Có hai cách trỏ tên miền về hosting: đổi nameserver sang nameserver mà nhà cung cấp hosting đưa cho bạn, hoặc giữ nguyên nameserver và sửa bản ghi A của tên miền thành địa chỉ IP của hosting. Cách thứ nhất giao toàn bộ việc quản lý DNS cho bên hosting, hợp với người mới; cách thứ hai giữ quyền quản lý DNS ở chỗ cũ, hợp khi bạn đang dùng email hay dịch vụ khác cùng tên miền. Thao tác chỉ mất vài phút; thời gian để thay đổi có hiệu lực trên toàn mạng từ vài phút đến khoảng 24–48 giờ.
Để làm đúng ngay lần đầu, cần hiểu DNS hoạt động thế nào và đâu là nơi bạn thật sự cần sửa. Phần dưới giải thích bằng ví dụ danh bạ, rồi đi qua từng bước, kèm cách kiểm tra và các lỗi làm nhiều người mất cả ngày.
DNS và nameserver hiểu bằng ví dụ danh bạ
DNS giống một cuốn danh bạ khổng lồ của Internet: mỗi dòng ghi một tên và địa chỉ tương ứng. Khi bạn gõ tên miền, máy tính lật danh bạ để tìm địa chỉ IP của máy chủ rồi mới kết nối. Mỗi dòng trong danh bạ gọi là một bản ghi: bản ghi A ghi địa chỉ website, bản ghi MX ghi nơi nhận thư, và nhiều loại khác.
Nameserver là người giữ cuốn danh bạ riêng của tên miền bạn. Thông tin "ai giữ danh bạ" được khai với đơn vị quản lý đuôi tên miền. Khi có người hỏi tên miền của bạn ở đâu, hệ thống sẽ hỏi đơn vị quản lý trước, được chỉ tới nameserver của bạn, rồi đọc bản ghi trong đó.
Từ đây rút ra quy tắc quan trọng nhất: bản ghi chỉ có tác dụng khi được sửa ở đúng nơi nameserver đang trỏ tới. Nếu nameserver đang là của bên hosting, bạn sửa bản ghi ở trang nhà đăng ký sẽ không có tác dụng gì, vì không ai đọc cuốn danh bạ đó. Đây là nguyên nhân hàng đầu của tình trạng "sửa DNS cả ngày mà web không chạy".
Để biết nameserver hiện tại, tra thông tin tên miền và xem trường nameserver, hoặc xem trong phần quản lý tên miền ở nhà đăng ký. Tên nameserver thường có dạng ns1 và ns2 kèm tên miền của nhà cung cấp.
Nên đổi nameserver hay sửa bản ghi A
Hai cách đều đúng, chọn cách nào tuỳ tình huống. Bảng dưới giúp bạn quyết nhanh:
| Đổi nameserver | Sửa bản ghi A | |
|---|---|---|
| Làm ở đâu | Trang quản lý tên miền của nhà đăng ký, mục nameserver hoặc máy chủ DNS | Trang quản lý DNS ở nơi nameserver đang trỏ tới |
| Thông tin cần có | Hai tên nameserver bên hosting cung cấp | Địa chỉ IP của hosting |
| Ảnh hưởng tới email | Mọi bản ghi cũ mất tác dụng, phải tạo lại bản ghi email ở chỗ mới | Chỉ đổi website, email giữ nguyên |
| Phù hợp khi | Tên miền mới, chưa dùng email; muốn bên hosting lo hết | Đã có email theo tên miền, dùng nhiều dịch vụ |
| Thời gian có hiệu lực | Thường vài giờ, có khi đến 24–48 giờ | Phụ thuộc thời gian lưu đệm cũ, thường vài phút đến vài giờ |
Nếu đang dùng email theo tên miền mà quyết định đổi nameserver, hãy chụp lại toàn bộ bản ghi hiện có trước khi đổi, rồi tạo lại đúng y như vậy ở trang DNS của nhà cung cấp mới. Bỏ qua bước này, email có thể ngừng nhận thư ngay sau khi nameserver mới có hiệu lực.
Các bước trỏ tên miền trong trang quản lý
Tên mục dưới đây là cách gọi phổ biến; mỗi nhà cung cấp có thể đặt tên khác như Quản lý DNS, DNS Zone, Bản ghi, Nameserver, Máy chủ tên miền. Ví dụ dùng tên miền giả định cuahangabc.vn và địa chỉ IP minh hoạ.
- Lấy thông tin từ bên hosting: trong email kích hoạt hosting hoặc trang quản trị hosting có ghi địa chỉ IP máy chủ và cặp nameserver. Nền tảng làm web trọn gói thường có trang hướng dẫn kết nối tên miền riêng, ghi rõ cần tạo bản ghi gì.
- Cách 1, đổi nameserver: đăng nhập nhà đăng ký, chọn tên miền, vào mục nameserver, chọn dùng nameserver tuỳ chỉnh, xoá các dòng cũ, điền ns1 và ns2 của bên hosting, lưu lại.
- Cách 2, sửa bản ghi A: vào trang quản lý DNS ở nơi nameserver đang trỏ, tìm bản ghi A có tên là @ (đại diện cho tên miền gốc), sửa giá trị thành IP hosting, ví dụ 203.0.113.10. Nếu chưa có thì thêm mới.
- Xử lý phần www: thêm hoặc sửa bản ghi cho tên www, thường là bản ghi CNAME trỏ về tên miền gốc, hoặc một bản ghi A cùng IP. Như vậy khách gõ có hay không có www đều vào được.
- Xoá bản ghi cũ gây xung đột: bản ghi A cũ trỏ về trang đỗ của nhà đăng ký, hoặc hai bản ghi A cho cùng tên @ với hai IP khác nhau, sẽ khiến web lúc vào được lúc không.
- Khai báo tên miền trong hosting: nhiều hosting yêu cầu thêm tên miền vào trang quản trị (mục thêm tên miền hoặc addon domain), nếu không máy chủ sẽ không biết phục vụ website nào cho tên đó.
- Cài chứng chỉ SSL sau khi tên miền đã trỏ đúng, để website chạy bằng https. Phần lớn hosting có chứng chỉ miễn phí cấp tự động, nhưng chỉ cấp được khi DNS đã trỏ về.
Thời gian cập nhật: vì sao đã sửa mà chưa thấy
Để Internet không phải tra danh bạ mỗi lần có người truy cập, các máy chủ DNS ở nhà mạng, trên máy tính, trong trình duyệt đều lưu tạm kết quả trong một khoảng thời gian gọi là TTL (thời gian sống), tính bằng giây. TTL 3600 nghĩa là kết quả cũ có thể được dùng lại trong một giờ. Khi bạn sửa bản ghi, những nơi đang giữ bản cũ chỉ cập nhật khi hết TTL.
Đổi nameserver thường chậm hơn sửa bản ghi, vì thông tin nameserver được lưu tạm ở cấp đơn vị quản lý đuôi tên miền với thời gian dài hơn. Thực tế phần lớn trường hợp có hiệu lực trong vài giờ, nhưng nên dành tới 24–48 giờ trước khi kết luận có lỗi.
Mẹo khi chuyển hosting có kế hoạch: một ngày trước khi đổi, hạ TTL của bản ghi A xuống khoảng 300 giây. Đến lúc đổi IP, các nơi lưu tạm chỉ giữ bản cũ tối đa năm phút. Chuyển xong và ổn định vài ngày thì nâng TTL trở lại mức cũ.
Trong lúc chờ, có thể bạn thấy web mới còn người khác thấy web cũ; đó là bình thường. Đừng sửa đi sửa lại liên tục, vì mỗi lần sửa lại kéo dài thêm thời gian chờ.
Cách kiểm tra đã trỏ đúng chưa
Đừng chỉ mở trình duyệt trên máy mình để kiểm tra, vì máy bạn có thể đang giữ bản lưu tạm cũ. Dùng thêm các cách sau:
- Lệnh nslookup trên Windows, Mac hoặc Linux: mở cửa sổ dòng lệnh, gõ nslookup kèm tên miền, xem địa chỉ trả về có đúng IP hosting không.
- Lệnh dig trên Mac và Linux: gõ dig kèm tên miền và chữ A để xem bản ghi A, hoặc chữ NS để xem nameserver hiện tại.
- Công cụ kiểm tra DNS trực tuyến: nhiều trang cho tra một tên miền từ máy chủ ở nhiều quốc gia cùng lúc, thấy ngay nơi nào đã nhận IP mới, nơi nào chưa.
- Xoá bộ nhớ đệm trên máy: trên Windows chạy lệnh ipconfig /flushdns trong cửa sổ dòng lệnh; trên điện thoại, bật rồi tắt chế độ máy bay là cách nhanh nhất.
- Thử bằng mạng di động thay vì wifi nhà, vì hai mạng dùng máy chủ DNS khác nhau.
- Kiểm tra cả có và không có www, và cả http lẫn https, để chắc mọi dạng địa chỉ đều về đúng website.
Nếu nslookup đã ra đúng IP mà trình duyệt vẫn báo lỗi, vấn đề không còn ở DNS mà ở phía hosting: tên miền chưa được khai báo trong hosting, chứng chỉ SSL chưa cấp, hoặc thư mục website còn trống. Lúc đó hãy liên hệ bên hosting kèm kết quả nslookup để họ xử lý nhanh.
Trỏ tên miền về nền tảng làm web trọn gói
Nếu bạn dùng dịch vụ tạo website kéo thả hoặc nền tảng bán hàng có sẵn thay vì thuê hosting, cách trỏ hơi khác. Các nền tảng này thường không đưa cặp nameserver mà yêu cầu bạn tạo một hoặc hai bản ghi cụ thể: một bản ghi A cho tên miền gốc trỏ về IP của nền tảng, và một bản ghi CNAME cho www trỏ về một tên do nền tảng cấp. Thông tin chính xác nằm trong mục kết nối tên miền hoặc tên miền tuỳ chỉnh trong trang quản trị cửa hàng.
Thứ tự đúng là: khai báo tên miền trong nền tảng trước, nền tảng hiện ra bản ghi cần tạo, bạn tạo các bản ghi đó ở trang DNS, rồi quay lại nền tảng bấm kiểm tra hoặc xác minh. Một số nền tảng còn yêu cầu thêm một bản ghi TXT để chứng minh bạn là chủ tên miền. Khi xác minh thành công, nền tảng thường tự cấp chứng chỉ SSL trong vòng vài phút đến vài giờ.
Cách này giữ nguyên nameserver, nên email theo tên miền và các dịch vụ khác không bị ảnh hưởng. Đó cũng là lý do nên mua tên miền riêng ở nhà đăng ký thay vì mua kèm nền tảng: sau này đổi nền tảng, bạn chỉ sửa vài bản ghi chứ không phải chuyển tên miền.
Câu hỏi thường gặp
Trỏ tên miền có mất phí không?
Không. Sửa nameserver hay bản ghi DNS là chức năng có sẵn trong trang quản lý tên miền, không tính thêm phí. Bạn chỉ trả phí duy trì tên miền và phí hosting như bình thường. Nếu có đơn vị thu phí trỏ tên miền, đó là phí công làm giùm.
Một tên miền trỏ về hai hosting cùng lúc được không?
Tên miền gốc chỉ nên trỏ về một nơi. Nhưng bạn có thể dùng tên miền con để trỏ về nơi khác, ví dụ phần cửa hàng ở một nền tảng, phần blog ở hosting khác. Mỗi tên miền con có bản ghi riêng.
Đổi nameserver có làm mất website đang chạy không?
Không mất dữ liệu, nhưng nếu nameserver mới chưa có đủ bản ghi, website và email có thể ngừng trong thời gian chuyển. Tạo sẵn bản ghi ở nơi mới trước, rồi mới đổi nameserver, sẽ gần như không gián đoạn.
Có cần trỏ cả www không?
Nên trỏ. Nhiều người vẫn gõ www theo thói quen, và một số ứng dụng tự thêm www vào đường dẫn. Thêm bản ghi cho www rồi đặt chuyển hướng về một dạng địa chỉ chính để công cụ tìm kiếm không coi là hai website.
Sao tên miền đã trỏ đúng mà vẫn báo không an toàn?
Thường do chứng chỉ SSL chưa được cấp cho tên miền, hoặc chỉ cấp cho một trong hai dạng có và không có www, dạng còn lại bị cảnh báo. Vào trang quản trị hosting, mục SSL, cấp lại chứng chỉ cho cả hai dạng sau khi DNS đã có hiệu lực, chờ vài phút rồi thử lại.
