Muốn giữ tình bạn khi đã trưởng thành, bạn cần chuyển từ "gặp nhau vì tình cờ" sang gặp nhau vì có hẹn: một lịch cố định như cà phê tháng một lần, những tin nhắn hỏi han ngắn đều đặn, và chấp nhận rằng tình bạn sẽ đổi hình dạng theo từng giai đoạn sống. Thời đi học, bạn bè đến tự nhiên vì ngày nào cũng gặp; sau khi đi làm, lập gia đình, mỗi người một hướng, không ai chủ động thì tình bạn tự nhạt.
Bạn bè thưa dần sau tuổi 25–30 là chuyện rất nhiều người trải qua và không phải lỗi của riêng ai. Bài viết giải thích vì sao điều đó xảy ra, cách giữ bạn cũ không tốn nhiều sức, cách kết bạn mới khi đã đi làm, cách giữ tình bạn khi một người có gia đình, và khi nào nên để một mối quan hệ nhẹ nhàng khép lại.
Vì sao bạn bè thưa dần sau tuổi 25–30
Các nhà xã hội học thường nhắc tới ba điều kiện giúp tình bạn hình thành tự nhiên: gần nhau về không gian, gặp lặp đi lặp lại mà không cần hẹn, và có không gian thoải mái để mở lòng. Trường học và ký túc xá có đủ cả ba. Khi đi làm, chuyển nhà, lấy vợ lấy chồng, cả ba điều kiện cùng mất đi.
Thời gian cũng là yếu tố lớn. Một nghiên cứu của nhà khoa học Jeffrey Hall (Đại học Kansas, Mỹ) công bố năm 2018 ước tính cần khoảng 50 giờ ở bên nhau để từ người quen thành bạn bình thường, khoảng 90 giờ để thành bạn, và hơn 200 giờ để thành bạn thân. Khi công việc, con cái và gia đình chiếm gần hết thời gian rảnh, việc tích luỹ chừng ấy giờ với một người mới trở nên khó khăn.
Ngoài ra, mỗi người bước vào giai đoạn sống khác nhau: người còn độc thân thích đi chơi tối, người có con nhỏ chỉ rảnh sáng chủ nhật, người làm ca đêm, người chuyển vào Nam hay ra nước ngoài. Không ai bỏ ai, chỉ là lịch sống không còn khớp. Hiểu điều này giúp bạn bớt trách bạn bè và bớt trách chính mình.
Giữ liên lạc với bạn cũ mà không tốn sức
Giữ bạn không đòi hỏi những buổi tụ tập lớn. Những cách nhỏ dưới đây, làm đều đặn, có tác dụng lâu dài:
- Lịch hẹn cố định: cà phê sáng thứ bảy đầu tháng, ăn tối với nhóm bạn đại học mỗi quý. Lịch cố định bỏ được bước "hôm nào rảnh?" vốn làm nhiều cuộc hẹn chết yểu.
- Tin nhắn không cần trả lời ngay: một bài hát, một tấm ảnh chỗ cũ hai đứa hay đi, "thấy món này nhớ mày". Những tin nhỏ giữ sợi dây mà không tạo áp lực.
- Nhớ ngày quan trọng của bạn: sinh nhật, ngày bạn đi phỏng vấn, ngày con bạn vào lớp một. Ghi vào lịch điện thoại kèm nhắc trước một ngày.
- Gọi điện khi đang làm việc khác: trên đường đi làm, lúc đi bộ buổi tối. Mười phút trò chuyện bằng giọng nói gần gũi hơn hàng chục tin nhắn.
- Rủ làm việc mình vốn phải làm: đi chợ, chạy bộ, đưa con ra công viên cùng nhau. Gặp bạn không nhất thiết phải là một sự kiện riêng.
- Có mặt lúc bạn khó khăn: ốm đau, mất việc, gia đình có chuyện. Một lần có mặt đúng lúc nhiều khi đáng giá hơn mười buổi đi chơi.
Đừng ngại là người chủ động. Nhiều người cũng đang mong được rủ, chỉ là họ nghĩ bạn bận. Nếu luôn là bạn rủ còn người kia lúc nào cũng từ chối trong thời gian dài, đó là thông tin để bạn điều chỉnh kỳ vọng, nhưng đừng kết luận quá sớm sau một hai lần.
Kết bạn mới khi đã đi làm
Kết bạn tuổi trưởng thành cần chủ động hơn, nhưng hoàn toàn làm được. Cách làm hiệu quả nhất là đặt mình vào chỗ gặp lại cùng một nhóm người nhiều lần:
- Chọn một hoạt động lặp lại hằng tuần: câu lạc bộ chạy bộ, lớp học vẽ, nhóm cầu lông, lớp ngoại ngữ, nhóm tình nguyện. Hoạt động định kỳ tốt hơn sự kiện một lần vì cho bạn cơ hội gặp lại.
- Đi đều ít nhất hai ba tháng trước khi đánh giá. Những buổi đầu ai cũng xa lạ.
- Chủ động bước tiếp theo: sau buổi tập rủ một hai người đi ăn sáng, xin liên lạc, lập nhóm nhắn tin.
- Biến đồng nghiệp hợp tính thành bạn bằng những lần ăn trưa, cà phê ngoài giờ, nhưng giữ ranh giới về chuyện công việc nhạy cảm.
- Kết nối qua con cái hoặc hàng xóm: phụ huynh cùng lớp, hàng xóm cùng tầng, người hay gặp ở công viên.
- Mở lòng từng bước: chia sẻ dần những chuyện riêng tư hơn khi thấy người kia cũng chia sẻ lại.
Không phải ai bạn gặp cũng thành bạn thân, và điều đó bình thường. Có những người bạn chỉ để chạy bộ cùng, có người để tâm sự. Một mạng lưới nhiều kiểu quan hệ giúp bạn ít cô đơn hơn là dồn mọi kỳ vọng vào một người.
Khi bạn thân lấy chồng, lấy vợ, có con
Hiểu giai đoạn của bạn. Năm đầu sau sinh, nhiều người gần như không có thời gian cho bản thân, chứ đừng nói là bạn bè. Ít trả lời tin nhắn trong giai đoạn này hiếm khi có nghĩa là họ không còn quý bạn.
Đến với bạn thay vì đợi bạn đến. Ghé nhà bạn với ít đồ ăn, ngồi chơi một tiếng trong lúc em bé ngủ. Với người có con nhỏ, được bạn đến tận nhà dễ hơn nhiều so với phải sắp xếp ra ngoài.
Hỏi về bạn, không chỉ về con. Người mới làm cha mẹ thường được hỏi "bé thế nào" nhiều hơn "mày dạo này thế nào". Một câu hỏi về chính họ có thể có ý nghĩa rất lớn.
Với người có gia đình: đừng biến mất. Nếu bạn là người vừa lập gia đình, dành một chút thời gian cho bạn bè vẫn quan trọng. Một tin nhắn, một cuộc gọi cuối tuần, mời bạn đến nhà ăn cơm. Tình bạn cần cả hai phía cùng giữ.
Chấp nhận nhịp mới. Tình bạn có thể từ gặp hằng tuần thành gặp vài tháng một lần mà vẫn thân. Điều làm tình bạn bền là cảm giác vẫn quan trọng với nhau, không phải tần suất gặp.
Khi nào nên để một tình bạn khép lại
Không phải tình bạn nào cũng cần giữ bằng mọi giá. Có những mối quan hệ khiến bạn thường xuyên thấy mệt mỏi, bị coi thường hoặc bị lợi dụng: người chỉ tìm đến khi cần vay tiền hay nhờ việc, người hay chê bai, so sánh, kể chuyện riêng của bạn cho người khác, người luôn biến mọi câu chuyện thành chuyện của họ.
Trước khi quyết định, thử nói thẳng một lần với thái độ bình tĩnh về điều làm bạn khó chịu. Đôi khi người kia không nhận ra, và một cuộc nói chuyện thẳng thắn làm tình bạn tốt lên. Nếu điều đó vẫn lặp lại, bạn có quyền giữ khoảng cách: trả lời ít hơn, không nhận lời mọi cuộc hẹn, không cho vay thêm.
Khép lại không cần gay gắt hay tuyên bố cắt đứt. Phần lớn tình bạn nhạt đi một cách nhẹ nhàng, và vẫn có thể chào hỏi tử tế khi gặp lại. Giữ lại kỷ niệm đẹp của những năm đã có nhau, đồng thời dành thời gian, sức lực cho những người khiến bạn thấy được là chính mình.
Cô đơn ở tuổi trưởng thành và sức khoẻ
Thiếu kết nối xã hội không chỉ làm buồn. Nhiều nghiên cứu theo dõi dài hạn ở các nước cho thấy những người cô lập về xã hội có nguy cơ cao hơn về bệnh tim mạch, trầm cảm và suy giảm trí nhớ khi về già. Tổ chức Y tế Thế giới những năm gần đây cũng xem cô đơn và cô lập xã hội là một vấn đề sức khoẻ cộng đồng cần quan tâm.
Điều này không có nghĩa phải có thật nhiều bạn. Chất lượng quan trọng hơn số lượng: chỉ vài người bạn mà bạn có thể gọi lúc nửa đêm khi có chuyện, hoặc kể chuyện thật lòng mà không sợ bị phán xét, đã là chỗ dựa lớn. Với nhiều người, vợ hoặc chồng là người bạn thân nhất, nhưng dồn mọi nhu cầu chia sẻ vào một người cũng tạo áp lực cho hôn nhân. Có thêm bạn bè giúp chính mối quan hệ vợ chồng nhẹ nhàng hơn.
Nếu bạn nhận ra mình đã lâu không trò chuyện thật sự với ai ngoài chuyện công việc, hãy bắt đầu từ việc nhỏ nhất: nhắn cho một người bạn cũ ngay hôm nay. Không cần lý do đặc biệt, một câu "lâu rồi không gặp, dạo này mày sao rồi" là đủ mở lại cánh cửa.
Câu hỏi thường gặp
Không có bạn thân ở tuổi 30 có bình thường không?
Khá phổ biến, nhất là với người chuyển nơi ở hoặc bận công việc, gia đình. Điều đó không có nghĩa bạn có vấn đề. Tình bạn vẫn có thể bắt đầu ở bất kỳ tuổi nào nếu bạn tham gia đều đặn một hoạt động nhóm và chủ động hẹn gặp.
Bạn thân ở xa thì làm sao giữ được tình bạn?
Gọi video định kỳ, chẳng hạn mỗi tháng một lần vào giờ cố định. Gửi quà nhỏ dịp sinh nhật, cùng xem một bộ phim rồi nhắn bàn luận. Khi một người về quê hoặc đi công tác gần, ưu tiên dành một buổi gặp nhau.
Rủ bạn đi chơi mà bạn cứ từ chối thì có nên rủ tiếp không?
Có thể bạn của bạn đang bận thật. Hỏi thẳng một lần: "Dạo này mày bận lắm hả, khi nào tiện thì mày rủ tao nhé". Sau đó để họ chủ động. Nếu nhiều tháng không có phản hồi, chuyển sự quan tâm sang những người sẵn sàng hơn.
Có nên cho bạn thân vay tiền không?
Chỉ cho vay số tiền bạn chấp nhận được nếu không lấy lại, để tình bạn không phụ thuộc vào món nợ. Với khoản lớn, nói rõ thời hạn trả và nên ghi lại. Từ chối khéo khi không đủ khả năng không làm bạn thành người bạn tồi.
Làm sao biết một tình bạn đang làm mình mệt mỏi?
Để ý cảm giác sau mỗi lần gặp: bạn thấy nhẹ nhõm hay kiệt sức, được lắng nghe hay bị coi thường. Nếu thường xuyên thấy bị lợi dụng, bị chê bai hoặc phải gồng mình, đó là tín hiệu nên nói thẳng hoặc giữ khoảng cách.
