Khi bồn cầu tắc, việc đầu tiên là ngừng xả nước, vì xả thêm chỉ làm nước tràn ra sàn. Sau đó thử lần lượt: cây thụt cao su đúng kỹ thuật, nước ấm pha nước rửa chén, rồi dây lò xo thông cống. Phần lớn ca tắc do giấy và chất thải dồn cục được giải quyết ngay ở bước cây thụt trong vài phút.
Nếu nhiều thiết bị trong nhà cùng thoát chậm, nước dâng lên ở chỗ khác khi xả, hay có mùi hôi nồng bốc lên, vấn đề có thể nằm ở ống thoát chung hoặc bể phốt đầy, lúc đó cần thợ. Phần dưới đi qua từng cách, các lỗi khiến thông mãi không được, và cách phòng tắc.
Việc cần làm ngay khi thấy nước dâng
Mấy giây đầu quyết định bạn có phải lau sàn nhà tắm hay không.
- Không bấm xả thêm lần nữa. Nếu nước đang dâng gần miệng bồn, mở nắp két nước phía sau và ấn nút cao su ở đáy két xuống để chặn nước, hoặc khoá van cấp nước nhỏ ở chân tường sau bồn cầu.
- Đợi vài phút. Nhiều khi nước rút dần xuống, chứng tỏ chỉ tắc một phần.
- Lót khăn cũ hoặc giẻ quanh chân bồn cầu, mang găng tay cao su dài, mở cửa và bật quạt thông gió.
- Nhớ lại xem vừa xả gì: giấy nhiều, khăn ướt, băng vệ sinh, đồ chơi của trẻ, vật rơi vào. Vật cứng như đồ chơi, lược, điện thoại thì không nên thụt mạnh vì có thể đẩy sâu hơn và kẹt chặt.
- Nếu nước trong bồn đang quá đầy, múc bớt ra xô để còn khoảng nửa bồn, vừa đủ ngập miệng cây thụt.
Dùng cây thụt cao su đúng cách
Chọn đúng loại. Cây thụt dành cho bồn cầu có phần cao su hình loe với một vành phụ thò ra ở dưới, khít vào lỗ thoát. Loại cao su hình chén phẳng dùng cho bồn rửa mặt, chậu rửa bát, đặt vào bồn cầu bị hở nên lực hút yếu.
Phải có nước ngập miệng cao su. Cây thụt hoạt động bằng cách đẩy và hút nước, không phải không khí. Nước trong bồn phải ngập phần cao su; nếu ít nước, đổ thêm nước sạch vào.
Đặt kín rồi mới ấn. Đưa cao su vào nghiêng để không khí bên trong thoát ra, đặt khít lên lỗ thoát. Lần ấn đầu tiên nhẹ nhàng để không bắn nước.
Ấn và kéo mạnh, đều, nhiều lần. Giữ cán thẳng đứng, ấn xuống rồi kéo lên mạnh, liên tục khoảng 15–20 lần mà không nhấc cao su khỏi miệng lỗ, rồi mới nhấc lên. Lực kéo lên quan trọng không kém lực ấn, vì nó hút cục tắc lùi lại và làm vỡ ra.
Thử xả một nửa. Khi nước rút xuống, đổ một xô nước vào bồn hoặc xả thử một lần, sẵn sàng chặn nút cao su trong két nếu nước lại dâng. Lặp lại vài lượt nếu cần.
Vệ sinh cây thụt. Rửa sạch, ngâm dung dịch tẩy rửa nhà tắm, để khô ráo trước khi cất. Mỗi nhà nên có sẵn một cây, giá rẻ mà đỡ được nhiều lần gọi thợ lúc nửa đêm.
Khi không có cây thụt: nước ấm, nước rửa chén và các cách khác
Những cách này hiệu quả với tắc do giấy và chất hữu cơ, không hiệu quả với vật cứng.
- Nước rửa chén và nước ấm: đổ khoảng nửa cốc nước rửa chén vào bồn, đợi vài phút cho xà phòng chảy xuống bôi trơn thành ống. Sau đó đổ từ từ một xô nước ấm, từ độ cao ngang thắt lưng. Dùng nước ấm, không dùng nước sôi: nước sôi có thể làm nứt sứ, nhất là bồn cầu cũ, và làm hỏng gioăng.
- Để qua đêm: với tắc giấy, giấy vệ sinh thường tự rã dần trong nước. Nếu nhà còn nhà vệ sinh khác, ngừng dùng bồn tắc vài tiếng rồi thử lại.
- Túi nilon bọc miệng bồn: một số người dùng màng bọc thực phẩm phủ kín mặt bồn rồi xả nước, ấn nhẹ lên lớp màng phồng lên để tạo áp lực. Cách này có thể hiệu quả nhưng dễ bắn bẩn, chỉ làm khi đã chặn được nước cấp.
- Baking soda và giấm: phản ứng sủi bọt, có thể giúp với cặn nhẹ, nhưng thường không đủ thông một cục tắc thật. Chỉ thử khi bồn không chứa hoá chất thông cống khác.
- Không dùng móc áo kim loại thẳng chọc vào ống: dễ làm xước men sứ và không đi qua được khúc cong của bồn.
Về hoá chất thông cống dạng bột hoặc lỏng: nhiều loại có tính ăn mòn mạnh, sinh nhiệt, có thể hại ống nhựa cũ và gioăng, và không có tác dụng với vật cứng. Nếu đã đổ hoá chất mà không thông, tuyệt đối không dùng cây thụt ngay sau đó, vì nước có hoá chất có thể bắn vào mắt, da; cũng không đổ thêm loại hoá chất khác vào. Hãy báo cho thợ biết bạn đã đổ gì.
Dùng dây lò xo thông cống cho bồn cầu
Dây lò xo thông cống, loại dành cho bồn cầu có ống bọc ở đầu để không xước men, là bước tiếp theo khi cây thụt không ăn thua.
- Mang găng tay, lót khăn quanh bồn. Đặt đầu dây vào lỗ thoát, phần ống bọc tựa vào lòng bồn.
- Xoay tay quay theo chiều kim đồng hồ đồng thời đẩy dây vào từ từ. Dây sẽ đi theo khúc cong chữ S bên trong bồn cầu.
- Khi thấy vướng, tiếp tục xoay để đầu lò xo khoan vào hoặc móc lấy cục tắc. Đừng ép mạnh.
- Kéo dây ra từ từ trong khi vẫn xoay. Nhiều khi cục tắc như khăn ướt, giấy cuộn bị kéo theo ra.
- Đổ một xô nước thử. Nếu thông, xả nước bình thường vài lần.
- Rửa sạch dây bằng nước và dung dịch tẩy rửa, lau khô để không gỉ.
Nếu dây đi hết chiều dài mà vẫn tắc, hoặc đụng vật cứng không kéo ra được, vấn đề có thể nằm sâu trong ống thoát hoặc cần tháo bồn cầu ra. Việc tháo bồn cầu đòi hỏi thay gioăng chân bồn và lắp lại cho kín, nên để thợ nước làm.
Nhận biết kiểu tắc để chọn cách xử lý
Quan sát cách nước rút và những gì xảy ra ở các thiết bị khác trong nhà giúp đoán được chỗ tắc nằm ở đâu, từ đó chọn đúng dụng cụ thay vì thử mò.
| Dấu hiệu | Chỗ tắc có thể | Nên làm |
|---|---|---|
| Nước dâng rồi rút rất chậm, chỉ ở bồn cầu | Cục giấy, chất thải ở khúc cong của bồn | Cây thụt; nước ấm và nước rửa chén |
| Nước không rút chút nào sau khi lỡ xả khăn ướt, tã, băng vệ sinh | Vật mềm khó rã kẹt trong bồn hoặc đầu ống | Dây lò xo để móc ra; không dùng hoá chất |
| Biết chắc có vật cứng rơi vào | Vật kẹt ở khúc cong | Không thụt; lấy bằng tay đeo găng, kẹp hoặc gọi thợ tháo bồn |
| Xả bồn cầu thì nước trào lên ở phễu thu sàn hoặc bồn tắm | Ống thoát chung sau bồn cầu | Gọi thợ thông ống bằng máy |
| Cả nhà thoát chậm, có mùi hôi, tiếng ọc ọc | Bể phốt đầy hoặc ống thông hơi bị tắc | Gọi dịch vụ kiểm tra, hút bể phốt |
Với nhà nhiều tầng, nếu chỉ bồn cầu ở tầng thấp nhất bị dâng ngược khi tầng trên xả nước, chỗ tắc gần như chắc chắn ở đoạn ống đứng hoặc ống ngang dưới cùng, không phải ở bồn cầu đó.
Khi nào phải gọi thợ và cách phòng tắc
Gọi thợ khi: nhiều thiết bị cùng thoát chậm hoặc nước trào lên ở phễu thu sàn khi xả bồn cầu, đây là dấu hiệu tắc ống chung hoặc bể phốt đầy; có mùi hôi nồng bốc lên thường xuyên; vật cứng rơi vào và kẹt; bồn cầu bị nứt, rỉ nước ở chân; hoặc đã thử cây thụt và dây lò xo mà không thông. Bể phốt dùng lâu năm cần được hút định kỳ, khoảng cách tuỳ dung tích bể và số người sử dụng; nhà đông người hay nhà cũ mấy năm chưa hút thì nên kiểm tra.
Một dạng hay bị nhầm với tắc là bồn cầu xả yếu: nước xoáy yếu, phải xả hai lần. Nguyên nhân có thể là mực nước trong két thấp do phao chỉnh sai, các lỗ phun nước dưới vành bồn bị cặn vôi bám, hoặc ống thông hơi trên mái bị lá, tổ chim chặn. Mở nắp két xem mực nước có đến vạch không, chà các lỗ dưới vành bằng bàn chải.
Phòng tắc đơn giản hơn chữa tắc. Chỉ xả giấy vệ sinh, không xả khăn ướt kể cả loại ghi có thể xả được, băng vệ sinh, tã, bông tẩy trang, tăm bông, tóc, dầu mỡ, cát vệ sinh mèo. Đặt một thùng rác có nắp cạnh bồn cầu để mọi người có chỗ bỏ. Nhà có trẻ nhỏ nên giữ nắp bồn đậy hoặc có khoá nắp, để đồ chơi không rơi vào. Dùng lượng giấy vừa phải mỗi lần xả; giấy quá nhiều nên chia hai lần xả.
Câu hỏi thường gặp
Bồn cầu tắc có tự thông không?
Nếu tắc do giấy vệ sinh và chất thải mềm, để vài tiếng nhiều khi nước tự rút vì giấy rã ra. Nếu tắc do khăn ướt, băng vệ sinh, tóc hay vật cứng thì không tự thông được, cần cây thụt, dây lò xo hoặc thợ.
Có nên dùng nước sôi để thông bồn cầu?
Không nên. Nước sôi gây sốc nhiệt có thể làm nứt sứ, nhất là bồn cầu cũ hoặc trời lạnh, đồng thời làm hỏng gioăng và ống nhựa. Nước ấm vừa tay kết hợp nước rửa chén là đủ cho tắc giấy.
Khăn ướt ghi là xả được có xả vào bồn cầu được không?
Không nên. Nhiều loại khăn ướt rã rất chậm trong nước, dễ vướng ở khúc cong của bồn và ống thoát, tích lại thành cục tắc sau một thời gian. Bỏ vào thùng rác có nắp là an toàn nhất cho đường ống.
Rơi điện thoại hay đồ chơi vào bồn cầu thì làm sao?
Ngừng xả nước ngay. Nếu nhìn thấy, đeo găng tay và lấy ra bằng tay hoặc kẹp. Nếu vật đã trôi vào khúc cong, đừng dùng cây thụt vì có thể đẩy sâu hơn; thử dây lò xo để móc, không được thì gọi thợ tháo bồn cầu.
Làm sao biết hầm cầu, bể phốt đã đầy?
Dấu hiệu thường gặp là nhiều thiết bị cùng thoát chậm, có tiếng ọc ọc khi xả, mùi hôi bốc lên ở phễu thu sàn, nước dâng ngược lên ở tầng thấp nhất. Gặp các dấu hiệu này nên gọi dịch vụ hút bể phốt kiểm tra.
Bồn cầu cứ vài tuần lại tắc là do đâu?
Thường do thói quen xả đồ không nên xả, dùng quá nhiều giấy một lần, bồn cầu đời cũ lượng nước xả ít, ống thoát quá dốc hoặc quá bằng, hay ống thông hơi bị tắc. Nếu đã bỏ các thói quen trên mà vẫn tắc lặp lại, nên nhờ thợ kiểm tra đường ống.
