Bạn phải đăng ký tạm trú khi đến sinh sống tại một chỗ ở hợp pháp ngoài nơi thường trú từ 30 ngày trở lên, ví dụ thuê trọ đi học, đi làm ở thành phố khác. Cách nhanh nhất hiện nay là khai trên ứng dụng VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công của Bộ Công an; hoặc nộp trực tiếp tại công an cấp xã nơi đang ở. Hồ sơ gồm tờ khai thay đổi thông tin cư trú và giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp như hợp đồng thuê nhà.
Theo Luật Cư trú 2020, thời hạn giải quyết là 3 ngày làm việc. Mỗi lần đăng ký, thời hạn tạm trú tối đa 2 năm và được gia hạn nhiều lần. Ở dưới 30 ngày thì không đăng ký tạm trú mà chỉ thông báo lưu trú, thường do chủ nhà hoặc cơ sở lưu trú làm.
Bài này hướng dẫn cách khai online từng bước, giấy tờ cho từng kiểu chỗ ở, gia hạn khi sắp hết hạn và những lỗi khiến hồ sơ bị từ chối. Tên mục trong ứng dụng có thể đổi theo phiên bản, còn lệ phí và yêu cầu chi tiết theo văn bản hiện hành, nên bạn xem lại trên Cổng Dịch vụ công trước khi nộp.
Tạm trú, lưu trú, thường trú khác nhau thế nào
Ba khái niệm này hay bị dùng lẫn. Bảng dưới đặt cạnh nhau để bạn biết mình thuộc trường hợp nào:
| Thường trú | Tạm trú | Lưu trú | |
|---|---|---|---|
| Là gì | Nơi sinh sống ổn định, lâu dài | Nơi sinh sống trong một thời hạn, ngoài nơi thường trú | Ở lại một nơi trong thời gian ngắn |
| Khi nào phải khai | Khi có chỗ ở hợp pháp và đủ điều kiện, theo nhu cầu | Ở từ 30 ngày trở lên | Ở dưới 30 ngày |
| Ai làm | Bản thân người đăng ký | Bản thân người đến ở | Chủ nhà, khách sạn, cơ sở lưu trú thông báo |
| Thời hạn | Không thời hạn | Tối đa 2 năm mỗi lần, gia hạn được | Theo số ngày khai báo |
| Ví dụ | Nhà của bạn hoặc nhà cha mẹ | Phòng trọ thuê theo năm học | Về quê ăn Tết một tuần, ở khách sạn |
Nếu bạn đi công tác 3 tuần ở nhà người quen, đó là lưu trú; chủ nhà thông báo với công an xã là đủ. Nếu thuê phòng 6 tháng thì phải đăng ký tạm trú. Một người có thể vừa có nơi thường trú ở quê vừa có nơi tạm trú ở thành phố; đây là trường hợp phổ biến nhất.
Hồ sơ cần chuẩn bị theo từng kiểu chỗ ở
Hai thứ luôn cần là tờ khai thay đổi thông tin cư trú và căn cứ chứng minh chỗ ở hợp pháp. Phần chứng minh khác nhau tuỳ bạn ở đâu:
- Thuê phòng trọ, thuê căn hộ: hợp đồng thuê nhà ghi rõ địa chỉ, thời hạn, thông tin hai bên. Chủ nhà ghi ý kiến đồng ý vào tờ khai hoặc xác nhận đồng ý trên ứng dụng VNeID.
- Ở nhờ nhà người thân, bạn bè: ý kiến đồng ý của chủ sở hữu hoặc chủ hộ trên tờ khai hoặc trên ứng dụng; nhiều nơi không đòi thêm giấy tờ nếu thông tin chỗ ở đã có trong cơ sở dữ liệu.
- Ở ký túc xá: thường do nhà trường lập danh sách và làm tập trung; sinh viên hỏi phòng quản lý ký túc xá trước khi tự khai.
- Nhà do công ty bố trí: văn bản của doanh nghiệp xác nhận cho người lao động ở.
- Người chưa thành niên: tờ khai phải có ý kiến đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ, trừ khi đã có văn bản đồng ý riêng.
Mẹo cho người thuê trọ: trước khi ký hợp đồng, hỏi rõ chủ nhà có sẵn sàng xác nhận cho đăng ký tạm trú không. Một số phòng cho thuê không đủ điều kiện, ví dụ nằm trong khu vực đang có quyết định thu hồi, hoặc chủ nhà không muốn khai, khiến bạn không đăng ký được và gặp khó khi làm các giấy tờ cần nơi cư trú.
Các bước đăng ký tạm trú trên VNeID
Bạn cần tài khoản định danh điện tử mức 2. Đường đi trong ứng dụng có thể khác đôi chút theo phiên bản, nhưng thường như sau:
- Mở VNeID, đăng nhập, chọn mục Thủ tục hành chính rồi chọn Đăng ký tạm trú (nằm trong nhóm thủ tục về cư trú).
- Chọn đối tượng: đăng ký cho bản thân hay cho cả người đi cùng, ví dụ vợ con thuê chung phòng.
- Chọn cơ quan thực hiện là công an cấp xã nơi có chỗ ở; nhập địa chỉ chỗ ở mới chính xác tới số nhà, ngõ, ngách.
- Khai thông tin chủ hộ hoặc chủ sở hữu chỗ ở: họ tên, số định danh. Hệ thống có thể gửi yêu cầu xác nhận tới tài khoản VNeID của chủ nhà.
- Tải ảnh chụp hợp đồng thuê nhà hoặc giấy tờ chứng minh chỗ ở; ảnh rõ, đủ trang có chữ ký.
- Chọn thời hạn tạm trú phù hợp với hợp đồng, kiểm tra lại, gửi hồ sơ và thanh toán lệ phí nếu có.
- Theo dõi kết quả trong mục hồ sơ đã gửi. Khi được duyệt, thông tin tạm trú hiển thị trong phần thông tin cư trú của bạn.
Lỗi hay gặp nhất là chủ nhà không bấm xác nhận hoặc không có tài khoản VNeID. Khi đó, hãy nhắn chủ nhà trước khi nộp, hoặc chọn nộp trực tiếp tại công an xã với tờ khai có chữ ký đồng ý của chủ nhà.
Gia hạn, chuyển chỗ ở và xoá tạm trú
Gia hạn. Trong vòng 15 ngày trước khi hết thời hạn tạm trú, bạn làm thủ tục gia hạn với hồ sơ tương tự lần đầu; nếu hợp đồng thuê mới đã ký tiếp thì nộp hợp đồng mới. Để quá hạn, thông tin tạm trú có thể bị xoá và bạn phải đăng ký lại từ đầu.
Chuyển sang phòng trọ khác. Bạn đăng ký tạm trú tại chỗ ở mới. Khi đăng ký thành công ở nơi mới, thông tin tạm trú trên hệ thống thường được cập nhật theo chỗ ở mới. Nếu vài tuần sau mục thông tin cư trú trên VNeID vẫn còn địa chỉ cũ, hãy hỏi công an xã nơi cũ; chủ nhà cũ cũng có trách nhiệm khai báo khi người thuê đã chuyển đi.
Đi vắng dài ngày. Vắng mặt liên tục tại nơi tạm trú từ 6 tháng trở lên mà không đăng ký ở chỗ khác cũng là một trường hợp bị xoá tạm trú. Người đi làm việc ở tỉnh khác vài tháng nên tính trước.
Cần chứng minh nơi ở. Không còn sổ tạm trú giấy. Khi trường học, ngân hàng hay công ty cần giấy tờ chứng minh cư trú, bạn có thể đưa thông tin cư trú trên VNeID, hoặc xin giấy xác nhận thông tin về cư trú qua ứng dụng, Cổng Dịch vụ công hoặc tại công an xã.
Không đăng ký tạm trú khi đã thuộc diện phải đăng ký có thể bị xử phạt hành chính theo nghị định hiện hành; mức phạt thay đổi theo từng thời kỳ nên không nên dựa vào con số truyền miệng.
Lỗi khiến hồ sơ tạm trú bị trả về và cách tránh
Phần lớn hồ sơ bị yêu cầu bổ sung vì những chi tiết nhỏ có thể kiểm trước khi bấm gửi:
- Địa chỉ khai không khớp với địa chỉ trên hợp đồng thuê hoặc giấy chứng nhận của chủ nhà, ví dụ thiếu số phòng, ghi ngõ thành hẻm, ghi tên xã cũ trước sáp nhập. Hãy chép đúng địa chỉ chủ nhà đang dùng trên hệ thống.
- Ảnh hợp đồng mờ hoặc thiếu trang, nhất là trang có chữ ký hai bên. Chụp từng trang dưới ánh sáng đều, không để bóng tay che chữ.
- Thời hạn tạm trú khai dài hơn hợp đồng. Hợp đồng thuê 1 năm mà khai 2 năm thì dễ bị yêu cầu sửa; khai bằng hoặc ngắn hơn thời hạn hợp đồng.
- Chủ nhà không xác nhận trong thời gian quy định, hồ sơ quá hạn chờ và bị từ chối. Báo trước cho chủ nhà, nhờ họ mở ứng dụng ngay khi nhận thông báo.
- Khai thiếu người ở cùng. Mỗi người ở từ 30 ngày trở lên đều phải có tên trong đăng ký tạm trú, kể cả con nhỏ đi cùng cha mẹ.
- Chỗ ở không đủ điều kiện, ví dụ công trình xây dựng trái phép đang bị xử lý hoặc nằm trong khu vực đã có quyết định thu hồi; trường hợp này không thể khắc phục bằng cách bổ sung giấy tờ.
Nếu hồ sơ bị từ chối, đọc kỹ lý do trong thông báo. Sửa đúng điểm được nêu rồi nộp lại, đừng nộp nhiều hồ sơ cùng lúc. Khi không rõ lý do, ra công an xã nơi có chỗ ở, mang theo điện thoại có mã hồ sơ để cán bộ tra và hướng dẫn trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Thuê trọ bao lâu thì phải đăng ký tạm trú?
Từ 30 ngày trở lên. Nếu dự định ở dưới 30 ngày, chủ nhà chỉ cần thông báo lưu trú. Khi đã chắc chắn ở lâu, bạn nên đăng ký ngay trong tháng đầu.
Chủ nhà không cho đăng ký tạm trú thì làm sao?
Không có ý kiến đồng ý hoặc giấy tờ chứng minh chỗ ở thì hồ sơ thường không được duyệt. Hãy thoả thuận việc này khi ký hợp đồng thuê; nếu chủ nhà vẫn từ chối, nên cân nhắc tìm chỗ ở khác vì bạn sẽ gặp khó trong nhiều thủ tục.
Đăng ký tạm trú có cần hợp đồng thuê nhà công chứng không?
Theo quy định hiện hành, hợp đồng thuê nhà ở không bắt buộc công chứng. Hợp đồng viết tay có đủ thông tin và chữ ký hai bên thường được chấp nhận, kèm xác nhận đồng ý của chủ nhà.
Đăng ký tạm trú online mất bao lâu?
Luật đặt thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu chủ nhà xác nhận chậm hoặc ảnh hợp đồng mờ, hồ sơ có thể bị yêu cầu bổ sung và kéo dài hơn.
Có tạm trú rồi có phải cắt thường trú ở quê không?
Không. Tạm trú và thường trú tồn tại song song. Thường trú ở quê vẫn giữ nguyên khi bạn đăng ký tạm trú ở thành phố, nên các việc gắn với quê như đất đai, sổ bảo hiểm của gia đình không bị ảnh hưởng.
Sinh viên ở ký túc xá có phải tự đăng ký tạm trú không?
Phần lớn trường làm tập trung cho sinh viên ở ký túc xá. Bạn nên hỏi phòng quản lý ký túc xá; khi ra ngoài thuê trọ thì tự đăng ký tạm trú ở chỗ mới.
