Ô tô con phổ biến hiện nay thường được hẹn bảo dưỡng định kỳ mỗi 5.000 hoặc 10.000 km, hoặc 6 tháng, tuỳ mốc nào đến trước. Các cấp bảo dưỡng lặp theo chu kỳ: cấp nhỏ ở 5.000 km, cấp trung bình ở 10.000 km, cấp trung bình lớn ở 20.000 km và cấp lớn ở 40.000 km, sau đó quay vòng. Mỗi cấp cao hơn bao gồm việc của cấp thấp hơn cộng thêm hạng mục thay thế.
Mốc chính xác của xe bạn nằm trong sổ bảo hành hoặc sổ hướng dẫn sử dụng, và mỗi hãng một khác. Bài này tổng hợp các mốc tham khảo phổ biến cho xe chạy xăng để bạn hiểu mình đang trả tiền cho việc gì, câu nào nên hỏi lại và hạng mục nào không nên bỏ qua.
Bảng mốc bảo dưỡng tham khảo cho ô tô chạy xăng
Bảng dưới đây gom các khoảng thường gặp ở xe con. Một số hãng dùng dầu tổng hợp với chu kỳ 10.000 km cho mọi cấp, một số khác vẫn hẹn 5.000 km.
| Mốc | Việc thường làm | Ghi chú |
|---|---|---|
| 5.000 km / 3–6 tháng | Kiểm tra tổng quát, bổ sung nước rửa kính, nước làm mát; xem lốp, phanh, đèn | Có xe thay dầu ngay ở mốc này |
| 10.000 km / 6 tháng | Thay dầu động cơ, thường kèm lọc dầu; đảo lốp; vệ sinh lọc gió | Lọc dầu có hãng thay mỗi lần, có hãng cách lần |
| 20.000 km / 12 tháng | Như trên, thêm thay lọc gió điều hoà, kiểm tra kỹ phanh, gầm, rô-tuyn | Lọc gió điều hoà đi phố bụi có thể cần sớm hơn |
| 40.000 km / 24 tháng | Thay lọc gió động cơ, dầu phanh, có thể thay bugi, kiểm tra dây curoa, dầu hộp số | Cấp lớn, tốn thời gian và chi phí nhất |
| 60.000–100.000 km | Bugi bạch kim/iridium, nước làm mát loại bền lâu, dầu hộp số tự động theo khuyến cáo | Rất khác nhau giữa các hãng |
Hai mốc km và thời gian luôn đi cùng nhau. Một chiếc xe mỗi năm chỉ chạy 6.000 km vẫn nên thay dầu ít nhất một năm một lần, vì dầu và dầu phanh xuống cấp theo thời gian, không chỉ theo quãng đường.
Hạng mục then chốt và lý do không nên trì hoãn
Dầu động cơ và lọc dầu. Dầu khoáng thường thay khoảng 5.000 km, dầu tổng hợp 7.500–10.000 km. Xe chạy phố kẹt, đi quãng ngắn, nổ máy chờ lâu nên chọn mốc ngắn. Kéo dài quá mốc lâu ngày làm dầu đóng cặn ở nắp máy, hại trục cam và xích cam.
Dầu phanh. Dầu phanh hút ẩm từ không khí; khi lẫn nước, điểm sôi giảm, xuống đèo dài dễ sôi và mất phanh. Mốc phổ biến là 2 năm hoặc khoảng 40.000 km. Đây là hạng mục hay bị bỏ vì xe vẫn phanh bình thường cho tới lúc cần nhất.
Nước làm mát. Dùng đúng loại hãng khuyến cáo, không châm nước máy lâu dài vì nước máy gây cặn và giảm khả năng chống sôi, chống ăn mòn. Kiểm mức ở bình phụ khi máy nguội, nằm giữa vạch thấp và cao.
Lọc gió động cơ và lọc gió điều hoà. Lọc gió động cơ bẩn làm xe ì, hao xăng; lọc gió điều hoà bẩn làm cabin có mùi, gió yếu. Đường bụi ở công trình hoặc vùng ven đô có thể cần thay sớm hơn bảng.
Lốp và đảo lốp. Đảo vị trí lốp khoảng 10.000 km để mòn đều, kiểm áp suất ít nhất mỗi tháng. Lốp mòn không đều là dấu hiệu sớm của lệch góc đặt bánh xe.
Ắc quy. Ắc quy thường dùng được 2–4 năm. Ở mỗi lần bảo dưỡng, nhờ đo điện áp và kiểm cọc bình có muối trắng hay không, để không bị chết máy giữa đường.
Tự kiểm tra tại nhà mỗi tháng, mất 10 phút
Bảo dưỡng ở xưởng là theo mốc, còn giữa các mốc bạn có thể tự để ý những thứ đơn giản sau, đặt xe trên mặt phẳng và máy nguội:
- Rút que thăm dầu: lau sạch, cắm lại hết cỡ, rút ra xem mức nằm giữa hai vạch. Thiếu thì châm đúng loại dầu đang dùng.
- Nhìn bình nước làm mát, bình dầu phanh, bình nước rửa kính: mức nằm giữa MIN và MAX trên thân bình.
- Đo áp suất bốn lốp và cả lốp dự phòng bằng đồng hồ cầm tay khi lốp còn nguội.
- Bật từng loại đèn: pha, cốt, xi nhan, phanh, lùi, đèn sương mù; nhờ người đứng sau hoặc soi bóng lên tường.
- Thử gạt mưa: gạt để lại vệt hoặc kêu rít trên kính là lưỡi gạt đã chai, thường thay 6–12 tháng một lần.
- Nhìn xuống nền chỗ đỗ xe: vệt dầu đen, chất lỏng xanh hồng (nước làm mát) hay vàng nâu (dầu phanh, trợ lực) là dấu hiệu rò rỉ cần báo xưởng.
Ghi lại số km và ngày mỗi lần kiểm, cùng hoá đơn bảo dưỡng. Lịch sử bảo dưỡng đầy đủ giúp xe giữ giá khi bán lại và giúp thợ chẩn đoán nhanh khi có sự cố.
Đi bảo dưỡng: hỏi gì để không trả tiền thừa
Trước khi xe vào khoang, đề nghị xưởng liệt kê hạng mục của cấp bảo dưỡng này và báo giá phần thay thế. Những gói "vệ sinh kim phun", "súc rửa két nước", "phụ gia xăng" thường được gợi ý thêm; chúng không sai, nhưng không phải lần nào cũng cần. Hỏi lại: hạng mục này có trong sổ bảo dưỡng của hãng ở mốc này không, và lý do cụ thể trên xe của mình là gì. Xưởng tử tế sẽ cho bạn xem lọc gió bẩn hay má phanh mòn bao nhiêu milimét.
Hãy yêu cầu nhận lại phụ tùng cũ đã thay, như lọc dầu, lọc gió, bugi. Đây là cách đơn giản để chắc phụ tùng đã thật sự được thay. Với dầu động cơ, hỏi rõ tên loại, cấp độ nhớt và lượng đổ, đối chiếu với sổ hướng dẫn.
Sau khi nhận xe, đọc phiếu kiểm tra: các mục đánh dấu cần theo dõi như má phanh còn 30%, lốp còn 3 mm hay giảm xóc rỉ dầu. Chúng chưa cần làm ngay nhưng nên lên kế hoạch cho lần tới, tránh dồn tất cả vào một lần sửa lớn.
Xe ít chạy, xe cũ, xe trong thời hạn bảo hành: điều chỉnh thế nào
Xe ít chạy thì bám theo mốc thời gian. Pin và ắc quy là thứ chịu thiệt nhất khi xe nằm lâu, nên mỗi tuần nổ máy và chạy ít nhất 15–20 phút, đừng chỉ nổ tại chỗ vài phút vì ắc quy chưa kịp được sạc bù và hơi nước trong dầu chưa bay hết.
Xe đã qua 100.000 km thường cần quan tâm thêm tới dây curoa tổng, các ống cao su, gioăng, giảm xóc, càng và cao su chân máy. Các hạng mục này không thay theo km cứng mà theo kiểm tra thực tế: cao su nứt chân chim, ống nước phồng, giảm xóc rỉ dầu là đến lúc thay.
Trong thời hạn bảo hành, giữ đầy đủ hoá đơn và làm đúng mốc ghi trong sổ, ở xưởng được hãng công nhận hoặc nơi ghi lại hạng mục rõ ràng. Lỡ có hỏng hóc liên quan động cơ, lịch sử bảo dưỡng là bằng chứng để được xét bảo hành. Quy định bảo hành mỗi hãng khác nhau, nên đọc kỹ điều kiện trong sổ.
Dấu hiệu nên đưa xe vào xưởng ngay, không chờ đến mốc
Lịch định kỳ là mức tối thiểu. Những dấu hiệu dưới đây cho thấy có chuyện cần kiểm tra sớm, vì để lâu thường tốn kém hơn nhiều:
- Đèn báo áp suất dầu (hình bình dầu, màu đỏ) sáng khi đang chạy: tấp vào lề an toàn và tắt máy. Chạy tiếp khi thiếu áp suất dầu có thể làm bó máy chỉ sau vài phút.
- Kim nhiệt độ vọt lên cao hoặc đèn nhiệt độ đỏ: dừng xe, để máy nguội rồi mới mở nắp bình phụ. Mở nắp két nước khi đang nóng có thể bị dung dịch sôi phụt ra gây bỏng.
- Bàn đạp phanh lún sâu hơn bình thường, phanh kêu rít hoặc xe lệch một bên khi phanh.
- Mùi khét, mùi xăng sống hoặc mùi ngọt (mùi nước làm mát) trong cabin hay quanh khoang máy.
- Tiếng kêu lạ: lạch cạch khi qua gờ giảm tốc thường liên quan gầm, rít khi nổ máy buổi sáng thường là dây curoa, ù ù tăng theo tốc độ có thể là vòng bi bánh xe.
- Đèn báo động cơ màu vàng cam sáng liên tục. Nếu đèn này nháy, giảm tốc và đưa xe đi kiểm sớm nhất có thể vì động cơ có thể đang bỏ máy.
Khi gọi cứu hộ hay báo xưởng, mô tả càng cụ thể càng tốt: đèn gì, sáng hay nháy, tiếng kêu xuất hiện khi nào, ở tốc độ nào. Chụp ảnh cụm đồng hồ lúc đèn sáng cũng giúp thợ chẩn đoán nhanh.
Câu hỏi thường gặp
Bảo dưỡng ở hãng và ở gara ngoài khác nhau thế nào?
Xưởng của hãng làm theo quy trình và phụ tùng chính hãng, có dữ liệu riêng cho từng dòng xe nhưng chi phí thường cao hơn. Gara ngoài uy tín có thể rẻ và linh hoạt hơn. Khi xe còn bảo hành, nên đọc kỹ điều kiện bảo hành trong sổ trước khi chọn.
Xe số tự động có cần thay dầu hộp số không?
Có, dù một số hãng ghi dầu hộp số dùng lâu dài. Xe chạy phố kẹt nhiều, kéo tải hoặc hay đi đèo nên hỏi xưởng về mốc thay, thường trong khoảng 40.000–80.000 km. Dùng đúng loại dầu hãng chỉ định, đổ sai loại có thể làm hộp số chuyển số giật.
Đèn nhắc bảo dưỡng sáng trên đồng hồ có phải xe hỏng?
Thường không. Đó là bộ đếm nhắc đến mốc bảo dưỡng theo km hoặc thời gian. Sau khi bảo dưỡng, xưởng sẽ đặt lại bộ đếm. Nếu là đèn báo động cơ màu vàng cam hình máy thì khác, cần đưa xe đi đọc lỗi sớm.
Có nên dùng dầu tổng hợp cho xe cũ?
Được, nếu độ nhớt và cấp tiêu chuẩn đúng như sổ hướng dẫn. Dầu tổng hợp bền nhiệt hơn và giữ máy sạch hơn. Với xe rất cũ đang rò rỉ nhẹ ở gioăng, dầu tổng hợp loãng hơn đôi khi làm lộ chỗ rỉ, lúc đó nên sửa gioăng thay vì đổi dầu.
Bao lâu thì nên thay má phanh?
Không có mốc km cố định vì phụ thuộc cách lái và đường đi. Thợ đo độ dày má phanh ở mỗi lần bảo dưỡng; nhiều xe có lá kim loại báo mòn kêu ken két khi má phanh gần hết. Đi phố nhiều thường mòn nhanh hơn đi đường trường.
