếu cần chính xác.
Dân số Việt Nam hiện nay khoảng bao nhiêu?
Việt Nam vượt mốc 100 triệu người từ năm 2023 theo ước tính của cơ quan thống kê. Con số cập nhật hằng năm có trong thông cáo báo chí và niên giám thống kê; tổng dân số không đổi vì sáp nhập tỉnh, chỉ cách chia thay đổi.
Vì sao Hà Nội không được mở rộng thêm?
Hà Nội đã mở rộng lớn năm 2008 khi nhập Hà Tây, nên đủ quy mô và nằm trong nhóm giữ nguyên ở cấp tỉnh. Bên trong, Hà Nội vẫn bỏ cấp quận huyện và sắp xếp lại còn 126 xã, phường.
Số liệu diện tích có thể thay đổi nữa không?
Có thể thay đổi nhỏ khi cơ quan đất đai kiểm kê lại, đo đạc bằng công nghệ mới hoặc điều chỉnh ranh giới. Ví dụ diện tích TP. Hồ Chí Minh theo thống kê đất đai từng được báo cao hơn số trong nghị quyết vài chục km².
