Khi xe máy bấm đề không nổ, hãy kiểm tra theo thứ tự từ dễ đến khó: chân chống bên đã gạt lên chưa, đã bóp phanh khi đề chưa (xe ga), còn xăng không, ắc quy có yếu không, rồi mới tới bugi và hệ thống nhiên liệu. Rất nhiều ca "xe hỏng" thực ra chỉ là xe ga có công tắc chân chống ngắt máy, hoặc người lái quên bóp phanh khi bấm đề.
Phân biệt qua âm thanh giúp bạn đi đúng hướng: đề quay khoẻ mà không nổ thường là chuyện xăng hoặc đánh lửa; đề rì rì yếu ớt là ắc quy; bấm đề mà im lặng là mạch khởi động hoặc các công tắc an toàn. Dưới đây là 9 nguyên nhân thường gặp nhất và cách tự kiểm tra trong vài phút, trước khi phải dắt xe đi tìm thợ.
Đoán nguyên nhân qua biểu hiện
Đối chiếu biểu hiện của xe bạn với bảng dưới đây để biết nên kiểm cái gì trước:
| Biểu hiện khi bấm đề | Nguyên nhân hay gặp | Kiểm tra trước |
|---|---|---|
| Im lặng hoàn toàn, đèn vẫn sáng | Chưa bóp phanh, chân chống bên đang hạ, công tắc tắt máy khẩn cấp | Các công tắc an toàn |
| Im lặng, đèn và còi yếu hoặc không có | Ắc quy cạn, lỏng cọc, đứt cầu chì | Ắc quy và cầu chì |
| Đề rì rì, quay chậm rồi ngừng | Ắc quy yếu, máy đề bám bẩn | Đạp cần khởi động nếu xe có |
| Đề quay khoẻ nhưng không nổ | Hết xăng, bugi hỏng, xăng không lên, lọc gió ướt | Xăng, bugi |
| Nổ được vài giây rồi tắt | Ga không tải thấp, kim phun bẩn, lọc gió bẩn | Giữ ga nhẹ khi nổ, mang đi vệ sinh |
| Chìa thông minh không nhận, đèn báo nháy | Pin remote hết, nhiễu sóng | Thay pin remote, dùng chế độ dự phòng |
Đừng bấm đề liên tục quá 5 giây mỗi lần. Máy đề nóng lên rất nhanh và ắc quy cạn kiệt, khiến lần sau càng khó nổ. Mỗi lần đề cách nhau khoảng 10–15 giây.
Nhóm 1: Công tắc an toàn và thao tác, kiểm trong 30 giây
1. Chân chống bên đang hạ. Nhiều xe ga đời mới có công tắc chân chống: chân chống bên hạ xuống thì xe không cho nổ máy hoặc tự tắt khi vào ga. Gạt chân chống lên hoặc dựng chân chống giữa rồi đề lại. Công tắc này bám bẩn, kẹt cũng làm xe không nổ dù chân chống đã gạt.
2. Chưa bóp phanh khi đề. Xe tay ga yêu cầu bóp phanh trước hoặc phanh sau khi bấm nút đề, nếu không máy đề không quay. Nếu bóp rồi mà vẫn im, có thể công tắc phanh dưới tay phanh bị lỏng: thử bóp phanh bên kia, nhìn đèn phanh sau có sáng không.
3. Công tắc tắt máy khẩn cấp đang ở vị trí tắt. Xe côn tay và một số xe ga có công tắc đỏ ở tay ga phải. Ai đó vô tình gạt sang vị trí tắt là xe không nổ. Ngoài ra, một số xe đang ở chế độ tự ngắt động cơ khi dừng (idling stop) chỉ cần vặn ga là máy nổ lại.
Nhóm 2: Xăng, ắc quy và chìa khoá
4. Hết xăng hoặc xăng quá ít. Kim xăng báo sai không hiếm, nhất là xe cũ. Mở nắp bình nhìn vào, lắc nhẹ xe nghe tiếng óc ách. Xe để trên dốc nghiêng khi bình gần cạn cũng có thể không hút được xăng. Xăng để quá lâu, vài tháng không chạy, cũng giảm chất lượng và khó nổ.
5. Ắc quy yếu. Đèn xi nhan mờ, còi kêu yếu, đề rì rì là dấu hiệu rõ. Với xe có cần đạp khởi động, dựng chân chống giữa và đạp dứt khoát vài lần, máy vẫn nổ khi ắc quy yếu; sau đó chạy xe một quãng để sạc lại. Ắc quy xe máy thường dùng khoảng 2–3 năm.
6. Chìa thông minh hết pin hoặc không nhận. Đèn báo trên xe nháy, núm xoay không xoay được. Thay pin cúc áo trong remote (loại pin cụ thể xem trong remote hoặc sổ hướng dẫn). Nếu chưa có pin thay, nhiều xe có chế độ mở khoá bằng mã số dự phòng in trên thẻ đi kèm; đọc sổ hướng dẫn và cất thẻ mã ở nơi khác ngoài cốp xe.
Nhóm 3: Bugi, lọc gió và hệ thống nhiên liệu
7. Bugi bám muội, ướt xăng hoặc mòn. Bugi là chi tiết đánh lửa, thường thay khoảng 8.000–12.000 km tuỳ loại. Tháo bugi ra xem: đầu bugi đen khô nhiều muội là hỗn hợp giàu xăng hoặc bugi đã cũ; ướt sũng là xăng vào quá nhiều do đề nhiều lần; khe hở điện cực mòn rộng cũng đánh lửa yếu. Lau sạch, chỉnh khe hở theo sổ hoặc thay bugi mới, đúng mã bugi của xe.
8. Lọc gió bẩn hoặc ướt. Lọc gió nghẹt bụi hoặc ngấm nước sau khi đi mưa ngập làm hỗn hợp nhiên liệu thiếu khí, máy khó nổ và yếu. Lọc gió giấy thay theo định kỳ, không nên thổi hơi áp lực cao vì làm rách giấy lọc.
9. Kim phun, bơm xăng hoặc bộ chế hoà khí bẩn. Xe phun xăng điện tử khi kim phun bẩn hay bơm xăng yếu thường khó nổ buổi sáng, nổ rồi tắt, ga không đều. Xe dùng chế hoà khí lâu ngày có cặn ở bình xăng con. Những việc này cần thợ có dụng cụ vệ sinh, không nên tự tháo nếu không có kinh nghiệm.
Quy trình tự kiểm tra 5 phút ngay tại chỗ
Khi xe không nổ giữa đường hoặc trước cửa nhà, làm lần lượt theo các bước dưới đây:
- Khoá ở vị trí ON, quan sát đèn trên đồng hồ: đèn báo động cơ (nếu có) sáng rồi tắt là bình thường.
- Gạt chân chống bên lên, kiểm công tắc tắt máy khẩn cấp ở vị trí chạy.
- Bóp chặt phanh, bấm đề không quá 5 giây. Xe phun xăng điện tử không cần vặn ga khi đề, vặn ga có thể làm khó nổ hơn ở một số xe.
- Nếu đề yếu, dùng cần đạp khởi động nếu xe có. Xe không có cần đạp thì nhờ câu bình từ xe máy khác hoặc dắt đến tiệm.
- Nếu đề khoẻ mà không nổ, kiểm xăng bằng mắt. Còn xăng thì đề thêm hai lần, nghỉ giữa các lần.
- Vẫn không nổ, nhiều khả năng bugi bị ướt xăng do đề nhiều. Nếu có dụng cụ, tháo bugi lau khô, đợi vài phút cho xăng trong xi lanh bay bớt rồi lắp lại thử.
- Không được nữa thì dừng, tránh làm cạn ắc quy. Ghi nhớ biểu hiện cụ thể để báo thợ.
Xe dùng chế hoà khí còn có cần e (cuộn cảm gió) giúp nổ khi máy lạnh vào buổi sáng: kéo e, đề cho nổ, chạy vài chục giây rồi trả e về. Quên trả e làm xe hao xăng và bugi đóng muội.
Phòng xe khó nổ: thói quen nhỏ giúp đỡ phiền
Phần lớn các ca xe khó nổ có thể phòng được bằng bảo dưỡng định kỳ. Thay nhớt đúng mốc giúp máy trơn tru, thay bugi và vệ sinh lọc gió theo sổ, kiểm ắc quy trước mùa mưa và mùa lạnh. Ở miền Bắc, những sáng mùa đông nhiệt độ thấp làm ắc quy yếu đi và nhớt đặc hơn, xe đã yếu sẵn sẽ lộ ra đúng lúc này.
Xe để lâu không đi trên hai tuần nên được nổ máy và chạy vài vòng mỗi tuần, hoặc tháo cọc âm ắc quy nếu để rất lâu. Đổ xăng ở cây xăng uy tín, tránh để bình cạn sát đáy thường xuyên vì cặn đáy bình dễ bị hút lên bơm và kim phun.
Khi rửa xe, đừng xịt nước áp lực cao thẳng vào ổ khoá, chụp bugi, hộp điện, cụm công tắc tay lái. Nước lọt vào giắc điện là nguyên nhân hay gặp của những ca "sáng ra không nổ" sau khi vừa rửa xe hôm trước.
Khi nào nên dừng tự sửa và mang xe ra tiệm
Tự kiểm tra giúp loại trừ nhanh những lỗi đơn giản, nhưng có những dấu hiệu cho thấy cố tiếp chỉ làm hỏng thêm:
- Có mùi khét hoặc khói quanh khu vực ắc quy, ổ khoá hoặc dưới yên khi bấm đề: ngắt khoá ngay, có thể chập điện.
- Đèn báo động cơ sáng liên tục hoặc nháy theo nhịp trên xe phun xăng điện tử: hộp điều khiển đang ghi mã lỗi, thợ có máy đọc lỗi sẽ chẩn đoán nhanh hơn đoán mò.
- Cần đạp khởi động cứng bất thường hoặc bị kẹt: có thể có nước trong xi lanh hoặc hư hỏng bên trong máy, không đạp cố.
- Có tiếng kim loại va đập lạ khi đề hoặc khi máy vừa nổ.
- Xăng rò rỉ, nhỏ giọt dưới gầm hoặc mùi xăng nồng: không đề, không hút thuốc gần xe.
- Đã thay pin remote, sạc ắc quy, thay bugi mà vẫn không nổ.
Khi mang xe đến tiệm, mô tả cụ thể giúp thợ làm nhanh và bạn đỡ tốn tiền thay thử: lỗi xuất hiện từ khi nào, sau sự kiện gì (đi mưa, rửa xe, đổ xăng ở chỗ lạ, để lâu), đề có quay không, quay khoẻ hay yếu, nổ rồi tắt hay không nổ chút nào. Hỏi thợ báo giá trước khi thay phụ tùng lớn như bơm xăng, kim phun hay máy đề, và xin lại phụ tùng cũ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xe máy khó nổ vào buổi sáng nhưng nổ bình thường vào buổi chiều?
Buổi sáng máy lạnh, nhớt đặc hơn và ắc quy hoạt động kém hơn khi nhiệt độ thấp. Nếu chỉ khó nổ buổi sáng, các nghi phạm chính là ắc quy yếu, bugi cũ, kim phun hoặc bộ chế hoà khí bẩn. Bảo dưỡng tổng quát thường giải quyết được.
Xe ga gạt chân chống rồi mà vẫn không đề được là do đâu?
Kiểm tra lại đã bóp phanh chưa và đèn phanh có sáng khi bóp không. Nếu đèn phanh không sáng, công tắc phanh có thể hỏng. Công tắc chân chống bám bẩn hoặc lỏng giắc cũng gây lỗi tương tự. Những lỗi này sửa nhanh và không tốn kém ở tiệm.
Bugi xe máy bao lâu thay một lần?
Bugi thường thay khoảng 8.000–12.000 km tuỳ loại, bugi iridium bền hơn. Nếu xe khó nổ, tăng tốc giật hoặc hao xăng, có thể kiểm bugi sớm hơn. Dùng đúng mã bugi ghi trong sổ hướng dẫn, bugi sai cấp nhiệt có thể gây hại máy.
Có nên vặn ga khi đề xe phun xăng điện tử không?
Thường không cần. Hộp điều khiển tự tính lượng xăng và gió phù hợp khi khởi động. Vặn ga mạnh lúc đề có thể làm hỗn hợp sai lệch, khó nổ hơn. Chỉ những xe dùng chế hoà khí đời cũ mới cần thao tác ga hoặc kéo e khi máy lạnh.
Xe máy để lâu ngày không nổ được phải làm gì?
Sạc hoặc thay ắc quy, kiểm xăng cũ trong bình, thay nếu xăng để quá lâu. Kiểm bugi, lọc gió và áp suất lốp. Nếu xe đã nằm nhiều tháng, nên mang ra tiệm bảo dưỡng tổng quát, thay nhớt trước khi chạy lại bình thường.
Xe máy đề nổ nhưng vặn ga thì tắt máy là bị gì?
Thường do hệ thống nhiên liệu cung cấp không đủ khi tăng tải: kim phun bẩn, bơm xăng yếu, lọc xăng nghẹt hoặc lọc gió quá bẩn. Ở xe chế hoà khí, có thể bình xăng con bị tắc giclơ. Cần thợ kiểm tra và vệ sinh, đừng cố chạy vì xe có thể tắt máy giữa đường.
