Xe chết máy giữa vùng nước ngập thì tuyệt đối không đề hoặc đạp nổ lại ngay tại chỗ. Hãy tắt khoá, dắt hoặc đẩy xe lên chỗ cao, rồi mới xả nước khỏi động cơ. Nổ máy khi nước đã vào buồng đốt có thể gây thuỷ kích: piston nén vào nước, mà nước không nén được, làm cong tay biên và hỏng nặng động cơ chỉ trong một lần đề.
Với xe máy, sau khi xả nước đúng cách, phần lớn xe nổ lại được ngay. Với ô tô, cách an toàn là gọi cứu hộ kéo xe về xưởng. Bài này đi qua mức nước có thể đi qua, cách lội nước giảm rủi ro, các bước xả nước cho xe máy và danh sách kiểm tra sau mùa ngập.
Thuỷ kích là gì và vì sao một lần đề có thể làm hỏng máy
Động cơ hút không khí qua cổ hút, trộn với xăng rồi nén trong xi lanh trước khi đốt. Khi xe lội nước sâu, nước có thể bị hút qua họng hút gió vào thẳng buồng đốt. Không khí nén được, nhưng nước thì gần như không. Piston đang đi lên gặp khối nước chặn lại, toàn bộ lực của máy đề hoặc quán tính dồn vào tay biên, khiến tay biên cong, có khi nứt thân máy.
Điều đáng nói là phần lớn ca thuỷ kích không xảy ra lúc xe chết máy, mà xảy ra ở lần đề lại ngay sau đó. Máy tắt khi nước vào là may: piston dừng lại trước khi gây hại. Người lái quen tay đề tiếp vài lần thì biến một sự cố nhỏ thành đại tu động cơ.
Xe máy cũng có thể bị thuỷ kích, đặc biệt các xe có họng hút gió thấp. Ngoài ra, xe ga có hộp chứa dây curoa và bộ ly hợp ở phía dưới bên trái: nước tràn vào đây làm dây trượt, xe rú ga mà không đi, dù máy vẫn nổ. Xe điện thì rủi ro là chập điện và pin, cách xử lý khác: không bật nguồn, đưa đến nơi khô ráo và nhờ kỹ thuật viên kiểm tra.
Mức nước nào có thể đi qua
Không có con số an toàn tuyệt đối vì vị trí họng hút gió mỗi xe khác nhau. Mốc dưới đây là nguyên tắc thận trọng hay được kỹ thuật viên khuyên dùng, sổ hướng dẫn của một số xe có ghi độ sâu lội nước tối đa:
| Loại xe | Có thể cân nhắc đi chậm | Nên quay đầu hoặc dắt bộ |
|---|---|---|
| Xe số phổ thông | Dưới mép dưới ống xả, khoảng nửa bánh xe | Nước ngập tới gác chân hoặc lốc máy |
| Xe tay ga | Thấp hơn sàn để chân | Nước ngập sàn, nhất là xe họng hút gió thấp |
| Ô tô con, sedan | Dưới khoảng nửa bánh xe | Ngang hoặc quá tâm bánh xe, nước chảy xiết |
| SUV gầm cao | Theo độ sâu lội nước trong sổ, nếu có | Không biết đáy đường, có dòng chảy, ban đêm |
Dòng nước chảy mạnh nguy hiểm hơn nhiều so với độ sâu. Các khuyến cáo an toàn mùa lũ thường nêu mốc khoảng 30 cm nước chảy đã có thể làm nhiều xe con nổi lên, mất bám và bị cuốn đi; con số thật tuỳ xe và sức nước, nhưng nó cho thấy nước chảy đáng sợ hơn nước đứng rất nhiều. Ban đêm không nhìn rõ nắp cống mở, ổ gà, mép kênh: nếu không chắc, quay đầu là quyết định đúng.
Lội nước an toàn hơn: cách đi khi buộc phải qua
Nếu đã cân nhắc và quyết định đi qua đoạn ngập không sâu, những việc sau giúp giảm rủi ro nước vào máy:
- Quan sát xe đi trước, đặc biệt xe cùng cỡ: nước tới đâu trên thân xe họ, có đoạn nào trũng hơn.
- Đi vào giữa đường, nơi thường cao nhất, tránh mép đường và vị trí nghi có cống.
- Ô tô số sàn dùng số 1, số tự động để ở D hoặc L tuỳ khuyến cáo của hãng; xe máy đi số thấp, giữ ga đều.
- Đi chậm và đều, không dừng giữa chừng, không đánh lái gấp. Tốc độ người đi bộ là đủ; đi nhanh tạo sóng mũi xe đẩy nước lên khoang máy và hắt vào xe khác.
- Giữ khoảng cách với xe phía trước để không phải dừng lại giữa vùng nước khi họ dừng.
- Không nhả hẳn ga ở xe máy: áp lực khí xả giúp nước không tràn ngược vào ống xả.
- Ra khỏi vùng nước, rà phanh nhẹ vài lần ở tốc độ chậm để làm khô má phanh, phanh ướt kém ăn hơn bình thường.
Xe máy chết máy giữa nước: các bước xả nước để nổ lại
Đây là quy trình phổ biến cho xe máy xăng. Nếu không tự tin, dắt xe tới tiệm sửa gần nhất, thợ có thể làm trong 15–30 phút:
- Tắt khoá ngay. Không đề, không đạp cần khởi động khi xe vẫn đứng trong nước.
- Dắt xe lên chỗ cao ráo. Với xe số, có thể về số 0 cho nhẹ.
- Dựng chân chống giữa, nghiêng nhẹ đuôi xe xuống để nước trong ống xả chảy ra.
- Tháo nắp chụp bugi, dùng tuýp tháo bugi ra. Lau khô bugi, cực bugi ướt thì thổi hoặc hơ cho khô.
- Khi bugi đã tháo, đạp cần khởi động (hoặc đề vài giây) để piston đẩy nước trong xi lanh ra ngoài qua lỗ bugi. Lặp vài lần tới khi không còn nước phun ra. Lúc đề, để chụp bugi tránh xa lỗ bugi và hơi xăng; nếu gắn bugi vào chụp thì tì phần ren bugi vào thân máy cho khỏi phóng tia lửa lung tung.
- Mở hộp lọc gió kiểm tra: lọc ướt sũng thì vắt nhẹ hoặc thay; xe ga có ống xả nước ở đáy hộp lọc gió và hộp curoa, rút nút ra cho nước chảy hết.
- Lắp bugi lại, thử nổ máy. Nổ được thì để máy chạy vài phút, tăng ga nhẹ cho nóng và đẩy hơi nước ra khỏi ống xả.
- Kiểm que thăm nhớt: nhớt trắng đục như sữa là có nước, phải thay nhớt sớm.
Nếu làm hết các bước mà máy không nổ, hoặc khi đạp cần khởi động thấy cứng bất thường, đừng cố. Đó có thể là dấu hiệu nước còn kẹt trong xi lanh hoặc máy đã có hư hỏng, cần thợ kiểm tra.
Ô tô chết máy giữa vùng ngập: làm gì cho đúng
Việc đầu tiên là an toàn của người trong xe. Nếu nước đang dâng nhanh hoặc chảy xiết, bật đèn khẩn cấp và rời xe khi còn mở được cửa, di chuyển lên chỗ cao. Đừng cố ngồi trong xe chờ nước rút.
Nếu nước không nguy hiểm cho người, hãy tắt khoá điện, không khởi động lại. Gọi cứu hộ để kéo xe ra. Xe số tự động nên được chở bằng xe cứu hộ sàn phẳng hoặc kéo nhấc bánh chủ động, vì kéo lê bánh chủ động trên mặt đất quãng dài có thể hại hộp số; sổ hướng dẫn của xe ghi cách kéo cho phép.
Ở xưởng, kỹ thuật viên sẽ tháo bugi hoặc kim phun, quay trục khuỷu bằng tay để xả nước, kiểm lọc gió, dầu máy, dầu hộp số, giắc điện và hộp điều khiển. Nếu nước đã vào cabin cao tới sàn, cần tháo thảm, sấy khô và kiểm tra các mô-đun điện dưới ghế để tránh mùi ẩm mốc và lỗi điện về sau.
Về bảo hiểm: thuỷ kích thường là điều khoản bổ sung trong bảo hiểm vật chất xe, và nhiều hợp đồng không bồi thường khi người lái cố khởi động lại sau khi xe chết máy trong nước. Đọc kỹ điều khoản và báo cho công ty bảo hiểm càng sớm càng tốt, chụp ảnh hiện trường mức nước trước khi kéo xe đi.
Kiểm tra sau khi xe đã lội nước, kể cả khi vẫn chạy bình thường
Một chiếc xe qua được đoạn ngập vẫn có thể giữ lại nước ở những chỗ không thấy. Trong vài ngày sau đó, để ý:
- Nhớt máy và nhớt hộp số: kiểm màu, thay nếu có nước.
- Phanh: phanh tang trống ở xe máy dễ đọng nước và bùn, phanh kém hoặc kêu, cần vệ sinh.
- Dây curoa xe ga: trượt, rú ga mà xe đi chậm là dấu hiệu nước và bùn còn trong hộp ly hợp.
- Đèn và còi: chập chờn có thể do giắc điện bị nước vào, nên xịt chống ẩm và sấy khô.
- Mùi trong cabin ô tô: mùi ẩm mốc nghĩa là thảm sàn hoặc lớp cách âm còn ướt.
- Vòng bi bánh xe: tiếng ù tăng theo tốc độ sau vài tuần có thể do nước vào vòng bi.
Sau mùa mưa ngập, rửa gầm xe bằng nước sạch để loại bùn và nước bẩn, chúng gây gỉ sét ở khung, ốc và các khớp nối nhanh hơn bạn nghĩ.
Chuẩn bị trước mùa mưa để bớt lo khi gặp ngập
Biết rõ xe mình là cách phòng tốt nhất. Mở capo ô tô hoặc nhìn sườn xe máy để biết họng hút gió nằm ở đâu, cao bao nhiêu so với mặt đất. Nhiều xe tay ga phổ thông có họng hút gió chỉ cao hơn sàn để chân một chút, nên mức nước "chỉ tới bắp chân" đã là giới hạn. Đo một lần, ghi nhớ một mốc trên cơ thể, như đầu gối hay nửa bánh xe, để có quyết định nhanh khi đứng trước đoạn ngập.
Trước mùa mưa, nhờ thợ kiểm tra gioăng nắp hộp lọc gió, nút xả nước của hộp curoa xe ga, giắc điện và lớp cao su chụp bugi; những chi tiết nhỏ này hở là nước vào dễ dàng. Với ô tô, kiểm tra lỗ thoát nước ở chân kính lái và cửa không bị lá cây bít, để nước mưa không tràn vào cabin.
Trong cốp xe máy nên có một tuýp tháo bugi đúng cỡ, một chiếc khăn khô và một đôi găng tay. Ô tô nên có số điện thoại cứu hộ lưu sẵn trong máy, áo mưa và đèn pin. Khi trời mưa lớn, kiểm tra trước các tuyến hay ngập trên ứng dụng bản đồ hoặc tin địa phương, chọn đường vòng khô ráo dù xa hơn vài cây số vẫn rẻ hơn một lần sửa máy.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy bị ngập nước qua yên thì có nổ lại được không?
Có thể, nhưng không nên tự đề. Nước ngập qua yên nghĩa là lọc gió, hộp số, hệ thống điện đều đã ngấm nước. Hãy đưa xe tới tiệm để xả nước xi lanh, thay nhớt, vệ sinh lọc gió và kiểm tra điện trước khi nổ máy, để tránh thuỷ kích và chập điện.
Đi qua chỗ ngập xong xe máy rú ga mà không chạy là sao?
Thường gặp ở xe tay ga: nước vào hộp chứa dây curoa và bộ ly hợp làm dây trượt. Chạy chậm một lúc có thể tự khô, nhưng tốt nhất mở nút xả nước của hộp curoa hoặc nhờ thợ vệ sinh, nếu không dây và ly hợp nhanh mòn.
Có nên đóng cửa kính, tắt điều hoà khi ô tô lội nước?
Nên tắt điều hoà để quạt làm mát không quay vào nước và không hút hơi ẩm. Cửa kính đóng giúp nước không tràn vào cabin, nhưng nếu nước dâng nhanh, hãy mở kính sớm để có lối thoát khi cửa bị nước ép khó mở.
Ô tô điện có đi qua đường ngập được không?
Pin và động cơ của xe điện được làm kín ở mức nhất định, và một số hãng công bố độ sâu lội nước tối đa. Tuy vậy, nước mặn hoặc ngâm lâu vẫn có thể gây hư hại. Làm theo giới hạn trong sổ hướng dẫn, và sau khi ngâm nước sâu hãy liên hệ xưởng dịch vụ.
Xe để trong hầm bị ngập thì xử lý thế nào?
Không bật khoá điện hay khởi động. Ghi lại mức nước ngập trên thân xe, chụp ảnh, báo bảo hiểm và gọi cứu hộ kéo về xưởng. Xe ngập qua sàn cần kiểm tra toàn bộ hệ thống điện, nội thất, động cơ và hộp số trước khi dùng lại.
Đi qua đoạn ngập ngắn có cần thay nhớt ngay không?
Không nhất thiết nếu nước chỉ thấp dưới lốc máy. Hãy kiểm que thăm sau khi máy nguội: nhớt vẫn màu bình thường thì chạy tiếp và thay đúng mốc. Nhớt có màu trắng đục hay có bọt là đã lẫn nước, phải thay sớm.
