Chống thấm tường chỉ hiệu quả khi xử lý đúng nguồn nước. Có bốn nguồn hay gặp: nước mưa ngấm qua tường ngoài và vết nứt, ống nước âm tường bị rò, hơi ẩm từ nền đất ngấm lên chân tường, và hơi nước ngưng tụ trên mặt tường lạnh trong những ngày nồm. Mỗi nguồn cần một cách xử lý khác nhau; sơn chống thấm mặt trong cho mọi trường hợp là sai lầm phổ biến nhất.
Nguyên tắc chung: chặn nước ở phía nước tới là tốt nhất, tức là xử lý mặt ngoài với nước mưa, sửa ống với rò rỉ, chặn từ nền với ẩm chân tường. Chỉ khi không tiếp cận được phía ngoài, như tường giáp nhà hàng xóm, mới phải chống thấm ngược từ bên trong. Phần dưới hướng dẫn cách tự chẩn đoán trước khi bỏ tiền.
Nhìn vết thấm đoán nguyên nhân
Hình dạng và thời điểm xuất hiện vết ẩm nói lên rất nhiều. Đối chiếu với bảng sau trước khi gọi thợ, để mô tả đúng và tránh bị sửa sai chỗ.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân thường gặp | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Vết ố loang sau mưa, khô dần khi nắng, ở tường hướng mưa tạt | Nước mưa ngấm qua tường ngoài, vết nứt, khe cửa sổ | Trám nứt, chống thấm và sơn mặt ngoài, xử lý khe khung cửa |
| Ẩm cả khi trời không mưa, quanh vị trí có ống nước, đồng hồ nước chạy khi khoá hết vòi | Rò ống cấp hoặc ống thoát âm tường | Tìm và sửa ống trước, chống thấm sau |
| Vệt ẩm chạy ngang chân tường, cao vài chục phân, có muối trắng | Hơi ẩm từ nền đất ngấm lên do thiếu lớp chống thấm chân tường | Chặn ẩm chân tường, đục lớp vữa hỏng, trát lại bằng vữa chống thấm |
| Tường đổ mồ hôi đều khắp mặt, cả trần, theo đợt nồm | Ngưng tụ hơi nước, không phải thấm | Đóng cửa khi nồm, hút ẩm, điều hoà chế độ Dry, thông gió khi khô |
| Ố quanh trần dưới nhà vệ sinh, sân thượng | Lớp chống thấm sàn phía trên hỏng, cổ ống xuyên sàn hở | Xử lý từ phía trên: cổ ống, lớp chống thấm sàn |
| Ẩm ở tường giáp nhà bên, nhà mình xây sau hoặc cao hơn | Nước chảy vào khe giữa hai nhà | Che khe giáp ranh phía trên, hoặc chống thấm ngược |
Một số nhà cùng lúc có hai ba nguồn. Ví dụ nhà phố cũ ở miền Bắc vừa ẩm chân tường quanh năm, vừa đổ mồ hôi tường mùa xuân. Xử lý một nguồn rồi theo dõi qua một mùa trước khi kết luận.
Phép thử miếng nilon: thấm từ trong tường hay chỉ là nồm
Đây là phép thử đơn giản để phân biệt ngưng tụ và thấm, tránh bỏ tiền chống thấm cho một bức tường thật ra không thấm.
- Cắt một miếng nilon trong hoặc giấy bạc khoảng 30 × 30 cm.
- Lau khô chỗ tường nghi bị thấm, dán kín bốn cạnh miếng nilon vào tường bằng băng keo.
- Để yên 24 đến 48 giờ.
- Gỡ ra xem. Nếu hơi nước đọng ở mặt ngoài nilon, phía hướng vào phòng, đó là ngưng tụ từ không khí ẩm: vấn đề là độ ẩm trong phòng, không phải tường.
- Nếu hơi nước đọng ở mặt trong nilon, phía tiếp xúc tường, ẩm đang đi ra từ trong tường: có thấm thật, cần tìm nguồn.
- Kiểm tra rò ống: khoá tất cả vòi trong nhà, ghi số đồng hồ nước, sau vài giờ không dùng nước xem số có nhảy không. Đồng hồ vẫn chạy là có rò trên đường ống sau đồng hồ.
Với nồm, biện pháp là giảm độ ẩm không khí và tránh để không khí ấm ẩm bên ngoài tràn vào gặp tường lạnh: đóng cửa những ngày nồm, dùng máy hút ẩm hoặc điều hoà chế độ Dry, mở cửa thông gió khi trời hanh trở lại. Sơn chống thấm không giải quyết được ngưng tụ.
Chống thấm mặt ngoài: chặn nước mưa từ gốc
Trám vết nứt trước. Vết nứt chân chim nhỏ trên lớp vữa ngoài là đường nước mưa vào phổ biến nhất. Vết nhỏ có thể trám bằng keo trám, vữa trám chuyên dụng; vết nứt rộng, chạy xiên, dài hoặc ngày càng to có thể liên quan kết cấu, cần thợ có chuyên môn xem trước khi trám.
Làm sạch bề mặt. Cạo lớp sơn bong, rêu mốc, rửa sạch và để tường khô hẳn. Vật liệu chống thấm bám kém trên bề mặt bẩn, ẩm hay phấn hoá.
Chọn vật liệu chống thấm phù hợp. Phổ biến cho tường ngoài là sơn chống thấm gốc xi măng polymer hoặc gốc acrylic, thường thi công hai lớp, sau đó sơn phủ ngoại thất. Một số loại sơn ngoại thất có tính năng chống thấm tích hợp. Đọc kỹ hướng dẫn về số lớp, độ pha và thời gian khô.
Xử lý các điểm yếu. Mép khung cửa sổ, chân lan can, chỗ tiếp giáp tường với mái, lỗ xuyên tường của dây điện, ống điều hoà. Đây là những chỗ nước vào nhiều mà sơn thường không che được, cần keo trám đàn hồi.
Gờ chỉ và mái hắt. Cửa sổ không có gờ chỉ nước hoặc mái hắt thì nước mưa chảy dọc mặt tường rồi ngấm vào khe khung. Thêm gờ chỉ nước hoặc mái che nhỏ giúp giảm hẳn lượng nước tạt.
Làm vào mùa khô. Thi công khi tường đã khô và trời không mưa vài ngày. Làm vội trong mùa mưa thì lớp chống thấm khó bám, dễ phồng rộp.
Tường giáp ranh và chống thấm ngược: khi không ra được phía ngoài
Tường giáp nhà bên là ca khó nhất ở nhà phố. Khe giữa hai nhà thường hở phía trên, nước mưa chảy thẳng vào và ngấm sang. Cách triệt để là che kín khe phía trên bằng tôn, máng hoặc keo trám, việc này thường phải thoả thuận với hàng xóm và làm trên cao, nên cần thợ có đồ bảo hộ.
Khi không thể xử lý phía ngoài, phương án còn lại là chống thấm ngược: làm lớp chống thấm từ mặt trong để chịu áp lực nước đẩy từ phía sau. Quy trình thường là đục bỏ lớp vữa trát và sơn đã hỏng, làm sạch tới lớp gạch, xử lý chỗ thấm nặng, quét vật liệu chống thấm gốc xi măng chịu thấm ngược nhiều lớp, sau đó trát lại và sơn. Chỉ sơn chống thấm lên lớp vữa cũ đã mục thì chỉ được một thời gian ngắn là bong.
Chống thấm ngược không làm tường khô hoàn toàn bên trong khối gạch, nó chỉ ngăn nước ra tới mặt trong. Vì vậy song song vẫn nên tìm cách giảm lượng nước vào từ phía ngoài. Với ẩm chân tường do nền đất, có thể cần cắt hoặc bơm vật liệu chặn ẩm ở chân tường; việc này nên để đơn vị có kinh nghiệm khảo sát vì liên quan kết cấu.
Những sai lầm làm tiền chống thấm đổ sông đổ biển
Đây là các lỗi hay thấy khi tự làm hoặc thuê thợ không kỹ.
- Sơn chống thấm mặt trong cho tường thấm do nước mưa từ ngoài, trong khi mặt ngoài hoàn toàn tiếp cận được.
- Trát vữa xi măng, ốp gạch kín chân tường đang ẩm để che. Nước không ra được chỗ đó sẽ dâng lên cao hơn, vệt ẩm chuyển lên trên lớp ốp.
- Chống thấm khi đường ống còn rò. Nước rò trong tường vẫn tiếp tục làm mục gạch, chỉ là bạn không nhìn thấy.
- Thi công lúc tường còn ướt hoặc ngay sau mưa. Lớp chống thấm phồng rộp, bong tróc chỉ sau vài tháng.
- Bỏ qua mốc. Mốc phải được làm sạch và để khô trước, sơn đè lên mốc thì mốc vẫn phát triển dưới lớp sơn.
- Dùng sơn nội thất thường cho tường ngoài, hoặc bỏ bước sơn lót.
- Không kiểm tra sau mùa mưa đầu tiên. Bảo hành của thợ thường tính theo thời gian, nên ghi lại ngày làm, chụp ảnh trước và sau.
Khi thuê đơn vị chống thấm, hỏi rõ họ chẩn đoán nguyên nhân gì, dùng vật liệu gì, làm mấy lớp, bảo hành bao lâu và bảo hành cho phần nào. Đơn vị đến chưa xem kỹ đã báo giá theo mét vuông mà không hỏi nguyên nhân là dấu hiệu nên cân nhắc.
Làm sạch mốc và sơn lại sau khi đã chặn được nước
Sau khi nguồn nước đã được xử lý và tường đã khô, phần hoàn thiện quyết định tường có sạch lâu hay không. Đeo khẩu trang, kính và găng tay khi làm.
- Mở cửa cho thoáng, che sàn và đồ đạc bằng nilon.
- Cạo bỏ toàn bộ lớp sơn phồng rộp, bong tróc và lớp bột trét đã mủn, tới khi gặp lớp vữa chắc. Lớp vữa mục, gõ nghe bộp bộp thì đục bỏ và trát lại.
- Lau mốc bằng dung dịch tẩy mốc chuyên dụng cho tường, hoặc nước tẩy gốc clo pha loãng theo hướng dẫn trên chai. Không trộn với giấm, amoniac hay chất tẩy khác vì có thể sinh khí độc.
- Để tường khô hoàn toàn, ít nhất vài ngày nắng ráo; mùa nồm có thể cần chạy máy hút ẩm.
- Trét lại bằng bột trét chịu ẩm ở những chỗ cần làm phẳng, chà nhám nhẹ.
- Sơn một lớp lót kháng kiềm, sau đó hai lớp sơn phủ. Với phòng tắm, bếp, tầng trệt hay ẩm, chọn sơn nội thất có khả năng chống nấm mốc, lau chùi được.
- Theo dõi qua một mùa mưa và một mùa nồm. Vệt ố quay lại đúng chỗ cũ nghĩa là nguồn nước chưa được chặn hết.
Câu hỏi thường gặp
Tường bị thấm có nguy hiểm không hay chỉ mất thẩm mỹ?
Thấm lâu ngày làm mục vữa, gỉ cốt thép nếu nước tới được bê tông, sinh nấm mốc ảnh hưởng hô hấp, đặc biệt với trẻ nhỏ và người có bệnh dị ứng. Thấm gần ổ cắm, dây điện còn có nguy cơ chập điện; thấy vậy nên ngắt nguồn khu vực đó và gọi thợ điện.
Tự chống thấm tường được không hay phải thuê thợ?
Trám vết nứt nhỏ, sơn chống thấm mặt tường thấp, xử lý mốc thì có thể tự làm nếu đọc kỹ hướng dẫn vật liệu. Tường cao, tường giáp ranh, chống thấm ngược, ẩm chân tường hoặc rò ống âm tường thì nên thuê thợ có kinh nghiệm.
Muối trắng trên tường là gì và có lau đi được không?
Đó là muối khoáng trong gạch, vữa bị nước hoà tan rồi kết tinh khi nước bay hơi. Có thể chải khô bằng bàn chải, nhưng sẽ xuất hiện lại nếu còn nước đi qua tường. Đây là dấu hiệu cho thấy có thấm thật, cần tìm nguồn.
Mới xây nhà, tường còn ẩm có nên sơn ngay không?
Không nên. Vữa trát cần thời gian khô, thường vài tuần tuỳ thời tiết và độ dày lớp trát. Sơn khi tường còn ẩm dễ phồng rộp, ố và bong. Thợ thường kiểm bằng máy đo độ ẩm hoặc để thêm thời gian trong mùa mưa.
Sơn chống thấm pha xi măng có tác dụng không?
Một số loại vật liệu chống thấm được thiết kế để trộn với xi măng theo tỉ lệ nhà sản xuất quy định, khi đó rất hiệu quả. Tự ý pha xi măng vào sơn thường, hay sai tỉ lệ, sẽ làm lớp sơn giòn, nứt. Làm đúng hướng dẫn in trên bao bì.
Làm sao biết đường ống nước trong tường bị rò?
Khoá hết vòi, ghi số đồng hồ nước rồi để vài giờ không dùng; số tăng là có rò. Vệt ẩm loang tròn quanh một điểm, xuất hiện cả khi trời nắng cũng là dấu hiệu. Thợ nước có thể dùng thiết bị dò để tìm chính xác vị trí, tránh đục tường tràn lan.
