Cách giặt áo len không bị xù, không co và không giãn: tay, máy, phơi

Muốn giặt áo len không bị xù, không co: giặt nước mát dưới 30 độ, dùng nước giặt trung tính dành cho len, không chà không vắt xoắn, ép nước bằng khăn rồi phơi phẳng trong bóng râm. Ba thứ làm hỏng áo len nhiều nhất là nước nóng, sự chà xát và việc treo áo ướt trên móc. Nước nóng cộng chà xát làm sợi len bện chặt vào nhau gây co cứng; treo áo ướt làm áo dài và giãn vai.

Lông xù thì khác: đó là các đầu sợi bị ma sát rồi quấn thành cục nhỏ trên bề mặt, xảy ra khi mặc nhiều hơn khi giặt, nhưng giặt sai làm xù nhanh hơn. Dưới đây là cách giặt tay, giặt máy, phơi, xử lý lông xù và cất áo len cuối mùa.

Vì sao áo len co lại và xù lông

Sợi len cừu có bề mặt phủ những vảy rất nhỏ, xếp như ngói lợp. Khi gặp nước ấm, xà phòng kiềm và sự cọ xát, các vảy này mở ra và móc vào nhau, sợi bị kéo sát lại không gỡ ra được nữa. Hiện tượng này gọi là nỉ hóa, là lý do một chiếc áo len giặt máy nước nóng có thể co lại cỡ áo trẻ con và cứng như dạ. Đã nỉ hóa thì gần như không phục hồi được hoàn toàn.

Áo len lông cừu, cashmere, alpaca đều có nguy cơ này. Áo len acrylic, tức sợi tổng hợp giả len, không nỉ hóa nhưng lại xù lông nhiều và dễ bị giãn khi gặp nhiệt. Len pha, ví dụ 50% len với 50% acrylic, nằm ở giữa. Đọc dòng thành phần trên nhãn để biết mình đang giặt loại gì.

Xù lông là chuyện của ma sát: chỗ nách, hai bên sườn chạm tay, chỗ đeo túi chéo xù nhiều nhất. Sợi ngắn và sợi xoắn lỏng xù dễ hơn sợi dài, xoắn chặt. Cashmere mềm nhưng sợi ngắn nên xù nhiều ở những tuần đầu, sau đó giảm dần. Giặt chung với quần jeans, khăn bông thô hoặc đồ có khóa kéo làm xù nhanh gấp bội.

Giặt tay áo len từng bước

Giặt tay là cách an toàn nhất, mất khoảng 15 phút cho một chiếc áo, chưa kể thời gian phơi.

1. Lộn trái áo. Đổ nước mát hoặc hơi âm ấm, khoảng 20–30 độ, vào chậu đủ ngập áo.
2. Hòa nước giặt dành cho len hoặc nước giặt trung tính không chứa enzym theo liều trên chai, thường chỉ một nắp nhỏ. Khuấy tan trước rồi mới cho áo vào. Không đổ bột giặt trực tiếp lên áo.
3. Ấn áo chìm xuống, ngâm 10–15 phút. Không ngâm qua đêm.
4. Bóp nhẹ bằng lòng bàn tay, ấn lên ấn xuống, chỗ cổ và nách bóp kỹ hơn một chút. Không chà, không vò, không kéo.
5. Xả hai lần bằng nước cùng nhiệt độ với nước giặt. Đổi nhiệt độ đột ngột, ví dụ từ ấm sang lạnh buốt, cũng làm len co.
6. Không vắt xoắn. Gom áo lại, ép vào thành chậu cho bớt nước.
7. Trải áo lên một chiếc khăn bông khô, cuộn tròn khăn cùng áo như cuộn chả giò, ấn lên cuộn khăn để khăn hút nước. Áo còn ẩm, không nhỏ giọt là được.

Nước xả vải có thể làm len mềm hơn, nhưng dùng nhiều để lại lớp màng làm áo bết và kém ấm. Nếu dùng thì chỉ một chút ở lần xả cuối, hoặc bỏ qua.

Giặt áo len bằng máy: được, nếu đủ ba điều kiện

Nhãn áo có hình chậu nước với hai gạch dưới là áo chịu được giặt máy ở chế độ rất nhẹ. Chậu có bàn tay nghĩa là hãng chỉ khuyên giặt tay; nhiều người vẫn dùng chương trình len hoặc giặt tay của máy cửa trước cho loại áo này, nhưng rủi ro co và xù là do bạn chịu. Chậu bị gạch chéo thì không cho vào máy. Nếu nhãn cho phép, giặt máy cần ba điều kiện: chế độ len hoặc đồ mỏng, nước tối đa 30 độ, tốc độ vắt thấp khoảng 400–600 vòng mỗi phút.

Cho áo vào túi giặt lưới, mỗi túi một chiếc, giặt cùng vài món mềm nhẹ, đừng giặt chung với jeans, khăn tắm hay đồ có khóa kéo, móc cài. Lồng giặt quá vơi làm áo bị quăng nhiều, quá đầy thì áo bị cọ mạnh; khoảng một phần ba lồng là vừa. Nhiều máy cửa trước có chế độ len quay lồng rất chậm, chủ yếu đung đưa, khá an toàn.

Tuyệt đối không bấm kèm chương trình sấy. Máy giặt sấy chung lồng đang phổ biến, và chỉ một lần sấy nóng có thể làm áo len co cứng. Cũng không giặt bằng nước nóng để diệt khuẩn; nếu cần khử mùi, phơi áo ở chỗ thoáng gió vài giờ thường đủ.

Về nước giặt, đọc nhãn chai: loại ghi dành cho len và lụa, hoặc ghi pH trung tính, không chứa enzym, là phù hợp. Nước giặt thông thường cho quần áo hằng ngày thường có enzym phân hủy vết bẩn đạm như mồ hôi, sữa, máu; chính enzym đó cũng gặm vào sợi len theo thời gian. Bột giặt dạng hạt có thể không tan hết trong nước lạnh, để lại cặn trắng trên len sẫm màu. Ngăn nước xả vải của máy nên để trống khi giặt len.

Phơi áo len cho khỏi giãn

Phơi phẳng, không treo móc. Áo len ướt nặng gấp mấy lần áo khô, treo lên móc là vai bị kéo nhọn, thân áo dài ra. Trải áo trên giàn phơi lưới hoặc trên một chiếc khăn khô đặt trên mặt phẳng thoáng.

Nắn lại dáng khi còn ẩm. Kéo nhẹ cho thân và tay áo về đúng kích thước ban đầu, vuốt phẳng bo cổ và bo tay. Nếu áo hơi co, có thể kéo giãn nhẹ một chút lúc này; áo hơi giãn thì vỗ dồn lại.

Tránh nắng gắt và nguồn nhiệt. Nắng trực tiếp làm len trắng ngả vàng, len màu bạc đi, sợi khô giòn. Không phơi trên máy sưởi, không dùng máy sấy tóc thổi nóng.

Lật mặt sau vài giờ. Ở miền Bắc mùa đông nồm ẩm, áo len có thể mất hơn một ngày mới khô. Lật áo giữa chừng và để ở chỗ có quạt thổi nhẹ, tránh để lâu sinh mùi ẩm.

Mẹo khi không có giàn lưới. Có thể vắt áo vắt ngang qua hai thanh của giàn phơi, phần thân nằm đều hai bên, để trọng lượng không dồn vào vai. Cách này kém hơn phơi phẳng nhưng tốt hơn treo móc.

Xử lý áo len đã xù lông và đã co

Với lông xù, dùng máy cắt lông xù chạy pin là nhanh nhất: trải áo lên mặt phẳng, kéo căng nhẹ, rê máy theo vòng tròn nhỏ, không ấn mạnh để tránh cắt vào sợi. Lược chải len chuyên dụng hoặc đá chải lông xù hợp với cashmere và len mịn vì nhẹ tay hơn. Không giật lông xù bằng tay vì kéo theo cả sợi bên dưới, làm vải mỏng dần. Xù lông lặp lại sau vài tuần là bình thường với len sợi ngắn.

Với áo len cừu đã co nhẹ, có thể thử cách thả lỏng sợi: ngâm áo 20–30 phút trong nước ấm pha một lượng nhỏ dầu xả tóc, khoảng một thìa canh cho vài lít nước. Không xả, ép nước bằng khăn, rồi kéo giãn từ từ theo kích thước mong muốn và phơi phẳng, có thể ghim cố định trên khăn. Cách này giúp lấy lại một phần kích thước khi áo mới co ít; áo đã nỉ hóa cứng như dạ thì khó cứu.

Áo len acrylic bị giãn do nhiệt thì không co lại được bằng nước. Đem đến tiệm sửa để may bóp lại đường sườn là lựa chọn thực tế nhất.

Cất áo len cuối mùa không mốc, không bị mọt

Ở Việt Nam, áo len thường chỉ mặc vài tháng rồi cất gần cả năm trong điều kiện nóng ẩm. Cách cất quyết định áo có dùng lại được mùa sau hay không.

• Giặt sạch trước khi cất. Mồ hôi và vụn thức ăn là thứ thu hút mọt vải và nấm mốc.
• Phơi khô hoàn toàn, sờ cả vùng nách và bo tay. Cất áo còn ẩm là mốc chắc chắn trong mùa nồm.
• Gấp, không treo. Gấp đôi thân, gập tay vào, xếp áo nặng ở dưới áo nhẹ ở trên.
• Cho vào túi vải hoặc hộp có lỗ thoáng. Túi nhựa kín hút chân không giữ được ẩm sẵn có bên trong, chỉ nên dùng khi áo thật khô.
• Bỏ kèm gói hút ẩm và gỗ tuyết tùng hoặc túi thơm oải hương để giảm mùi và hạn chế côn trùng. Băng phiến có mùi rất nặng và là hóa chất cần để xa tầm tay trẻ nhỏ, nên cân nhắc trước khi dùng.
• Mỗi một hai tháng mở ra kiểm tra, nhất là sau đợt nồm. Thấy đốm mốc nhỏ thì phơi nắng nhẹ và giặt lại ngay.

Áo len dày và áo khoác len có thể treo trên móc vai bản to nếu tủ đủ chỗ, nhưng áo len đan thưa thì luôn nên gấp.

Câu hỏi thường gặp