Mức chuẩn là ngăn mát 3–5°C và ngăn đá khoảng -18°C. Ở 4°C trở xuống, vi khuẩn gây hỏng thực phẩm phát triển rất chậm; -18°C là mức các cơ quan an toàn thực phẩm quốc tế dùng làm chuẩn cho đồ đông lạnh. Lạnh hơn nữa không giữ thức ăn tốt hơn bao nhiêu mà làm tủ chạy nhiều hơn, rau dễ bị đông đá, cháy lạnh.
Nhiều tủ không hiển thị độ C mà chỉ có núm số 1–5 hoặc 1–7, và đây là chỗ hay chỉnh sai nhất. Phần dưới hướng dẫn cách đọc núm, cách tự đo nhiệt độ thật bằng một cái nhiệt kế rẻ tiền, rồi đi qua những việc giúp tủ lạnh chạy nhẹ, bởi tủ lạnh là thiết bị chạy 24 giờ mỗi ngày, 365 ngày mỗi năm.
Núm số 1–7 nghĩa là gì: số lớn là lạnh hơn hay nóng hơn
Với tủ cơ, núm vặn thường điều khiển mức làm lạnh, nên số càng lớn thì càng lạnh, không phải nhiệt độ càng cao. Số 0 hoặc vị trí OFF ở nhiều tủ là ngắt máy nén. Với tủ dân dụng loại này, mức giữa, ví dụ số 3–4 trên thang 7 hoặc số 2–3 trên thang 5, thường đủ cho mùa hè; mùa đông hoặc khi tủ ít đồ có thể giảm một nấc.
Tủ hai núm có một núm cho ngăn đá và một núm, hoặc một thanh trượt, phân bổ hơi lạnh giữa hai ngăn. Ở nhiều tủ, đẩy thanh trượt về phía lạnh hơn cho ngăn đá sẽ làm ngăn mát ấm lên, vì hơi lạnh chỉ có từ một dàn. Vì thế nếu rau ở ngăn mát bị đông đá mà kem ở ngăn đá lại mềm, đó là chuyện phân bổ chứ chưa chắc tủ hỏng.
Quy ước có thể khác giữa các hãng, đời tủ. Cách chắc nhất là xem sách hướng dẫn hoặc tem dán phía trong cửa. Nếu không còn sách, bạn làm phép đo ở mục dưới rồi chỉnh theo con số thật, đừng chỉnh theo cảm giác.
Tự đo nhiệt độ thật trong tủ bằng nhiệt kế
Một nhiệt kế dùng cho tủ lạnh hoặc nhiệt kế điện tử có đầu dò là đủ. Đo theo cách sau để không bị đọc sai do mở cửa.
- Đặt một cốc nước ở giữa ngăn mát, kệ thứ hai từ trên xuống, nhúng nhiệt kế vào cốc. Nước phản ánh nhiệt độ thực phẩm tốt hơn không khí, vì không khí dao động mỗi lần mở cửa.
- Đóng cửa, để yên ít nhất 6–8 tiếng, tốt nhất là qua đêm.
- Mở cửa đọc ngay trong vài giây. Mục tiêu là 3–5°C.
- Với ngăn đá, kẹp nhiệt kế giữa hai gói đồ đông lạnh, để qua đêm rồi đọc. Mục tiêu khoảng -18°C, dao động từ -16 đến -20°C là chấp nhận được.
- Nếu lệch, vặn núm một nấc, đợi 24 giờ rồi đo lại. Chỉnh từng nấc một, đừng nhảy cả ba bốn nấc.
- Lặp lại khi đổi mùa, vì nhiệt độ phòng ảnh hưởng nhiều đến tủ cơ.
Dấu hiệu nhìn bằng mắt cũng giúp được: sữa hộp mở nắp có mùi chua sớm, rau nhanh nhũn là ngăn mát đang ấm; trứng, rau xà lách đóng đá, chai nước có tinh thể đá là đang quá lạnh. Kem ở ngăn đá mềm, đá viên lâu đông là ngăn đá chưa đủ lạnh.
Đặt tủ đúng chỗ: tiết kiệm điện từ khi mới mua về
Chừa khoảng trống để tủ thở. Tủ lạnh thải nhiệt ra phía sau và hai bên hông. Mức tham khảo phổ biến là cách tường phía sau khoảng 10 cm, hai bên mỗi bên vài cm, phía trên cũng nên để thoáng. Nhiều tủ đời mới thải nhiệt qua thành bên, sờ thấy ấm là bình thường, càng không nên ép sát tường hay nhét vào hộc tủ bếp kín. Khoảng cách cụ thể nên theo sách hướng dẫn của tủ.
Tránh nguồn nhiệt. Đừng đặt cạnh bếp gas, lò nướng, nồi cơm điện hay chỗ nắng chiếu trực tiếp. Mỗi độ ấm thêm quanh tủ là thêm một phần việc cho máy nén.
Đặt cân bằng, hơi ngả ra sau. Chỉnh chân tủ để tủ vững, phía trước cao hơn phía sau một chút giúp cửa tự khép lại sau khi mở. Tủ bị ngả về trước, cửa hay hở một khe mà bạn không để ý.
Mới mua hoặc vừa vận chuyển. Nếu tủ bị nằm nghiêng khi chở, nhiều hãng khuyên để đứng yên vài tiếng trước khi cắm điện để dầu máy nén ổn định. Lần đầu chạy, để tủ trống chạy vài tiếng cho đủ lạnh rồi mới cho đồ vào.
Không đặt đồ trên nóc tủ. Lò vi sóng, nồi cơm trên nóc tủ vừa chặn đường thoát nhiệt vừa đưa thêm nhiệt xuống tủ. Nếu buộc phải đặt, kê tấm lót và để khoảng hở.
Chín thói quen nhỏ giúp tủ lạnh chạy nhẹ hơn
Không cần mua thêm gì, chỉ cần thay đổi cách dùng hằng ngày.
- Để đồ nguội rồi mới cho vào. Nồi canh còn nóng làm ngăn mát ấm lên, tủ chạy lâu và thức ăn xung quanh bị ảnh hưởng. Nhưng cũng đừng để đồ nấu chín ở nhiệt độ phòng quá hai tiếng; chia nhỏ ra hộp nông để nguội nhanh.
- Mở cửa ít và nhanh. Nghĩ trước mình lấy gì, mở một lần lấy đủ. Đứng mở tủ để chọn món là để hơi lạnh tràn ra sàn.
- Xếp đồ vừa đủ, chừa lối gió. Ngăn mát chật cứng chặn đường hơi lạnh lưu thông, chỗ lạnh chỗ ấm. Ngăn đá thì ngược lại, đầy vừa phải giữ lạnh tốt hơn vì đồ đông lạnh tích lạnh.
- Đậy kín thức ăn. Hơi nước từ thức ăn để hở làm dàn lạnh đóng tuyết nhanh, tủ phải chạy nhiều hơn.
- Rã đông trong ngăn mát. Chuyển đồ từ ngăn đá xuống ngăn mát từ tối hôm trước: đồ đông lạnh còn giúp ngăn mát mát hơn.
- Xả đá khi lớp tuyết dày. Tủ đời cũ không có quạt gió, tuyết bám dày quá khoảng nửa phân là nên xả.
- Lau gioăng cửa. Gioăng bám bẩn, cứng hoặc rách làm hở hơi lạnh.
- Hút bụi dàn nóng phía sau. Với tủ có dàn lưới phía sau, bụi bám dày làm thải nhiệt kém. Rút điện trước khi vệ sinh.
- Không bật tắt tủ để tiết kiệm. Rút điện ban ngày rồi cắm lại ban đêm vừa không tiết kiệm vừa làm hỏng thức ăn và hại máy nén.
Kiểm tra gioăng cửa và dấu hiệu tủ đang tốn điện bất thường
Phép thử tờ giấy rất đơn giản: kẹp một tờ giấy A4 vào giữa cửa tủ và thân tủ, đóng cửa rồi kéo nhẹ tờ giấy ra. Nếu giấy tuột ra dễ dàng không có lực giữ, gioăng ở chỗ đó đang hở. Làm ở bốn cạnh, nhất là góc dưới phía bản lề. Gioăng bị chai có thể thử làm mềm bằng khăn ấm; rách thì thay gioăng đúng mã tủ, chi phí thường thấp hơn nhiều so với tiền điện thất thoát vài năm.
Những dấu hiệu tủ đang tốn điện bất thường: máy nén chạy gần như liên tục không nghỉ, thành tủ hoặc mặt trước nóng ran, đọng nước nhiều ở ngăn mát, tuyết bám nhanh bất thường dù ít mở cửa. Nếu đã đặt đúng chỗ, gioăng kín, nhiệt độ đúng mà vẫn vậy, nên gọi thợ kiểm tra gas và quạt.
Khi cần mua tủ mới, xem tem năng lượng: số sao càng cao càng tiết kiệm, và tem thường ghi điện năng tiêu thụ ước tính theo năm. So hai tủ cùng dung tích bằng con số đó sẽ thấy chênh lệch tiền điện trong mười năm sử dụng. Tủ inverter giữ nhiệt ổn định và êm hơn, đáng cân nhắc với gia đình dùng tủ lớn. Dung tích nên vừa nhu cầu: tủ quá to so với lượng đồ vừa tốn tiền mua vừa tốn điện làm lạnh khoảng trống.
Ngăn nào lạnh nhất: tận dụng vùng nhiệt trong tủ
Nhiệt độ trong ngăn mát không đều. Biết vùng nào lạnh giúp bạn để đồ đúng chỗ, khỏi phải vặn cả tủ lạnh hơn chỉ vì một món.
| Vị trí | Đặc điểm nhiệt | Hợp để gì |
|---|---|---|
| Kệ dưới cùng, sát vách sau | Lạnh nhất ngăn mát | Thịt cá tươi dùng trong 1–2 ngày, để trong hộp kín |
| Kệ giữa | Ổn định nhất | Đồ ăn đã nấu, sữa chua, trứng |
| Kệ trên | Ấm hơn một chút | Đồ ăn liền, đồ uống, đồ đã mở dùng nhanh |
| Hộc rau dưới cùng | Ẩm hơn, kín gió | Rau, củ, trái cây |
| Cánh cửa | Ấm nhất, dao động nhiều | Nước, nước sốt, gia vị đóng chai |
| Ngăn cấp đông mềm (nếu có) | Khoảng -3 đến 0°C, tuỳ hãng | Thịt cá muốn để vài ngày mà không cần rã đông |
Trứng và sữa tươi đặt ở cánh cửa là thói quen rất phổ biến, nhưng đây là vùng nhiệt dao động mạnh nhất mỗi khi mở cửa. Chuyển chúng vào kệ giữa sẽ giữ được lâu hơn. Chi tiết thực phẩm nào để được bao lâu là chủ đề riêng; điều cần nhớ ở đây là đừng hạ nhiệt độ cả tủ chỉ để bù cho việc xếp đồ sai chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Tủ lạnh mùa đông có cần chỉnh lại không?
Với tủ cơ thì nên. Khi nhiệt độ phòng thấp, tủ ở mức cũ có thể làm ngăn mát quá lạnh, rau đông đá. Giảm một nấc rồi đo lại sau 24 giờ. Tủ điện tử có cảm biến thường tự giữ nhiệt nên ít cần chỉnh.
Tủ lạnh chạy kêu ro ro cả ngày có bình thường không?
Tiếng máy nén và quạt êm là bình thường, tủ inverter chạy gần như liên tục ở tốc độ thấp. Đáng lo là tiếng lạch cạch, rung mạnh, hoặc máy nén chạy liên tục mà tủ vẫn không lạnh. Kiểm tra tủ có cân không, đồ có chạm vách sau không, rồi mới gọi thợ.
Có nên rút điện tủ lạnh khi đi vắng vài ngày?
Đi dưới một tuần thì không nên, chỉ cần dọn đồ dễ hỏng và có thể giảm một nấc. Đi dài ngày hơn có thể dọn sạch, rút điện, lau khô và để hé cửa cho khỏi mốc và mùi hôi.
Tủ lạnh bao nhiêu lít thì hợp gia đình 4 người?
Mức tham khảo phổ biến là khoảng 50–70 lít cho mỗi người, nên gia đình 4 người thường dùng tủ 200–300 lít. Nhà hay đi chợ một lần cho cả tuần, trữ nhiều đồ đông lạnh thì chọn dung tích lớn hơn hoặc ngăn đá rộng.
Mất điện thì đồ trong tủ giữ được bao lâu?
Nếu đóng kín cửa, ngăn mát thường giữ lạnh an toàn khoảng bốn tiếng. Theo khuyến cáo an toàn thực phẩm của Bộ Nông nghiệp Mỹ, tủ đông đầy giữ được khoảng 48 giờ, nửa đầy khoảng 24 giờ; ngăn đá của tủ lạnh gia đình nhỏ và mỏng vách hơn nên thường ngắn hơn mức đó. Hạn chế mở cửa. Thịt cá đã rã đông hoàn toàn và để ấm lâu thì không nên cấp đông lại.
Mặt hông tủ lạnh nóng có phải bị hỏng không?
Thường không. Nhiều tủ đời mới đặt ống dàn nóng chạy ngầm trong thành bên và quanh cửa, nên hai bên hông ấm, có khi nóng tay là bình thường. Chính vì vậy càng cần chừa khoảng trống hai bên để nhiệt thoát ra.
