Muốn xin tăng lương có hiệu quả, bạn cần ba thứ: đúng thời điểm (trước kỳ xét lương của công ty, sau khi vừa hoàn thành việc lớn), bằng chứng bằng số về những gì bạn đã đóng góp và trách nhiệm đã tăng thêm, và một con số đề xuất cụ thể dựa trên mặt bằng thị trường. Cuộc nói chuyện nên diễn ra trực tiếp, trong một buổi hẹn riêng, không phải lời nhắn vội trên ứng dụng chat.
Tăng lương không phải phần thưởng cho thâm niên hay sự chăm chỉ chung chung. Với quản lý, câu hỏi thật là: giữ bạn với mức lương mới có hợp lý hơn để bạn đi rồi tuyển người thay không? Bài chuẩn bị của bạn là giúp họ trả lời "có" một cách dễ dàng và có cơ sở để trình lên cấp trên.
Bài này dành cho người đang làm việc muốn đề nghị tăng lương. Chuyện thoả thuận lương khi mới nhận việc được viết riêng ở bài về deal lương khi phỏng vấn.
Thời điểm nên và không nên đề nghị
Cùng một đề nghị, nói ở thời điểm khác nhau có thể cho kết quả rất khác. Phần lớn công ty chốt ngân sách lương theo năm, nên hỏi sau khi ngân sách đã chốt thì dù quản lý đồng ý cũng khó có tiền.
| Thời điểm | Vì sao | Gợi ý |
|---|---|---|
| Vài tuần trước kỳ đánh giá hoặc xét lương | quản lý đang lên danh sách đề xuất | hỏi phòng nhân sự lịch xét lương trong năm |
| Ngay sau khi hoàn thành dự án lớn có kết quả rõ | thành tích còn mới, ai cũng nhớ | đợi số liệu kết quả có rồi mới hẹn |
| Khi nhận thêm trách nhiệm đáng kể | phạm vi công việc đã khác lúc thoả thuận lương | đề nghị điều chỉnh lương đi kèm chức danh mới |
| Khi công ty đang cắt giảm, kết quả kinh doanh xấu | quản lý không có ngân sách | chuyển sang xin cam kết xét lại vào mốc cụ thể |
| Lúc quản lý đang quá tải, trước hạn chót lớn | cuộc nói chuyện dễ bị gạt đi | chờ qua đợt cao điểm |
| Vừa mắc lỗi nghiêm trọng gần đây | ấn tượng gần nhất là tiêu cực | sửa xong lỗi và có thêm kết quả tốt rồi mới đề nghị |
Nhiều người chờ quản lý tự đề xuất. Trong thực tế, quản lý phải lo cho cả nhóm, và người không lên tiếng thường nhận mức tăng chung. Bạn không cần đợi tới kỳ đánh giá mới hỏi; có thể gặp quản lý sớm để nói rằng bạn muốn được xem xét tăng lương ở kỳ tới và hỏi cần đạt điều gì.
Chuẩn bị bảng thành tích có số
Trước buổi nói chuyện, viết ra một trang tóm tắt. Không cần trình bày đẹp, cần đúng và kiểm chứng được. Các nhóm thông tin nên có:
- Kết quả đo được trong khoảng thời gian từ lần tăng lương gần nhất: doanh số, số khách hàng mới, chi phí tiết kiệm, thời gian xử lý rút ngắn, tỷ lệ lỗi giảm, số dự án hoàn thành đúng hạn.
- Trách nhiệm đã tăng thêm: kèm cặp nhân viên mới, phụ trách thêm khách hàng hay khu vực, kiêm phần việc của người đã nghỉ chưa có người thay.
- Kỹ năng mới: chứng chỉ, khoá học, công cụ mới đã áp dụng vào công việc và mang lại kết quả.
- Phản hồi tích cực: email khen từ khách hàng, đối tác, quản lý cấp trên. Lưu chúng vào một thư mục riêng ngay khi nhận để khỏi phải lục lại.
- Mặt bằng thị trường cho vị trí và mức kinh nghiệm của bạn, gom từ tin tuyển dụng có công khai lương, báo cáo lương ngành và người trong nghề.
- Kế hoạch sáu tháng tới: những việc bạn sẽ đảm nhận, để quản lý thấy khoản tăng lương là đầu tư cho kết quả sắp tới, không chỉ trả cho quá khứ.
Lý do cá nhân như tiền nhà tăng, sắp có con, bạn bè cùng khoá lương cao hơn là chuyện thật nhưng không phải căn cứ để công ty tăng lương. Đặt trọng tâm vào giá trị công việc. So sánh lương với đồng nghiệp cụ thể trong công ty cũng nên tránh: nó đặt quản lý vào thế khó và có thể vi phạm quy định bảo mật thông tin lương.
Đề xuất bao nhiêu là hợp lý
Không có tỷ lệ chuẩn chung cho mọi nơi. Mức điều chỉnh hằng năm ở nhiều công ty thường chỉ ở mức một con số phần trăm, đủ bù trượt giá và ghi nhận thâm niên. Mức tăng cao hơn hẳn thường đi kèm thăng chức, mở rộng phạm vi công việc, hoặc khi lương hiện tại thấp rõ so với thị trường. Hãy hỏi phòng nhân sự hoặc đồng nghiệp lâu năm về cách công ty thường điều chỉnh để kỳ vọng của bạn sát thực tế.
Đưa ra một con số hoặc khoảng hẹp, có lý do: "Dựa trên phạm vi công việc hiện tại và mặt bằng vị trí tương tự, em đề xuất mức lương mới khoảng 18 triệu, tức tăng khoảng 12% so với hiện tại." (Con số chỉ để minh hoạ cách nói.) Câu này cho thấy bạn đã tính toán, và cho quản lý điểm xuất phát để trao đổi.
Chừa một khoảng đệm hợp lý trên mức bạn thật sự mong muốn, vì quản lý thường cần thương lượng với cấp trên. Nhưng đừng đẩy quá xa mặt bằng thị trường: con số phi thực tế khiến cuộc nói chuyện dừng lại thay vì tiếp tục.
Chuẩn bị luôn phương án ngoài lương, phòng khi ngân sách không cho phép: thêm ngày phép, chế độ làm từ xa, tài trợ khoá học, đổi chức danh, hoặc cam kết xét lại vào mốc cụ thể. Có phương án thay thế giúp cuộc nói chuyện không đóng lại bằng một chữ "không". Sắp xếp các phương án theo thứ tự ưu tiên của bạn trước khi vào phòng để không bị lúng túng.
Diễn biến buổi nói chuyện, từng bước
Gửi lời hẹn trước vài ngày: "Anh dành cho em khoảng hai mươi phút tuần này được không ạ, em muốn trao đổi về công việc và lộ trình của em." Không cần nói rõ chuyện lương trong lời hẹn, nhưng cũng không nên giả vờ là chuyện khác.
- Mở đầu bằng mục đích rõ ràng. "Em muốn trao đổi với anh về việc điều chỉnh lương của em, dựa trên những việc em đã làm trong năm qua."
- Trình bày ba bốn thành tích quan trọng nhất, mỗi cái một hai câu có số. Không đọc hết cả trang, đưa trang tóm tắt cho quản lý giữ.
- Nêu đề xuất cụ thể, rồi dừng lại để quản lý phản hồi. Khoảng im lặng sau con số có thể khó chịu, đừng vội nói thêm để lấp đầy hay tự hạ mức.
- Lắng nghe và hỏi lại. Nếu quản lý cần thời gian, hỏi khi nào bạn có thể nhận phản hồi. Nếu họ nêu băn khoăn, hỏi cụ thể điều gì cần thấy thêm.
- Chốt bước tiếp theo trước khi kết thúc: ai sẽ làm gì, vào lúc nào.
- Gửi email tóm tắt trong ngày: cảm ơn thời gian, nhắc lại đề xuất và các điểm đã thống nhất. Email này giúp quản lý có tài liệu trình cấp trên, và là bằng chứng nếu kết quả bị trì hoãn.
Giữ giọng hợp tác: bạn và quản lý đang cùng tìm cách ghi nhận đóng góp, không phải hai bên đối đầu. Tránh tối hậu thư kiểu "không tăng thì em nghỉ" trừ khi bạn đã có lời mời khác và thật sự sẵn sàng đi.
Khi bị từ chối hoặc hẹn lại
Câu trả lời "chưa được" không phải lúc nào cũng là hết. Hỏi bình tĩnh lý do: do ngân sách, do thời điểm, hay do quản lý thấy bạn chưa đạt mức kỳ vọng. Mỗi lý do dẫn tới một hướng xử lý khác nhau, và bạn cần biết đúng lý do để không đoán mò.
Nếu lý do là ngân sách hoặc thời điểm, xin một mốc cụ thể để xem xét lại, ví dụ sau quý tới, kèm điều kiện rõ ràng. Đề nghị ghi lại trong email. Trong lúc chờ, thương lượng các phương án ngoài lương đã chuẩn bị.
Nếu lý do là năng lực, hỏi cụ thể cần cải thiện điều gì và đạt mức nào thì đủ. Biến góp ý thành mục tiêu đo được, rồi hẹn lịch trao đổi lại. Phản hồi này đáng giá dù lúc đó khó nghe: nó cho bạn bản đồ để lần sau thành công.
Nếu sau vài lần hẹn mà không có thay đổi, hoặc mức lương của bạn thấp rõ so với thị trường mà công ty không có kế hoạch điều chỉnh, đó là tín hiệu để bạn bắt đầu tìm hiểu cơ hội khác một cách kín đáo. Giữ thái độ chuyên nghiệp tới ngày cuối, và tham khảo các quy định về báo trước khi nghỉ việc trong Bộ luật Lao động 2019 trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Làm bao lâu thì có thể xin tăng lương?
Thường sau khoảng một năm làm việc hoặc theo kỳ xét lương của công ty. Nếu phạm vi công việc thay đổi lớn sớm hơn, như nhận thêm nhóm hay kiêm nhiệm vị trí khác, bạn có thể đề nghị điều chỉnh ngay. Đọc lại hợp đồng và quy chế lương để biết công ty quy định chế độ nâng lương ra sao.
Có nên xin tăng lương qua email không?
Nên nói trực tiếp hoặc họp video trước, vì trao đổi mặt đối mặt giúp bạn đọc được phản ứng và trả lời ngay các băn khoăn. Email phù hợp để hẹn lịch và để tóm tắt sau buổi nói chuyện. Chỉ đề nghị hoàn toàn bằng email khi làm từ xa và quản lý quen trao đổi bằng văn bản.
Dùng lời mời từ công ty khác để xin tăng lương có ổn không?
Có thể hiệu quả nhưng rủi ro. Chỉ dùng khi lời mời là thật và bạn sẵn sàng nhận nó nếu công ty không đáp ứng. Kể cả khi được tăng, quan hệ với quản lý có thể thay đổi vì họ biết bạn đang tìm việc. Nói theo hướng thông tin thị trường thay vì đe doạ.
Sếp hứa tăng lương nhưng mãi không thực hiện thì sao?
Gửi email nhắc lại lời hứa kèm mốc thời gian đã nói, hỏi lịch cụ thể. Nếu vẫn không có kết quả, có thể trao đổi với phòng nhân sự để hiểu quy trình xét lương. Sau vài lần như vậy, đánh giá lại xem nơi này có còn phù hợp với kế hoạch nghề nghiệp của bạn hay không.
Có nên xin tăng lương khi mới hết thử việc?
Mức lương chính thức sau thử việc thường đã được thoả thuận từ đầu. Nếu trong thời gian thử việc bạn được giao phạm vi lớn hơn mô tả ban đầu, có thể đề nghị điều chỉnh khi ký hợp đồng chính thức. Nếu không, nên tập trung làm tốt và đề nghị ở kỳ xét lương tiếp theo.
Xin tăng lương có bị sếp đánh giá xấu không?
Một đề nghị lịch sự, đúng thời điểm, có số liệu thường được nhìn nhận là chuyên nghiệp, cho thấy bạn quan tâm tới đóng góp của mình. Điều gây ấn tượng xấu là đề nghị liên tục không có căn cứ, so bì với đồng nghiệp hoặc đặt điều kiện gay gắt. Cách bạn trình bày quan trọng hơn bản thân yêu cầu.
