Visa (thị thực) là giấy phép do cơ quan có thẩm quyền của nước đến cấp, cho phép bạn nhập cảnh nước đó với một mục đích và thời hạn nhất định. Visa có thể là tem dán vào hộ chiếu, một tờ giấy rời, hoặc visa điện tử gắn với số hộ chiếu. Một số nước miễn thị thực cho người mang hộ chiếu Việt Nam trong thời gian ngắn, phần lớn các nước còn lại yêu cầu xin trước.
Có visa vẫn chưa chắc chắn được nhập cảnh: quyết định cuối cùng thuộc về nhân viên xuất nhập cảnh tại cửa khẩu. Quy định thị thực thay đổi thường xuyên theo thoả thuận giữa các nước, vì vậy bài này chỉ giải thích những nguyên tắc chung. Trước khi lên kế hoạch, hãy kiểm tra trên website chính thức của đại sứ quán, tổng lãnh sự quán nước đến hoặc với Cục Lãnh sự.
Các hình thức thị thực thường gặp
Tên gọi có thể khác nhau giữa các nước, nhưng phần lớn rơi vào một trong các nhóm dưới đây.
| Hình thức | Cách nhận | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Miễn thị thực | không cần xin, nhập cảnh bằng hộ chiếu | có giới hạn số ngày lưu trú, thường áp dụng cho du lịch ngắn ngày |
| Thị thực điện tử (e-visa) | nộp hồ sơ, trả phí trực tuyến, nhận kết quả qua email | nên in bản xác nhận mang theo; chỉ nộp trên cổng chính thức |
| Thị thực khi đến (visa on arrival) | làm tại cửa khẩu khi nhập cảnh | chỉ một số nước áp dụng, có thể phải có giấy chấp thuận trước |
| Thị thực dán | nộp hồ sơ tại đại sứ quán, tổng lãnh sự quán hoặc trung tâm tiếp nhận được uỷ quyền | thường cần sinh trắc học (lấy vân tay, chụp ảnh) hoặc phỏng vấn |
| Thị thực quá cảnh | xin trước nếu nước quá cảnh yêu cầu | một số nước yêu cầu ngay cả khi bạn không ra khỏi sân bay |
Về mục đích, thị thực du lịch khác thị thực thăm thân, công tác, du học, lao động. Đi du lịch bằng visa du lịch thì không được làm việc có thu nhập. Về số lần, có visa nhập cảnh một lần và nhiều lần; visa nhiều lần không có nghĩa được ở lại bao lâu cũng được, mỗi lần vẫn có giới hạn số ngày.
Miễn thị thực: hiểu đúng để không bị từ chối nhập cảnh
Người mang hộ chiếu phổ thông Việt Nam hiện được miễn thị thực ngắn ngày khi đến phần lớn các nước ASEAN, với thời gian lưu trú khác nhau tuỳ nước: Thái Lan, Singapore, Malaysia, Indonesia, Lào, Campuchia thường 30 ngày, Philippines 21 ngày, Brunei và Myanmar 14 ngày (Myanmar chỉ áp dụng khi nhập cảnh qua một số sân bay quốc tế). Ngoài khu vực này, cũng có một số nước khác miễn thị thực hoặc cấp thị thực điện tử đơn giản. Danh sách và số ngày được điều chỉnh khá thường xuyên, nên mỗi chuyến đi đều cần tra lại, không dựa vào trí nhớ hay kinh nghiệm của người khác.
Miễn thị thực không có nghĩa là chắc chắn vào được. Nhân viên cửa khẩu vẫn có quyền hỏi mục đích chuyến đi, nơi ở, vé chiều về, khả năng chi trả, và có quyền từ chối nếu nghi ngờ bạn đi làm việc chui hoặc ở quá hạn. Hãy chuẩn bị sẵn: vé khứ hồi hoặc vé rời khỏi nước đó, xác nhận đặt phòng, một ít tiền mặt và thẻ thanh toán.
Ngày càng nhiều nước yêu cầu khách miễn thị thực khai báo nhập cảnh điện tử trước khi đến, hoặc xin một giấy phép du lịch điện tử. Đây không phải visa, nhưng không làm thì có thể không được lên máy bay hoặc mất thời gian ở cửa khẩu. Chỉ khai trên trang chính thức của cơ quan nhà nước nước đến; rất nhiều trang trung gian có giao diện giống hệt và thu phí cao cho dịch vụ vốn miễn phí hoặc rẻ.
Hồ sơ xin visa du lịch thường cần những gì
Mỗi nước có danh mục riêng và thay đổi theo thời gian; danh sách dưới đây là những nhóm giấy tờ thường gặp để bạn hình dung khối lượng việc.
- Hộ chiếu còn hạn tối thiểu theo yêu cầu (thường 6 tháng trở lên), còn trang trống, kèm hộ chiếu cũ nếu có, vì lịch sử đi lại tốt là điểm cộng.
- Tờ khai xin thị thực điền đầy đủ, khớp với các giấy tờ khác, thường khai trực tuyến rồi in ra.
- Ảnh đúng kích thước và quy chuẩn riêng của từng nước, nền trắng, chụp gần đây.
- Giấy tờ nhân thân: căn cước, giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn nếu đi cùng gia đình, có thể cần bản dịch.
- Chứng minh công việc: hợp đồng lao động, xác nhận công việc và đơn nghỉ phép được duyệt; chủ doanh nghiệp nộp giấy đăng ký kinh doanh; học sinh, sinh viên nộp xác nhận đang học.
- Chứng minh tài chính: sao kê tài khoản lương vài tháng gần nhất, sổ tiết kiệm, giấy tờ tài sản như nhà đất, xe.
- Kế hoạch chuyến đi: lịch trình, đặt chỗ vé máy bay và khách sạn, bảo hiểm du lịch nếu nước đó yêu cầu.
- Thư mời nếu đi thăm thân, kèm giấy tờ của người mời.
Nhiều nước chấp nhận giấy tờ tiếng Anh, giấy tiếng Việt phải dịch và có thể phải công chứng. Hãy xem kỹ danh mục của chính nước đó, nộp đúng thứ tự, thiếu một giấy có thể bị trả hồ sơ hoặc từ chối ngay.
Vì sao hồ sơ visa hay bị từ chối
Không chứng minh được sẽ quay về. Đây là lý do phổ biến nhất với visa du lịch. Cơ quan lãnh sự cần thấy bạn có ràng buộc ở Việt Nam: công việc ổn định, gia đình, tài sản, việc học. Người trẻ, độc thân, công việc tự do, chưa từng đi nước ngoài cần chuẩn bị phần này kỹ hơn.
Tài chính không hợp lý. Sao kê có một khoản tiền lớn vừa nạp vào ngay trước khi nộp hồ sơ dễ bị nghi là tiền mượn. Dòng tiền lương đều đặn trong nhiều tháng thuyết phục hơn một con số lớn đột ngột.
Thông tin mâu thuẫn. Ngày nghỉ phép trong đơn lệch với ngày trên đặt phòng, chức danh trong tờ khai khác với xác nhận công việc. Những sai lệch nhỏ cũng làm hồ sơ mất điểm.
Giấy tờ giả hoặc khai gian. Dùng xác nhận công việc giả, sao kê chỉnh sửa, nhờ dịch vụ làm hồ sơ "bao đậu" là con đường nguy hiểm nhất. Nếu bị phát hiện, bạn có thể bị từ chối và bị cấm nộp lại trong nhiều năm, và hồ sơ này được lưu lại, ảnh hưởng cả các lần xin visa nước khác.
Lịch sử vi phạm. Từng ở quá hạn, từng bị từ chối nhập cảnh mà không khai báo trung thực trong tờ khai cũng là lý do bị từ chối. Hầu hết tờ khai đều hỏi về việc này; hãy khai thật.
Quy trình xin visa từng bước cho người tự làm
Quy trình chung cho phần lớn thị thực du lịch dạng dán. Thị thực điện tử đơn giản hơn, thường gói gọn ở bước 1 đến 4.
- Tra yêu cầu trên website chính thức của đại sứ quán hoặc tổng lãnh sự quán nước đến: loại visa phù hợp, danh mục hồ sơ, lệ phí, nơi nộp, thời gian xét.
- Chọn ngày đi có khoảng đệm: nộp hồ sơ sớm hơn thời gian xét công bố vài tuần, vì mùa cao điểm có thể chậm hơn.
- Chuẩn bị giấy tờ theo danh mục, dịch những giấy cần dịch, sắp xếp đúng thứ tự yêu cầu.
- Điền tờ khai trực tuyến, đặt lịch hẹn nộp hồ sơ nếu có, đóng lệ phí.
- Đến nộp hồ sơ đúng giờ hẹn, lấy dấu vân tay và chụp ảnh nếu được yêu cầu, hoặc tham gia phỏng vấn.
- Theo dõi tình trạng hồ sơ qua kênh chính thức; nếu được yêu cầu bổ sung, nộp nhanh và đầy đủ.
- Nhận hộ chiếu, kiểm tra ngay thông tin trên visa: họ tên, số hộ chiếu, ngày hiệu lực, số lần nhập cảnh, số ngày lưu trú. Sai thì báo lại ngay.
Khi phỏng vấn, trả lời ngắn gọn, trung thực, đúng với hồ sơ đã nộp. Không cần học thuộc câu trả lời mẫu; nhân viên lãnh sự đã nghe chúng hàng trăm lần và dễ nhận ra câu trả lời không tự nhiên.
Sau khi có visa: đọc đúng thời hạn và giữ lịch sử đi lại đẹp
Nhiều người nhầm giữa thời hạn hiệu lực của visa và số ngày được lưu trú. Ví dụ một visa có hiệu lực một năm, nhập cảnh nhiều lần, nhưng mỗi lần chỉ được ở tối đa vài chục ngày. Bạn phải rời đi trước khi hết số ngày được phép của lần nhập cảnh đó, dù visa vẫn còn hạn. Khu vực Schengen ở châu Âu còn tính theo quy tắc riêng: tổng thời gian lưu trú ngắn hạn không quá 90 ngày trong bất kỳ khoảng 180 ngày nào.
Ở quá hạn dù chỉ một, hai ngày cũng có thể bị phạt, bị ghi vào hồ sơ và gây khó khăn cho những lần xin visa sau, không chỉ với nước đó. Nếu vì lý do bất khả kháng như ốm nặng, chuyến bay bị huỷ mà phải ở lại, hãy liên hệ cơ quan xuất nhập cảnh nước sở tại để được hướng dẫn trước khi hết hạn, và giữ lại giấy tờ chứng minh.
Sau mỗi chuyến đi, giữ lại hộ chiếu cũ có dấu xuất nhập cảnh và lưu bản chụp visa, vé, hoá đơn khách sạn. Một lịch sử đi lại đúng hạn, nhất là tới các nước có yêu cầu visa chặt, là bằng chứng mạnh khi bạn xin visa những nước khó hơn về sau. Nhiều người chọn đi các nước gần, miễn thị thực trước, rồi mới nộp hồ sơ đi xa để có thêm điểm cộng này.
Câu hỏi thường gặp
Visa và hộ chiếu khác nhau thế nào?
Hộ chiếu do Việt Nam cấp, chứng minh quốc tịch và nhân thân của bạn khi ra nước ngoài. Visa do nước đến cấp, cho phép bạn nhập cảnh nước đó. Bạn cần hộ chiếu trước, rồi mới xin được visa; visa thường được dán hoặc gắn với số của cuốn hộ chiếu đó.
Hộ chiếu hết hạn nhưng visa còn hạn thì sao?
Nhiều nước cho phép tiếp tục dùng visa còn hạn trong hộ chiếu cũ, khi đi mang theo cả hộ chiếu cũ và hộ chiếu mới. Tuy nhiên quy định này không giống nhau giữa các nước, có nơi yêu cầu chuyển visa sang hộ chiếu mới. Hãy hỏi cơ quan lãnh sự của nước đã cấp visa.
Xin visa du lịch mất bao lâu?
Thị thực điện tử có thể có kết quả trong vài ngày, thị thực dán thường mất từ một đến vài tuần, mùa cao điểm có thể lâu hơn. Thời gian xét do từng nước công bố. Nên nộp sớm ít nhất một tháng trước ngày đi, với nước khó hoặc mùa đông khách thì sớm hơn.
Bị từ chối visa có xin lại được không?
Được, trừ khi bị cấm vì gian lận. Trước khi nộp lại, đọc kỹ thư từ chối để biết lý do, bổ sung đúng điểm yếu, ví dụ chứng minh công việc rõ hơn hay dòng tiền ổn định hơn. Nộp lại ngay hồ sơ y hệt thường cho kết quả y hệt.
Có nên thuê dịch vụ làm visa không?
Dịch vụ uy tín có thể giúp bạn sắp xếp hồ sơ, điền tờ khai, đặt lịch, tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên không bên nào quyết định được kết quả. Tránh xa các dịch vụ hứa bao đậu, đề nghị làm giấy tờ giả hay "đẹp hoá" sao kê, vì người chịu hậu quả là bạn.
Có visa rồi có chắc được nhập cảnh không?
Không chắc chắn tuyệt đối. Visa cho phép bạn đến cửa khẩu xin nhập cảnh, còn quyết định cuối cùng thuộc về nhân viên xuất nhập cảnh. Mang theo vé chiều về, đặt phòng, bảo hiểm và trả lời trung thực giúp quá trình nhập cảnh suôn sẻ.
