Thủ tục bay quốc tế gồm năm chặng theo thứ tự: làm thủ tục chuyến bay và gửi hành lý tại quầy hãng bay, kiểm tra an ninh (soi chiếu người và hành lý xách tay), làm thủ tục xuất cảnh tại quầy công an cửa khẩu, chờ ở khu cách ly rồi ra cửa lên máy bay. Ở nước đến, bạn đi ngược lại: nhập cảnh, lấy hành lý, qua hải quan rồi ra sảnh đón.
Hãy có mặt ở sân bay khoảng 3 tiếng trước giờ bay. Quầy làm thủ tục chuyến quốc tế thường mở 2,5–3 tiếng và đóng 50–60 phút trước giờ cất cánh, cửa lên máy bay đóng khoảng 15–20 phút trước giờ bay; mốc cụ thể tuỳ hãng. Dưới đây là từng chặng, cần chuẩn bị gì và những lỗi hay làm mất thời gian.
Chặng 1: làm thủ tục chuyến bay và gửi hành lý
Tìm khu vực quốc tế của nhà ga (ở nhiều sân bay, nhà ga quốc tế tách riêng nhà ga nội địa), xem bảng thông tin chuyến bay để biết quầy làm thủ tục của hãng.
- Xếp hàng đúng quầy: hạng phổ thông, hạng thương gia, quầy chỉ gửi hành lý cho khách đã làm thủ tục trực tuyến.
- Xuất trình hộ chiếu, thị thực hoặc giấy tờ nhập cảnh nếu nước đến yêu cầu. Nhân viên hãng có trách nhiệm kiểm tra bạn đủ điều kiện nhập cảnh; thiếu giấy tờ có thể bị từ chối chở.
- Đặt vali ký gửi lên băng cân. Nhân viên dán thẻ hành lý và đưa bạn phần cuống có mã số, giữ kỹ cuống này đến khi nhận lại vali.
- Nhận thẻ lên máy bay (giấy hoặc điện tử), kiểm tra tên, số hiệu chuyến bay, giờ lên máy bay, cửa ra máy bay, số ghế.
- Hỏi rõ hành lý có được chuyển thẳng tới điểm cuối không nếu bạn có chặng quá cảnh, hay phải tự lấy ra và gửi lại.
- Nếu đã làm thủ tục trực tuyến và không có hành lý ký gửi, nhiều hãng cho đi thẳng tới khu soi chiếu, nhưng chuyến quốc tế thường vẫn cần kiểm tra giấy tờ ở quầy; xem hướng dẫn của hãng.
Trước khi gửi vali, lấy ra pin sạc dự phòng, đồ có giá trị, thuốc cần dùng. Chụp ảnh vali và cuống thẻ hành lý; nếu vali thất lạc, ảnh này giúp khai báo nhanh hơn ở quầy hành lý thất lạc.
Chặng 2 và 3: soi chiếu an ninh và thủ tục xuất cảnh
Ở nhiều sân bay Việt Nam, khu vực quốc tế bố trí xuất cảnh trước, soi chiếu an ninh sau, có sân bay làm ngược lại; cứ đi theo biển chỉ dẫn và dòng người. Khi soi chiếu, bạn đặt balo, túi chất lỏng, laptop, áo khoác, thắt lưng, điện thoại vào khay; có thể được yêu cầu tháo giày. Đi qua cổng từ, giơ tay khi nhân viên dùng máy dò cầm tay. Nếu máy soi phát hiện vật nghi vấn, nhân viên sẽ mở túi kiểm tra cùng bạn.
Tại quầy xuất cảnh, đưa hộ chiếu và thẻ lên máy bay cho cán bộ cửa khẩu, tháo kính râm, mũ, khẩu trang khi được yêu cầu để đối chiếu khuôn mặt. Cán bộ có thể hỏi bạn đi đâu, đi làm gì. Sau khi kiểm tra, hộ chiếu được đóng dấu hoặc ghi nhận điện tử. Một số sân bay lớn ở Việt Nam đã có cổng kiểm soát tự động cho công dân Việt Nam đủ điều kiện, ví dụ có hộ chiếu gắn chip; điều kiện cụ thể do cơ quan quản lý xuất nhập cảnh công bố.
Những trường hợp có thể bị dừng ở quầy xuất cảnh: hộ chiếu hư hỏng, ảnh không giống, đang bị tạm hoãn xuất cảnh theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Nếu bạn có khoản nợ thuế lớn hoặc vụ việc đang giải quyết, nên kiểm tra trước để không bị bất ngờ tại sân bay.
Chặng 4: trong khu cách ly và lên máy bay
Tìm cửa ra máy bay ngay. Việc đầu tiên sau khi qua xuất cảnh là xác định cửa ra máy bay và thời gian đi bộ tới đó. Ở sân bay lớn, từ khu miễn thuế ra cửa xa có thể mất 15–20 phút. Cửa có thể thay đổi, nên theo dõi bảng thông tin và loa thông báo.
Có mặt ở cửa khi bắt đầu lên máy bay. Giờ lên máy bay in trên thẻ thường sớm hơn giờ cất cánh 30–45 phút. Cửa đóng trước giờ cất cánh, đến trễ sẽ không được lên dù máy bay vẫn còn đó, và hành lý ký gửi của bạn sẽ bị đưa xuống.
Mua đồ miễn thuế đúng cách. Đồ mua ở khu miễn thuế được tính vào hành lý xách tay. Rượu, nước hoa được đóng túi niêm phong; giữ nguyên túi và hoá đơn nếu bạn còn chặng nối chuyến. Mỗi nước đến có giới hạn miễn thuế riêng về rượu, thuốc lá.
Lên máy bay theo nhóm. Hãng thường gọi khách theo thứ tự: người cần hỗ trợ, gia đình có trẻ nhỏ, hạng thương gia, rồi tới các nhóm ghế. Chuẩn bị hộ chiếu và thẻ lên máy bay trong tay để xuất trình lần cuối.
Trên máy bay. Để hành lý xách tay vào khoang phía trên ghế mình hoặc dưới ghế phía trước, thắt dây an toàn, tuân thủ hướng dẫn về thiết bị điện tử và pin sạc dự phòng. Nếu có tờ khai nhập cảnh giấy, điền ngay khi tiếp viên phát để không phải đứng điền khi hạ cánh.
Quá cảnh: hai tình huống cần phân biệt
Quá cảnh là khi bạn đổi máy bay ở một sân bay trung gian. Có hai tình huống. Thứ nhất, vé đi chung một hành trình (mua cùng một mã đặt chỗ): hành lý thường được chuyển thẳng tới điểm cuối, bạn chỉ cần đi theo biển chỉ dẫn dành cho khách nối chuyến (transfer), qua soi chiếu lại và tới cửa chuyến tiếp theo, không phải nhập cảnh nước quá cảnh. Nếu chuyến đầu bị trễ làm lỡ chuyến sau, hãng chịu trách nhiệm sắp xếp chuyến khác.
Thứ hai, hai vé mua riêng, ví dụ một vé hãng giá rẻ tới nước A, một vé khác từ nước A đi tiếp. Khi đó bạn thường phải nhập cảnh nước A, lấy hành lý, rồi làm thủ tục lại như một chuyến mới. Nghĩa là bạn cần đủ điều kiện nhập cảnh nước A (có thể phải có visa), và nếu chuyến đầu trễ, hãng thứ hai không có trách nhiệm chờ. Nên chừa khoảng nối chuyến dư dả, nhiều người đi nhiều khuyên tối thiểu khoảng 3–4 tiếng với vé rời.
Một số nước yêu cầu thị thực quá cảnh ngay cả khi bạn chỉ ở trong khu vực nối chuyến. Hãy tra quy định quá cảnh của nước trung gian với người mang hộ chiếu Việt Nam trước khi mua vé, đặc biệt khi bay qua châu Âu, Mỹ hay Úc.
Với chặng nối chuyến dài nhiều tiếng, nhiều sân bay lớn có khu ghế nằm, phòng chờ trả phí, phòng tắm và khách sạn ngay trong khu cách ly, không cần nhập cảnh. Một số sân bay còn tổ chức tour tham quan miễn phí cho khách quá cảnh lâu, nhưng thường yêu cầu bạn đủ điều kiện nhập cảnh. Dù làm gì, hãy đặt báo thức, theo dõi cửa ra máy bay của chuyến tiếp theo và quay lại khu soi chiếu ít nhất một tiếng trước giờ bay.
Chặng 5: nhập cảnh, lấy hành lý và qua hải quan ở nước đến
Khi hạ cánh, đi theo biển chỉ dẫn tới khu nhập cảnh (Arrivals, Immigration). Trình tự thường như sau.
- Xếp hàng dành cho người nước ngoài (thường ghi "Foreigners", "All passports" hoặc "Visitors"), không xếp nhầm hàng dành cho công dân nước sở tại.
- Xuất trình giấy tờ: hộ chiếu, visa nếu có, tờ khai nhập cảnh (giấy hoặc mã xác nhận đã khai trực tuyến). Có thể bị lấy dấu vân tay, chụp ảnh.
- Trả lời câu hỏi về mục đích chuyến đi, số ngày ở lại, nơi ở, đi một mình hay theo đoàn. Trả lời ngắn, đúng sự thật, chuẩn bị sẵn xác nhận đặt phòng và vé chiều về để đưa nếu được hỏi.
- Lấy hành lý ở băng chuyền có số hiệu chuyến bay của bạn. Đối chiếu mã trên thẻ hành lý trước khi kéo đi, vì nhiều vali trông giống nhau.
- Qua hải quan: không có gì phải khai thì đi luồng xanh (Nothing to declare), có hàng phải khai như tiền mặt vượt mức, thực phẩm, hàng vượt định mức miễn thuế thì đi luồng đỏ. Hành lý có thể được soi chiếu thêm.
- Ra sảnh đón: đổi một ít tiền nếu cần, mua sim hoặc kích hoạt eSIM, tìm quầy taxi chính thức hoặc ga tàu, tránh nhận lời mời chở của người lạ trong sảnh.
Nếu vali không xuất hiện, đừng rời khu nhận hành lý. Tới quầy hành lý thất lạc (Lost and Found, Baggage Services) của hãng hoặc sân bay, đưa cuống thẻ hành lý, khai mô tả vali, địa chỉ chỗ ở để nhận biên bản. Giữ biên bản và hoá đơn mua đồ dùng thiết yếu tạm thời để yêu cầu hãng hoặc bảo hiểm bồi thường.
Câu hỏi thường gặp
Bay quốc tế nên đến sân bay trước bao lâu?
Nên có mặt khoảng 3 tiếng trước giờ cất cánh. Quầy làm thủ tục chuyến quốc tế thường đóng 50–60 phút trước giờ bay, và bạn còn phải qua soi chiếu, xuất cảnh, đi bộ ra cửa. Dịp lễ Tết hoặc giờ cao điểm, có thể đến sớm hơn.
Làm thủ tục trực tuyến rồi có phải ra quầy nữa không?
Nếu có hành lý ký gửi, bạn vẫn phải ra quầy gửi hành lý. Với chuyến quốc tế, nhiều hãng vẫn yêu cầu kiểm tra hộ chiếu và giấy tờ nhập cảnh tại quầy dù đã làm thủ tục trực tuyến. Lợi ích là chọn được ghế trước và xếp hàng ngắn hơn.
Quá cảnh có phải lấy hành lý ra không?
Nếu các chặng nằm chung một vé, hành lý thường được chuyển thẳng tới điểm cuối, hãy hỏi lại khi gửi. Nếu mua hai vé riêng, bạn thường phải nhập cảnh nước quá cảnh, lấy hành lý và gửi lại cho chuyến tiếp, nên cần đủ điều kiện nhập cảnh nước đó.
Bị hỏi gì khi nhập cảnh nước ngoài?
Các câu thường gặp: mục đích chuyến đi, ở lại bao nhiêu ngày, ở đâu, đi với ai, làm nghề gì, có vé về chưa. Trả lời ngắn gọn, nhất quán với giấy tờ. Chuẩn bị bản in hoặc ảnh chụp đặt phòng và vé về để xuất trình khi cần.
Lỡ chuyến bay quốc tế thì phải làm gì?
Liên hệ ngay quầy hoặc tổng đài của hãng bay. Tuỳ điều kiện vé, bạn có thể được đổi sang chuyến sau với phí đổi và chênh lệch giá, hoặc phải mua vé mới. Nếu lỡ do chuyến trước cùng vé bị trễ, hãng thường sắp xếp miễn phí. Bảo hiểm du lịch có thể chi trả một phần nếu thuộc phạm vi bảo hiểm.
Có được mang đồ ăn từ Việt Nam vào nước khác không?
Tuỳ nước. Nhiều nước cấm hoặc hạn chế thịt, sản phẩm từ thịt, trứng, sữa, trái cây tươi, hạt giống. Bánh kẹo, đồ khô đóng gói kín thường được phép nhưng có nước vẫn yêu cầu khai báo. Không chắc thì khai ở luồng đỏ để tránh bị phạt.
