Đi du lịch nước ngoài lần đầu, bạn cần lo đủ sáu thứ theo đúng thứ tự: hộ chiếu còn hạn ít nhất 6 tháng, thị thực (nếu nước đến yêu cầu), vé máy bay và chỗ ở, bảo hiểm du lịch, tiền và thẻ thanh toán, và cách liên lạc, dùng mạng ở nước bạn. Thứ tự này quan trọng vì cái trước quyết định cái sau: chưa có hộ chiếu thì không xin được thị thực, chưa biết thị thực có đậu không thì đừng vội mua vé không hoàn.
Với điểm đến miễn thị thực cho người Việt như phần lớn các nước Đông Nam Á, chuẩn bị trong 3–4 tuần là đủ. Với nước cần thị thực như Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc hay khối Schengen ở châu Âu, nên bắt đầu sớm 2–3 tháng. Dưới đây là lịch chuẩn bị theo từng mốc, kèm những lỗi người đi lần đầu hay mắc.
8 tuần trước: hộ chiếu, điểm đến và thị thực
Việc đầu tiên là mở hộ chiếu ra xem ngày hết hạn. Rất nhiều nước, và gần như mọi hãng bay, yêu cầu hộ chiếu còn hạn ít nhất 6 tháng tính từ ngày nhập cảnh, có nước tính từ ngày rời đi. Hộ chiếu còn 5 tháng có thể bị từ chối ngay tại quầy làm thủ tục ở sân bay Việt Nam, trước khi bạn kịp lên máy bay. Hộ chiếu cũng nên còn ít nhất hai trang trống để đóng dấu.
Chưa có hộ chiếu thì làm ngay. Hiện có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Thời gian trả kết quả theo quy định là vài ngày làm việc, nhưng thực tế mùa cao điểm có thể lâu hơn, nên đừng để sát ngày. Quy trình và lệ phí có thể thay đổi, hãy kiểm tra trên cổng chính thức trước khi nộp.
Tiếp theo là chọn điểm đến và tra yêu cầu thị thực của nước đó với người mang hộ chiếu Việt Nam. Nguồn đáng tin nhất là website của đại sứ quán, tổng lãnh sự quán nước đó tại Việt Nam, hoặc thông tin từ Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao). Đừng dựa vào bài đăng trên mạng xã hội từ hai, ba năm trước, vì chính sách miễn thị thực và thị thực điện tử thay đổi khá thường xuyên. Nếu cần thị thực, đây là lúc gom hồ sơ: xác nhận công việc, sao kê tài khoản, giấy tờ nhà, vì các giấy này thường mất một đến hai tuần mới xin đủ.
6 tuần trước: vé máy bay, chỗ ở và ngân sách
Mua vé khi đã chắc chắn được đi. Với nước miễn thị thực, có thể mua vé sớm để có giá tốt. Với nước cần thị thực, nhiều người đặt vé có thể hoàn hoặc đặt giữ chỗ để nộp hồ sơ, rồi mới mua vé chính thức khi thị thực đã có. Đọc kỹ điều kiện đổi, hoàn trước khi trả tiền.
Kiểm tra tên trên vé trùng với hộ chiếu. Tên trên vé phải khớp từng chữ với trang thông tin hộ chiếu, viết không dấu, đúng thứ tự họ và tên đệm. Sai một ký tự có thể phải trả phí sửa tên hoặc bị từ chối lên máy bay.
Đặt chỗ ở có thể huỷ miễn phí. Lần đầu đi nên chọn khu trung tâm, gần ga tàu điện, dù đắt hơn một chút. Thời gian tiết kiệm được khi đi lại bù lại khoản chênh lệch. Đọc các đánh giá gần nhất về độ sạch, an ninh và tiếng ồn, đừng chỉ nhìn điểm trung bình.
Lập ngân sách theo ngày. Cộng các khoản: vé máy bay, chỗ ở, ăn uống mỗi ngày, đi lại nội đô, vé tham quan, mua sắm, rồi cộng thêm 10–15% dự phòng. Chia tổng cho số ngày để biết mỗi ngày được tiêu bao nhiêu. Con số này giúp bạn quyết định mang bao nhiêu tiền mặt và để bao nhiêu trong thẻ.
Xin nghỉ phép bằng văn bản. Nếu đi làm, hãy có xác nhận nghỉ phép rõ ràng. Một số nước khi xét thị thực hoặc khi nhập cảnh có thể hỏi bạn làm gì, bao giờ quay về; có công việc ổn định để trở lại là một điểm cộng.
4 tuần trước: bảo hiểm, tiền và liên lạc
Đây là nhóm việc người đi lần đầu hay để đến phút cuối, rồi phải mua vội với giá cao hoặc thiếu hẳn.
- Bảo hiểm du lịch quốc tế: chọn gói có chi phí y tế đủ cao cho nước đến, có bồi thường hành lý thất lạc, chuyến bay trễ, huỷ chuyến. Khối Schengen yêu cầu mức chi phí y tế tối thiểu 30.000 euro khi xin thị thực. Đọc phần loại trừ, ví dụ thể thao mạo hiểm hay bệnh có sẵn thường không được chi trả.
- Thẻ thanh toán: kiểm tra thẻ ghi nợ hoặc thẻ tín dụng của bạn là thẻ quốc tế (Visa, Mastercard, JCB…), đã bật chức năng thanh toán nước ngoài và giao dịch trực tuyến trong ứng dụng ngân hàng, hạn mức đủ dùng.
- Tiền mặt: đổi một phần ngoại tệ tại ngân hàng ở Việt Nam để có tiền đi taxi, ăn bữa đầu khi vừa hạ cánh. Không cần đổi hết, phần lớn chi tiêu có thể quẹt thẻ ở nhiều nước.
- Mạng di động: mua sim du lịch hoặc eSIM trước, hoặc đăng ký gói chuyển vùng quốc tế của nhà mạng. Đến nơi có mạng ngay để gọi xe, xem đường là bớt được nửa phần lo.
- Ổ cắm điện: tra loại ổ cắm và điện áp của nước đến. Singapore, Malaysia, Hồng Kông dùng ổ ba chân vuông; Nhật Bản dùng điện 100V với ổ hai chân dẹt. Mang một đầu chuyển đa năng là gọn nhất.
- Ứng dụng cần cài: bản đồ có tải bản đồ ngoại tuyến, ứng dụng gọi xe phổ biến ở nước đến, ứng dụng dịch có tải gói ngôn ngữ ngoại tuyến, ứng dụng của hãng bay để làm thủ tục trực tuyến.
1 tuần trước: sao lưu giấy tờ và chuẩn bị hành lý
Tuần cuối dành để làm chắc những thứ đã có và gói đồ. Làm theo thứ tự này để không sót.
- Chụp trang thông tin hộ chiếu, thị thực, vé, xác nhận đặt phòng, hợp đồng bảo hiểm, lưu vào một thư mục ngoại tuyến trên điện thoại và gửi một bản cho người thân ở nhà.
- In một bản giấy lịch trình và xác nhận đặt phòng để xuất trình khi nhập cảnh nếu được hỏi; điện thoại hết pin là không chứng minh được gì.
- Kiểm tra quy định hành lý của hãng bay: số kg xách tay, kích thước vali, đã mua hành lý ký gửi chưa. Hãng giá rẻ thường chỉ cho 7 kg xách tay.
- Chuẩn bị túi thuốc cá nhân: thuốc đang dùng hằng ngày đủ cho cả chuyến cộng thêm vài ngày, kèm đơn thuốc nếu là thuốc kê đơn. Một số nước kiểm soát chặt thuốc có chất gây nghiện hoặc thuốc ngủ, cần tra trước.
- Tra cách đi từ sân bay về chỗ ở: tàu điện, xe buýt sân bay hay taxi, giá khoảng bao nhiêu, mất bao lâu. Đến nơi lúc nửa đêm thì càng cần biết trước.
- Tra xem nước đến có yêu cầu khai báo nhập cảnh điện tử trước chuyến bay không. Nhiều nước đã chuyển tờ khai giấy sang khai trực tuyến miễn phí vài ngày trước khi đến.
- Làm thủ tục trực tuyến (online check-in) khi hãng mở, thường 24–48 giờ trước giờ bay, để chọn chỗ ngồi và rút ngắn thời gian xếp hàng.
Mẹo nhỏ: để hộ chiếu, ví, điện thoại, sạc vào một túi đeo nhỏ cố định, và tập thói quen sờ kiểm ba thứ đó mỗi lần đứng dậy rời chỗ. Phần lớn rắc rối khi đi nước ngoài bắt đầu từ việc để quên hộ chiếu ở đâu đó.
Ngày bay: đến sân bay sớm và giữ đồ quan trọng bên người
Với chuyến bay quốc tế, hãy có mặt ở sân bay trước giờ cất cánh khoảng 3 tiếng. Quy trình gồm làm thủ tục và gửi hành lý, kiểm tra an ninh, rồi làm thủ tục xuất cảnh, mỗi chặng đều có thể phải xếp hàng, nhất là vào dịp lễ Tết. Quầy làm thủ tục thường đóng 50–60 phút trước giờ bay với chuyến quốc tế; đến trễ là mất chuyến dù máy bay vẫn còn đậu đó.
Mặc đồ thoải mái, giày dễ tháo vì có thể phải tháo khi soi chiếu, mang một áo khoác mỏng vì khoang máy bay và sân bay thường lạnh. Hộ chiếu, tiền, thẻ, điện thoại, thuốc cần dùng và đồ có giá trị luôn để trong hành lý xách tay, không để trong vali ký gửi.
Khi lên máy bay, nếu có tờ khai nhập cảnh giấy, tiếp viên sẽ phát; điền bằng chữ in hoa, ghi đúng địa chỉ chỗ ở đầu tiên. Khi hạ cánh, đi theo hướng dẫn tới khu nhập cảnh, xếp đúng hàng dành cho người nước ngoài, trả lời ngắn gọn, trung thực các câu hỏi về mục đích chuyến đi và số ngày ở lại.
Những lỗi người đi lần đầu hay mắc
Phần lớn các lỗi dưới đây đều phòng được nếu biết trước, và hầu như lần nào cũng có người dính.
- Hộ chiếu còn dưới 6 tháng hạn, bị từ chối làm thủ tục ngay tại sân bay đi.
- Đổi toàn bộ tiền sang ngoại tệ, mang theo một cục tiền mặt lớn, vừa rủi ro mất cắp vừa có thể vượt mức phải khai báo hải quan.
- Quên báo hoặc chưa bật thanh toán quốc tế cho thẻ, đến nơi quẹt thẻ bị từ chối.
- Không mua bảo hiểm, rồi gặp tai nạn nhỏ hoặc ốm phải nhập viện, chi phí y tế ở nhiều nước có thể lên tới hàng chục triệu đồng chỉ cho một lần khám cấp cứu.
- Để chế độ dữ liệu chuyển vùng bật sẵn trên sim Việt Nam, về nước nhận hoá đơn cước rất cao.
- Lên lịch trình quá dày, mỗi ngày bốn, năm điểm, mất nửa thời gian để di chuyển và kiệt sức từ ngày thứ ba.
- Mang hộ đồ cho người lạ hoặc nhận giữ hộ vali ở sân bay; nếu trong đó có hàng cấm, người chịu trách nhiệm là bạn.
Chuyến đầu tiên nên chọn một nước gần, miễn thị thực, có hệ thống giao thông công cộng dễ dùng như Thái Lan, Singapore hay Malaysia, đi 4–5 ngày. Đi xong một chuyến như vậy, bạn sẽ tự tin hơn rất nhiều cho các chuyến xa hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch nước ngoài lần đầu nên đi tự túc hay đi tour?
Nếu bạn không nói được tiếng Anh cơ bản, đi cùng người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ, hoặc đến nước cần thị thực khó, đi tour giúp bớt nhiều lo lắng. Nếu đi nước gần, miễn thị thực, có tàu điện dễ dùng, tự túc cho bạn tự do hơn và thường rẻ hơn, chỉ cần chuẩn bị kỹ lịch trình.
Không biết tiếng Anh có đi nước ngoài được không?
Vẫn đi được, nhất là các nước Đông Nam Á quen đón khách Việt. Hãy cài ứng dụng dịch có tải gói ngoại tuyến, chụp sẵn địa chỉ chỗ ở bằng tiếng địa phương để đưa tài xế, học vài câu chào hỏi, cảm ơn, hỏi giá. Khi nhập cảnh, chuẩn bị sẵn giấy tờ đặt phòng và vé chiều về để xuất trình.
Cần mang bao nhiêu tiền mặt khi đi nước ngoài?
Thường chỉ cần tiền mặt cho hai, ba ngày chi tiêu nhỏ như đi xe, ăn quán vỉa hè, mua đồ ở chợ; phần còn lại dùng thẻ quốc tế. Mức cụ thể tuỳ nước: Nhật Bản và Thái Lan vẫn dùng tiền mặt nhiều, Singapore và Hàn Quốc quẹt thẻ gần như mọi nơi.
Bảo hiểm du lịch có bắt buộc không?
Nhiều nước không bắt buộc khi nhập cảnh, nhưng các nước khối Schengen yêu cầu có bảo hiểm khi xin thị thực, và một số nước khác cũng có quy định tương tự. Kể cả khi không bắt buộc, chi phí một gói ngắn ngày thường nhỏ so với rủi ro viện phí ở nước ngoài, nên vẫn nên mua.
Có cần in vé máy bay ra giấy không?
Phần lớn hãng bay chấp nhận thẻ lên máy bay điện tử trên điện thoại. Tuy vậy nên in hoặc lưu ảnh chụp vé chiều về và xác nhận đặt phòng, vì nhân viên nhập cảnh một số nước có thể hỏi, và lúc đó điện thoại có thể hết pin hoặc mất mạng.
Trẻ em đi nước ngoài có cần hộ chiếu riêng không?
Có. Trẻ em mang quốc tịch Việt Nam đi nước ngoài cần có hộ chiếu riêng, cha mẹ hoặc người đại diện làm thủ tục cho trẻ. Nếu trẻ đi cùng chỉ một trong hai cha mẹ hoặc đi cùng người khác, một số nước có thể yêu cầu giấy đồng ý của cha mẹ, nên tra trước với cơ quan lãnh sự.
