Phiếu lý lịch tư pháp là giấy cho biết một người có hay không có án tích. Phiếu số 1 chỉ ghi án tích chưa được xoá, thường dùng khi xin việc, thành lập doanh nghiệp, làm hồ sơ hành nghề. Phiếu số 2 ghi đầy đủ lịch sử, kể cả án tích đã được xoá, và thường được yêu cầu khi xin thị thực dài hạn, định cư, du học hoặc lao động ở nước ngoài.
Bạn có thể đề nghị cấp phiếu trực tuyến qua ứng dụng VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công khi thủ tục đang mở, hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền. Từ năm 2025, việc quản lý và cấp phiếu đã chuyển từ ngành tư pháp sang ngành công an, nên nơi nộp trực tiếp ở nhiều địa phương đã thay đổi. Theo Luật Lý lịch tư pháp, thời hạn cấp thường không quá 10 ngày.
Bài này giúp bạn chọn đúng loại phiếu, chuẩn bị hồ sơ, biết khi nào được uỷ quyền và những bước cần thêm nếu mang phiếu ra nước ngoài. Vì cơ quan cấp và lệ phí mới được điều chỉnh, hãy kiểm tra thủ tục hiện hành trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc hỏi công an tỉnh nơi định nộp.
So sánh phiếu số 1 và phiếu số 2
Chọn sai loại phiếu là lỗi phổ biến nhất, dẫn tới phải xin lại và mất thêm một đến hai tuần. Bảng so sánh:
| Tiêu chí | Phiếu số 1 | Phiếu số 2 |
|---|---|---|
| Nội dung án tích | Chỉ ghi án tích chưa được xoá; người đã được xoá án tích thì ghi “không có án tích” | Ghi tất cả án tích, kể cả đã được xoá, cùng thông tin về bản án |
| Thông tin cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập doanh nghiệp | Chỉ ghi khi cơ quan, tổ chức yêu cầu | Có ghi |
| Ai được yêu cầu | Cá nhân; cơ quan, tổ chức có thẩm quyền | Cá nhân để biết lý lịch của chính mình; cơ quan tiến hành tố tụng |
| Uỷ quyền đi xin | Được | Không được, cá nhân phải tự đề nghị |
| Dùng phổ biến cho | Xin việc trong nước, hồ sơ hành nghề, thành lập doanh nghiệp, nhận con nuôi | Xin thị thực dài hạn, định cư, du học, đi lao động nước ngoài |
Trước khi nộp, hỏi rõ nơi yêu cầu cần loại phiếu nào và có yêu cầu đặc biệt gì không, ví dụ phải cấp trong vòng 3 hay 6 tháng, có cần bản dịch. Nhiều đại sứ quán ghi rõ yêu cầu này trong danh mục hồ sơ thị thực; hãy đọc trang chính thức của họ thay vì nghe kinh nghiệm truyền miệng.
Hồ sơ cần chuẩn bị
Hồ sơ đề nghị cấp phiếu khá gọn, đặc biệt khi nộp online vì phần lớn thông tin được lấy từ dữ liệu dân cư:
- Tờ khai yêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp: ghi rõ loại phiếu, số lượng bản, mục đích sử dụng. Khai đầy đủ các nơi đã cư trú từ khi đủ 14 tuổi.
- Thẻ căn cước hoặc hộ chiếu còn hạn của người được cấp phiếu.
- Văn bản uỷ quyền có công chứng hoặc chứng thực nếu nhờ người khác đi xin phiếu số 1. Trường hợp người được uỷ quyền là cha, mẹ, vợ, chồng hoặc con của người được cấp phiếu thì không cần văn bản uỷ quyền, nhưng phải có giấy tờ chứng minh quan hệ.
- Giấy tờ chứng minh thuộc diện miễn giảm lệ phí nếu có, chẳng hạn thẻ sinh viên hoặc giấy tờ người có công, theo quy định về lệ phí hiện hành.
- Người nước ngoài từng cư trú tại Việt Nam có hồ sơ riêng gồm hộ chiếu và giấy tờ chứng minh thời gian cư trú.
Phần “nơi cư trú” trong tờ khai rất quan trọng. Người từng sống ở nhiều tỉnh cần ghi đủ từng giai đoạn; khai thiếu làm cơ quan cấp phải xác minh thêm, thời gian có thể kéo dài. Với người đã đổi tên hoặc từng có tên khác, ghi cả tên cũ để việc tra cứu chính xác.
Cách đề nghị cấp phiếu trên VNeID
Khi thủ tục này đang mở trên ứng dụng, trình tự thường như sau. Tên mục có thể khác nhau theo phiên bản:
- Mở VNeID bằng tài khoản mức 2, vào mục Thủ tục hành chính, chọn thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp.
- Chọn đối tượng là bản thân, chọn loại phiếu số 1 hoặc số 2.
- Kiểm tra thông tin cá nhân tự điền; bổ sung nơi cư trú các giai đoạn, nghề nghiệp, thông tin cha mẹ, vợ chồng nếu được hỏi.
- Chọn mục đích sử dụng và số lượng phiếu. Nên xin từ hai bản trở lên nếu sắp nộp nhiều hồ sơ.
- Chọn hình thức nhận: qua bưu điện hoặc nhận tại cơ quan cấp; một số nơi có phiếu điện tử song song bản giấy.
- Thanh toán lệ phí trực tuyến, ghi lại mã hồ sơ, theo dõi trạng thái trong ứng dụng.
Nếu không tìm thấy thủ tục trên ứng dụng, bạn vẫn có thể nộp qua Cổng Dịch vụ công hoặc nộp trực tiếp. Khi nộp trực tiếp, nên mang theo bản chính căn cước và đến sớm vì quầy tiếp nhận ở nhiều nơi khá đông vào mùa tuyển dụng, mùa du học.
Dùng phiếu ở nước ngoài: dịch thuật và hợp pháp hoá lãnh sự
Phiếu lý lịch tư pháp được cấp bằng tiếng Việt. Khi nộp cho cơ quan nước ngoài, bạn thường phải làm thêm hai việc: dịch sang ngôn ngữ nước đó yêu cầu, và hợp pháp hoá lãnh sự. Hợp pháp hoá là việc cơ quan lãnh sự của Bộ Ngoại giao Việt Nam chứng nhận con dấu, chữ ký trên phiếu, sau đó đại sứ quán của nước đến tiếp tục hợp pháp hoá, để giấy tờ được công nhận ở nước họ.
Thứ tự từng bước, ví dụ có dịch trước hay sau khi hợp pháp hoá, và việc dịch do ai thực hiện, mỗi nước yêu cầu một kiểu. Có nước chấp nhận bản dịch công chứng tại Việt Nam, có nước chỉ nhận bản dịch của người dịch được họ công nhận. Đọc kỹ hướng dẫn của đại sứ quán hoặc tổ chức tiếp nhận hồ sơ trước khi làm để không phải làm lại.
Thời gian cần dự trù: khoảng 10 ngày để có phiếu, thêm vài ngày làm việc cho hợp pháp hoá tại Việt Nam, rồi thời gian xử lý của đại sứ quán. Nhiều nơi lại yêu cầu phiếu cấp trong vòng 3 hoặc 6 tháng tính tới ngày nộp hồ sơ. Vì vậy đừng xin phiếu quá sớm, cũng đừng để sát ngày hẹn nộp thị thực.
Người đang ở nước ngoài cần phiếu số 2 có thể nộp qua cơ quan đại diện Việt Nam hoặc theo hình thức trực tuyến nếu đủ điều kiện; thời gian sẽ dài hơn do chuyển hồ sơ về nước.
Những hiểu lầm hay gặp
“Phiếu lý lịch tư pháp chỉ có giá trị 6 tháng.” Luật không đặt thời hạn sử dụng cho phiếu. Con số 3 hay 6 tháng là yêu cầu riêng của cơ quan tiếp nhận hồ sơ. Nơi nào không ghi, phiếu cũ vẫn có thể dùng nếu thông tin không đổi.
“Từng bị phạt hành chính thì phiếu sẽ ghi.” Phiếu lý lịch tư pháp chỉ ghi án tích, tức các bản án hình sự. Bị phạt vi phạm hành chính như phạt giao thông không được ghi vào phiếu.
“Án tích đã xoá thì không ai biết.” Phiếu số 1 ghi không có án tích, nhưng phiếu số 2 vẫn thể hiện. Nếu nơi yêu cầu cần phiếu số 2, hãy chuẩn bị giải thích trung thực.
“Nhờ dịch vụ thì xin được nhanh hơn.” Thời hạn giải quyết do luật quy định. Các dịch vụ chỉ làm thay phần khai và đi lại; tuyệt đối không cung cấp mật khẩu VNeID cho bên dịch vụ.
“Xin phiếu số 2 cho người thân được.” Không. Phiếu số 2 chỉ cấp khi chính người đó đề nghị, kể cả cha mẹ cũng không xin thay cho con đã thành niên.
Đã được xoá án tích: phiếu sẽ ghi thế nào
Người từng bị kết án nhưng đã được xoá án tích được coi như chưa bị kết án. Theo Bộ luật Hình sự 2015, nhiều trường hợp được đương nhiên xoá án tích khi đã chấp hành xong bản án và không phạm tội mới trong một khoảng thời gian: 1 năm với hình phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc tù cho hưởng án treo; 2 năm với phạt tù đến 5 năm; 3 năm với phạt tù trên 5 năm đến 15 năm; 5 năm với phạt tù trên 15 năm. Một số tội và trường hợp khác phải do toà án xem xét xoá án tích.
Khi đã đủ điều kiện, phiếu số 1 của bạn sẽ ghi “không có án tích”. Nếu cơ sở dữ liệu chưa được cập nhật, bạn có quyền đề nghị cơ quan quản lý lý lịch tư pháp kiểm tra và xác nhận việc đương nhiên xoá án tích, kèm giấy tờ chứng minh đã chấp hành xong bản án như giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù, biên lai nộp tiền phạt, án phí.
Nên làm việc này trước khi cần nộp hồ sơ xin việc, vì quá trình xác minh có thể kéo dài hơn thời hạn cấp phiếu thông thường.
Câu hỏi thường gặp
Xin phiếu lý lịch tư pháp mất bao lâu?
Theo Luật Lý lịch tư pháp, thời hạn thường không quá 10 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp cần xác minh ở nhiều nơi, người từng cư trú ở nước ngoài hoặc người nước ngoài, thời gian có thể dài hơn.
Xin việc nên dùng phiếu số 1 hay số 2?
Phần lớn nhà tuyển dụng trong nước chỉ cần phiếu số 1. Nếu thông báo tuyển dụng không ghi rõ, hãy hỏi phòng nhân sự trước khi nộp hồ sơ để tránh xin nhầm loại phiếu.
Có xin phiếu lý lịch tư pháp ở nơi tạm trú được không?
Thường được, theo quy định người có nơi thường trú hoặc tạm trú có thể đề nghị ở cơ quan cấp nơi mình cư trú. Nộp trực tuyến thì không phụ thuộc nơi bạn đang ở.
Phiếu lý lịch tư pháp bị sai thông tin thì làm sao?
Bạn có quyền đề nghị cơ quan đã cấp phiếu đính chính. Nộp văn bản đề nghị kèm giấy tờ chứng minh thông tin đúng; cơ quan cấp kiểm tra lại và cấp phiếu mới nếu phát hiện sai sót.
Sinh viên xin phiếu lý lịch tư pháp có được giảm phí không?
Theo quy định về lệ phí lâu nay, sinh viên và một số đối tượng như người có công được giảm hoặc miễn. Mức cụ thể có thể thay đổi, nên mang theo thẻ sinh viên và hỏi tại nơi nộp.
Một lần xin được mấy bản phiếu?
Bạn có thể xin nhiều bản trong một lần, mỗi bản tính thêm phí. Nếu sắp nộp hồ sơ cho nhiều nơi, xin cùng lúc tiện hơn so với xin lại nhiều lần.
