Chọn màu sơn nhà nên bắt đầu từ ánh sáng của từng phòng chứ không phải từ bảng màu đẹp trong cửa hàng. Phòng hướng tây, nắng chiều gắt hợp tông mát như xanh xám, xanh lá nhạt, xám trắng; phòng thiếu sáng hướng bắc hoặc nằm sâu trong nhà ống hợp tông ấm sáng như kem, be, vàng bơ nhạt. Màu luôn trông đậm hơn khi lên cả bức tường so với mẩu màu nhỏ, nên thường chọn nhạt hơn một hai bậc so với màu bạn thích trên quạt màu.
Về lượng sơn, cách tính nhanh: lấy tổng diện tích tường cần sơn trừ cửa, chia cho định mức phủ in trên thùng sơn, rồi nhân với số lớp. Bài này hướng dẫn chọn màu theo từng phòng, cách thử màu đúng, chọn độ bóng, và một ví dụ tính sơn cụ thể cho phòng ngủ 12 m².
Chọn màu theo hướng nắng và ánh sáng
Phòng nắng chiều hướng tây, tây nam. Ánh nắng chiều vàng cam làm màu ấm càng nóng mắt, phòng trông hầm hơn. Tông mát như xanh xám nhạt, xanh bạc hà nhạt, xám trắng hơi xanh làm dịu cảm giác. Tránh vàng đậm, cam, đỏ đất trên diện tích lớn ở phòng này.
Phòng hướng bắc, ít nắng trực tiếp. Ánh sáng tán xạ, hơi lạnh. Màu trắng tinh dễ trông xám xịt, ảm đạm; trắng ngà, kem, be, xám ấm cho cảm giác sáng và dễ chịu hơn.
Phòng trong nhà ống, thiếu sáng tự nhiên. Chọn màu có độ sáng cao, tông ấm nhẹ. Các hãng sơn thường ghi chỉ số phản xạ ánh sáng của từng màu, số càng cao màu càng hắt sáng; nếu thấy chỉ số này trên quạt màu, ưu tiên màu có chỉ số cao cho phòng tối.
Ánh đèn quyết định màu buổi tối. Cùng một màu xám xanh, dưới đèn trắng lạnh trông xanh hơn, dưới đèn vàng ấm lại ngả xám ghi. Nếu phòng chủ yếu dùng buổi tối như phòng ngủ, thử màu dưới chính loại đèn sẽ dùng.
Trần nhà. Trần thường sơn trắng hoặc màu tường pha nhạt hơn nhiều để phản xạ ánh sáng và trông cao hơn. Trần thấp mà sơn đậm sẽ có cảm giác bị đè.
Mặt tiền và tường ngoài. Màu sáng giảm hấp thụ nắng, nhà đỡ nóng hơn. Màu đậm ngoài trời bạc nhanh hơn và lộ vết loang khi phai không đều.
Gợi ý màu theo từng phòng
Đây là các hướng phổ biến dễ sống lâu dài, không phải quy tắc. Mỗi nhóm màu có hàng chục sắc độ, hãy thử trên tường thật trước khi chốt.
| Phòng | Hướng màu dễ dùng | Nên tránh |
|---|---|---|
| Phòng khách | Trắng ngà, be, xám ấm, xanh xám nhạt; một mảng tường nhấn đậm hơn sau sofa hoặc tivi | Sơn cả bốn tường một màu đậm khi phòng nhỏ |
| Phòng ngủ người lớn | Xanh xám, xanh lá nhạt, be hồng đất, xám nhạt; sơn mờ | Đỏ, cam rực, trắng lạnh chói dưới đèn |
| Phòng trẻ em | Pastel dịu như xanh nhạt, vàng bơ, hồng phấn nhạt, dùng một màu chủ đạo | Quá nhiều màu rực cùng lúc, dễ rối và khó ngủ |
| Bếp | Trắng, kem, xám nhạt; sơn có độ bóng nhẹ dễ lau | Sơn mờ hoàn toàn ở tường gần bếp nấu |
| Phòng tắm | Trắng, xanh nhạt, xám nhạt; sơn chống nấm mốc | Sơn nội thất thường, không chịu ẩm |
| Hành lang, cầu thang nhà ống | Màu rất sáng, có thể cùng màu trần | Màu đậm làm lối đi hẹp và tối hơn |
Quy tắc 60-30-10 giúp phối màu hài hoà: khoảng 60% là màu chủ đạo, thường là tường; 30% màu phụ ở đồ nội thất lớn, rèm, sàn; 10% màu nhấn ở gối, tranh, đồ trang trí. Màu nhấn trên tường chỉ nên ở một mảng, tốt nhất là mảng mắt nhìn vào đầu tiên khi bước vào phòng.
Thử màu trước khi mua cả thùng
Quạt màu và ảnh trên điện thoại đều sai màu so với tường thật. Bước thử màu tốn rất ít so với việc sơn lại cả phòng.
- Chọn hai đến ba màu gần nhau, mua hộp sơn nhỏ hoặc nhờ cửa hàng pha mẫu nếu có.
- Sơn mỗi màu một mảng ít nhất 50 × 50 cm, hai lớp, trên tường đã sơn lót trắng hoặc trên tấm bìa trắng cứng.
- Đặt mẫu ở hai vị trí: bức tường đón sáng và bức tường khuất sáng của cùng một phòng.
- Xem vào ba thời điểm: buổi sáng, giữa trưa và buổi tối khi bật đèn. Màu buổi chiều nắng tây có thể khác hẳn màu buổi sáng.
- Đặt mẫu cạnh sàn, khung cửa, rèm và đồ gỗ hiện có. Màu đẹp đứng một mình chưa chắc hợp với sàn gỗ đỏ hay gạch vàng sẵn có.
- Sống với mẫu hai ba ngày rồi mới quyết định. Màu bạn thấy ngay là nổi bật thường mau chán nhất.
Khi mua, ghi lại mã màu, tên dòng sơn và độ bóng. Sơn pha máy giữa các lần mua có thể lệch nhẹ, nên mua đủ một lần cho cả bức tường, hoặc trộn các thùng với nhau trước khi sơn.
Độ bóng sơn: mờ, mịn hay bóng
Cùng một màu, độ bóng khác nhau cho cảm giác và độ bền khác nhau. Tên gọi giữa các hãng không thống nhất, nhưng thường chia như sau.
- Mờ: che khuyết điểm tường tốt nhất, màu sâu, sang. Khó lau chùi hơn, hợp trần nhà, phòng ngủ người lớn, phòng ít va chạm.
- Mờ mịn hoặc bóng mờ: hơi ánh, dễ lau hơn, vẫn che khuyết điểm khá. Là lựa chọn dễ dùng cho phòng khách, hành lang, phòng trẻ em.
- Bóng nhẹ: lau chùi tốt, chịu ẩm hơn, hợp bếp, phòng tắm, tường gần cầu thang hay bị tay chạm.
- Bóng: rất dễ lau, bền, nhưng lộ mọi chỗ gồ ghề của tường. Thường dùng cho cửa gỗ, khung cửa, lan can sơn dầu, ít dùng cho cả mảng tường lớn.
- Tường trát chưa phẳng, trét bột chưa kỹ thì nên chọn độ bóng thấp; sơn càng bóng, khuyết điểm càng hiện rõ dưới ánh đèn hắt ngang.
- Nhà có trẻ nhỏ hay vẽ bậy nên chọn sơn có khả năng lau chùi tốt, hỏi người bán về khả năng chịu chà rửa của dòng sơn.
Cách tính lượng sơn cần mua: ví dụ cụ thể
Công thức chung: số lít sơn = diện tích cần sơn × số lớp ÷ định mức phủ. Định mức phủ là số mét vuông một lít sơn phủ được cho một lớp, in trên thùng sơn; với sơn nội thất phổ biến thường nằm trong khoảng 8–12 m² mỗi lít mỗi lớp, sơn lót và sơn ngoại thất có định mức riêng. Bề mặt nhám, hút nhiều sẽ tốn hơn định mức lý thuyết.
Ví dụ: phòng ngủ 3 m × 4 m, trần cao 3 m. Chu vi phòng là 14 m, nhân chiều cao 3 m ra 42 m² tường. Trừ một cửa đi khoảng 0,9 × 2,2 m gần 2 m², một cửa sổ 1,2 × 1,4 m gần 1,7 m², còn khoảng 38 m². Sơn phủ hai lớp là 76 m²; nếu định mức 10 m² mỗi lít thì cần khoảng 7,6 lít, cộng thêm khoảng 10% hao hụt là hơn 8 lít. Sơn lót một lớp cho 38 m², định mức ví dụ 9 m² mỗi lít, cần khoảng 4,2 lít, làm tròn lên 4,5 lít. Trần 12 m² tính riêng tương tự nếu sơn màu khác.
Sơn thường bán theo lon nhỏ khoảng 1 lít, thùng khoảng 5 lít và thùng lớn 15–18 lít, tuỳ hãng. Với ví dụ trên, mua một thùng 5 lít và vài lon nhỏ thường đủ, hoặc tính chung cả nhà để mua thùng lớn cho rẻ hơn. Giữ lại một ít sơn thừa, đậy kín, ghi mã màu để dặm vá về sau.
Sơn lại tường cũ cùng tông màu, tường còn tốt thì có thể bỏ lớp lót và chỉ sơn hai lớp phủ. Đổi từ màu đậm sang màu nhạt, hoặc tường mới trát, tường có vết ố, thì không nên bỏ lớp lót: lót giúp sơn bám, chống kiềm và giúp màu phủ lên đúng sắc.
Chuẩn bị tường và quy trình sơn để màu lên đúng
Màu đẹp đến mấy cũng hỏng nếu tường chuẩn bị ẩu. Quy trình cơ bản cho tường trong nhà như sau.
- Dời đồ ra giữa phòng, phủ nilon, dán băng keo giấy mép trần, len chân tường, khung cửa, công tắc và ổ cắm. Ngắt điện khu vực nếu cần tháo mặt công tắc.
- Kiểm tra tường: chỗ thấm phải xử lý xong và để khô; chỗ mốc phải tẩy sạch. Sơn đè lên tường đang ẩm sẽ phồng rộp.
- Cạo bỏ sơn bong, trét bột vá lỗ đinh, vết nứt nhỏ; chờ khô rồi chà nhám phẳng, lau sạch bụi.
- Sơn lót một lớp, chờ khô theo hướng dẫn trên thùng.
- Sơn phủ lớp thứ nhất: dùng cọ quét viền mép và góc trước, sau đó lăn mảng lớn theo hình chữ W rồi lăn đều lại, không để sơn đọng dày.
- Chờ khô rồi sơn lớp thứ hai. Hai lớp mỏng luôn đều màu và bền hơn một lớp dày.
- Bóc băng keo khi lớp cuối còn hơi ẩm để mép sơn sắc gọn, không bị kéo bong. Mở cửa thông gió vài ngày.
Câu hỏi thường gặp
Màu sơn nào làm phòng nhỏ trông rộng hơn?
Các màu sáng có độ phản xạ cao như trắng ngà, kem, xám rất nhạt, xanh nhạt. Sơn tường và trần cùng tông hoặc trần nhạt hơn tường giúp ranh giới mờ đi, phòng trông cao và rộng hơn. Tránh sơn đậm cả bốn tường ở phòng nhỏ.
Sơn nhà bao lâu thì nên sơn lại?
Sơn nội thất thường trụ được nhiều năm nếu tường không bị thấm; phòng trẻ em, bếp, hành lang bẩn nhanh hơn nên có thể sơn lại sớm hơn. Sơn ngoại thất phụ thuộc nhiều vào nắng mưa. Thấy phấn hoá, bạc màu loang, bong tróc là dấu hiệu nên sơn lại.
Có cần sơn lót khi sơn lại tường cũ không?
Nếu tường cũ sạch, không ố, không bong và màu mới gần màu cũ, nhiều trường hợp chỉ cần vệ sinh và sơn phủ hai lớp. Nếu đổi màu đậm sang nhạt, tường có vết ố, mốc hoặc trét bột mới, nên sơn lót để màu lên đều và sơn bám chắc.
Mới sơn nhà bao lâu thì vào ở được?
Sơn gốc nước thường khô bề mặt nhanh, nhưng nên mở cửa thông gió vài ngày cho mùi bay hết, nhất là phòng ngủ trẻ nhỏ, người già, người có bệnh hô hấp. Chọn sơn ít mùi, hàm lượng chất bay hơi thấp nếu có trẻ nhỏ.
Tự sơn nhà có khó không?
Sơn tường phẳng trong phòng không quá khó nếu chuẩn bị kỹ: che sàn, dán băng keo mép trần và khung cửa, dùng con lăn chất lượng, sơn mỏng đều nhiều lớp. Phần trát vá, xử lý thấm và tường ngoài trên cao nên để thợ.
Sơn tường màu tối có nóng hơn không?
Với tường trong nhà, khác biệt nhiệt độ không đáng kể. Với tường ngoài và mái hứng nắng trực tiếp, màu tối hấp thụ nhiều nhiệt hơn hẳn màu sáng, làm tường và phòng bên trong nóng hơn. Mặt tiền hướng tây nên ưu tiên màu sáng.
