Đi một mình an toàn dựa trên năm thói quen: luôn có người biết bạn đi đâu và khi nào về, kiểm tra xe và tài xế trước khi lên, chọn đường sáng, đông người, giữ điện thoại đủ pin và tay rảnh, và tin vào cảm giác bất an của mình — thấy không ổn thì rời đi ngay, không ngại mất lịch sự. Những thói quen này không làm chuyến đi kém vui, chỉ giúp bạn bình tĩnh hơn khi có chuyện.
Đi làm về khuya, đi xe công nghệ một mình, du lịch một mình hay chạy bộ sáng sớm là chuyện thường ngày của rất nhiều người. Rủi ro không lớn nếu chuẩn bị, nhưng khi có chuyện thì người đi một mình thường lúng túng hơn. Phần dưới đi qua từng tình huống, kèm cách xử lý khi cảm thấy bị theo dõi hoặc gặp nguy hiểm.
Trước khi ra khỏi nhà
Năm phút chuẩn bị trước khi đi giải quyết phần lớn tình huống khó xử sau này:
- Báo lịch trình cho một người tin cậy: đi đâu, với ai, dự kiến về lúc mấy giờ. Hẹn nhắn tin khi đến nơi và khi về nhà.
- Bật chia sẻ vị trí với người thân trong ứng dụng bản đồ hoặc ứng dụng nhắn tin, có thể đặt thời hạn vài giờ. Tên tính năng khác nhau tuỳ ứng dụng và hệ điều hành.
- Sạc đầy điện thoại và mang sạc dự phòng khi đi xa hoặc về muộn. Điện thoại hết pin là tình huống bất lợi nhất khi đi một mình.
- Cài đặt liên hệ khẩn cấp và tính năng gọi khẩn cấp. Hầu hết điện thoại cho phép gọi khẩn cấp nhanh bằng cách bấm nút nguồn nhiều lần hoặc giữ tổ hợp phím; hãy tìm trong phần cài đặt và thử để biết cách dùng.
- Chuẩn bị tiền mặt nhỏ phòng khi điện thoại hỏng không thanh toán được, và cất riêng khỏi ví chính.
- Xem trước đường đi trên bản đồ để không phải đứng giữa đường cầm điện thoại dò tìm, một hình ảnh dễ thu hút kẻ xấu.
Nhớ ba số khẩn cấp tại Việt Nam: 113 công an, 114 cứu hoả và cứu nạn cứu hộ, 115 cấp cứu. Các số này gọi được cả khi điện thoại không có tiền trong tài khoản.
Đi xe công nghệ và taxi một mình
Xe công nghệ an toàn hơn nhiều so với vẫy xe dọc đường vì có thông tin chuyến đi, nhưng vẫn cần vài bước kiểm tra:
- Đứng chờ trong nhà hoặc nơi sáng cho tới khi xe đến, không đứng một mình ở góc tối ngoài đường.
- Đối chiếu biển số, loại xe, màu xe và ảnh tài xế với thông tin trên ứng dụng trước khi lên. Hỏi "anh đón ai ạ?" để tài xế nói tên bạn, thay vì bạn tự nói tên mình.
- Ngồi ghế sau với ô tô, phía sau ghế phụ, để có khoảng cách và dễ ra cả hai bên cửa.
- Chia sẻ hành trình cho người thân qua tính năng có sẵn trong nhiều ứng dụng gọi xe.
- Theo dõi đường đi trên bản đồ của chính bạn. Nếu xe đi lệch hướng rõ rệt mà không có lý do, hỏi tài xế ngay, yêu cầu dừng ở nơi đông người nếu cảm thấy bất an.
- Không chia sẻ thông tin cá nhân như nơi ở cụ thể, ở một mình hay không, lịch đi làm. Có thể xuống xe cách nhà một đoạn ngắn ở chỗ sáng nếu muốn kín đáo hơn.
- Không nhận đồ ăn uống từ người lạ trên xe.
Sau chuyến đi, nếu có hành vi không phù hợp từ tài xế, dùng chức năng báo cáo trong ứng dụng. Trường hợp bị đe doạ, sàm sỡ hoặc tấn công, gọi 113 và giữ lại thông tin chuyến đi làm bằng chứng.
Đi bộ hoặc đi xe máy vào ban đêm
Chọn đường sáng, đông người, dù xa hơn một chút. Đường tắt qua hẻm vắng, công viên tối tiết kiệm vài phút nhưng tăng rủi ro đáng kể.
Giữ tai và mắt rảnh. Đeo tai nghe âm lượng lớn hoặc chăm chú nhìn điện thoại khiến bạn không nghe thấy tiếng bước chân hay xe máy áp sát. Nếu muốn nghe nhạc, chỉ đeo một bên tai.
Mang túi phía trước, đeo chéo người. Cướp giật thường nhắm vào túi đeo một bên vai phía lòng đường hoặc điện thoại cầm hờ trên tay. Đi bộ phía trong vỉa hè, xa mép đường.
Chuẩn bị chìa khoá trước khi đến cửa. Đứng lục túi tìm chìa khoá trước cổng nhà vào ban đêm là lúc dễ bị tấn công từ phía sau.
Đi xe máy: không dừng ở chỗ vắng khi bị ai đó ra hiệu. Nếu nghi bị bám theo hoặc có người cố tình gây va chạm ở đoạn vắng, đi tiếp đến nơi đông người, cửa hàng tiện lợi, trạm xăng rồi mới dừng.
Bị cướp thì ưu tiên tính mạng. Điện thoại, túi xách thay được, mạng sống thì không. Không giằng co, đặc biệt khi kẻ cướp đang chạy xe. Ghi nhớ đặc điểm người và xe rồi trình báo công an sau đó.
Khi cảm thấy bị theo dõi hoặc gặp nguy hiểm
Nếu nghi có người bám theo, kiểm tra bằng cách sang đường hoặc đổi hướng một hai lần. Nếu người đó vẫn theo, đi thẳng vào nơi đông người có nhân viên như cửa hàng tiện lợi, quán ăn, trạm xăng, sảnh toà nhà có bảo vệ, rồi gọi cho người thân hoặc 113. Đừng đi về nhà khi còn bị theo, vì như vậy là dẫn người lạ đến tận nơi ở của bạn.
Gọi điện thoại và nói to địa điểm mình đang đứng cũng là một cách răn đe hiệu quả: kẻ xấu thường tránh mục tiêu biết rằng có người khác đang theo dõi. Nhờ người xung quanh giúp đỡ một cách cụ thể ("Chị áo xanh ơi, có người đang đi theo em, chị đứng với em một lát được không?") hiệu quả hơn hét lên chung chung, vì người đứng xem đông thường chờ người khác hành động.
Trong tình huống bị khống chế, mục tiêu là thoát thân chứ không phải chiến thắng. Hét lớn, gây tiếng động, chạy về phía đông người ngay khi có cơ hội. Các lớp tự vệ cơ bản dạy cách thoát khỏi tay bị nắm, bị ôm từ phía sau; một vài buổi học thực hành giúp bạn phản xạ tốt hơn nhiều so với đọc hướng dẫn. Các dụng cụ tự vệ như bình xịt hay còi báo động có quy định khác nhau về việc được mang theo, nên tìm hiểu quy định hiện hành trước khi mua.
Du lịch một mình: lưu ý theo từng chặng
Du lịch một mình ngày càng phổ biến, trong nước lẫn nước ngoài. Những điểm cần chú ý ở mỗi chặng:
| Chặng | Nên làm | Nên tránh |
|---|---|---|
| Chọn chỗ ở | Đọc nhận xét gần đây của khách đi một mình, chọn khu trung tâm, phòng khoảng tầng hai đến tầng sáu (khó đột nhập từ ngoài nhưng vẫn dễ thoát hiểm) | Chỗ ở quá hẻo lánh, nhận xét chê về an ninh, cửa phòng hỏng khoá |
| Nhận phòng | Kiểm tra khoá cửa, chốt trong, cửa sổ; xem lối thoát hiểm gần nhất | Để lễ tân đọc to số phòng khi có người lạ đứng gần |
| Giấy tờ, tiền | Chụp giấy tờ lưu trong điện thoại và gửi cho người thân; chia tiền ra hai ba chỗ | Mang hết tiền và thẻ trong một ví |
| Đi chơi | Gửi lịch trình từng ngày cho người thân, về chỗ ở trước khi quá khuya ở nơi lạ | Đăng vị trí thời gian thực lên mạng xã hội, kể với người lạ mình đi một mình |
| Giao lưu | Gặp người mới ở nơi công cộng, tự trông đồ uống của mình | Uống quá chén, đi theo người mới quen đến nơi vắng |
Khi đi nước ngoài, lưu thêm số điện thoại khẩn cấp của nước đến và địa chỉ, cách liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam tại nước đó, kiểm tra trên trang chính thức của cơ quan lãnh sự trước chuyến đi. Mua bảo hiểm du lịch có chi trả y tế là khoản nên có.
An toàn trên mạng khi đi một mình
Thói quen đăng ảnh kèm địa điểm theo thời gian thực có thể vô tình cho người lạ biết bạn đang ở đâu, đi một mình, và nhà đang không có ai. Hãy đăng ảnh sau khi đã rời địa điểm, hoặc chỉ chia sẻ vị trí với nhóm bạn thân. Kiểm tra phần cài đặt quyền riêng tư của mạng xã hội để giới hạn ai thấy bài viết, và tắt gắn vị trí tự động trong ứng dụng máy ảnh nếu không cần.
Khi hẹn gặp người quen qua mạng, chọn địa điểm công cộng vào ban ngày, tự đi đến và tự về, báo cho bạn bè tên, ảnh và nơi hẹn của người kia. Cẩn thận với những người mới quen nhanh chóng hỏi nơi ở, nơi làm việc, hoặc gây áp lực đến chỗ riêng tư.
Dùng mạng Wi-Fi công cộng ở sân bay, quán cà phê thì tránh đăng nhập ngân hàng hay nhập mật khẩu quan trọng; dùng dữ liệu di động cho những việc này an toàn hơn. Bật xác thực hai lớp cho tài khoản quan trọng trước chuyến đi để nếu mất điện thoại, kẻ gian cũng khó chiếm tài khoản.
Câu hỏi thường gặp
Phụ nữ đi một mình ban đêm cần mang theo gì?
Điện thoại đầy pin kèm sạc dự phòng, một ít tiền mặt cất riêng, chìa khoá để ở túi dễ lấy, giày dễ di chuyển. Có thể mang còi nhỏ để gây chú ý khi cần. Quan trọng hơn đồ mang theo là báo lịch trình cho người thân và chọn đường sáng, đông người.
Đi xe công nghệ mà tài xế đi lạc đường thì làm sao?
Bình tĩnh hỏi tài xế lý do và chỉ đường theo bản đồ trên điện thoại của bạn. Nếu tài xế không giải thích hợp lý hoặc tiếp tục đi về nơi vắng, yêu cầu dừng ở chỗ đông người, gọi cho người thân, dùng nút hỗ trợ khẩn cấp trong ứng dụng nếu có, và gọi 113 khi bị đe doạ.
Có nên học võ tự vệ không?
Một khoá tự vệ cơ bản giúp bạn tự tin hơn và có phản xạ thoát khi bị nắm giữ. Tuy nhiên, kỹ năng quan trọng nhất là nhận biết và tránh tình huống nguy hiểm từ sớm. Khi gặp nguy, ưu tiên chạy thoát và kêu cứu hơn là đánh trả.
Chia sẻ vị trí liên tục với người thân có hao pin không?
Có tốn thêm pin nhưng không nhiều với điện thoại đời mới. Bạn có thể chỉ bật chia sẻ trong khoảng thời gian đi đường, đặt thời hạn một đến vài giờ, rồi tự động tắt. Mang sạc dự phòng khi đi xa sẽ an tâm hơn.
Du lịch một mình lần đầu nên chọn nơi nào?
Nên chọn điểm đến đông khách du lịch, giao thông thuận tiện, nhiều chỗ ở được đánh giá tốt và bạn dùng được ngôn ngữ giao tiếp cơ bản. Bắt đầu với chuyến ngắn hai ba ngày trong nước để làm quen trước khi đi xa hơn hoặc ra nước ngoài.
Bị mất điện thoại khi đi một mình thì làm gì trước?
Mượn điện thoại người tin cậy hoặc nhờ nhân viên cửa hàng, khách sạn gọi cho người thân. Sau đó khoá thẻ ngân hàng, dùng tính năng tìm và khoá thiết bị từ xa của hệ điều hành, đổi mật khẩu tài khoản quan trọng và báo nhà mạng khoá sim.
