VNeID là ứng dụng định danh điện tử do Bộ Công an phát triển. Tài khoản mức 2 được đăng ký trực tiếp tại công an cấp xã hoặc ngay khi làm thẻ căn cước: bạn mang thẻ căn cước gắn chip và điện thoại có số chính chủ, cán bộ thu ảnh và vân tay để xác thực. Sau đó bạn nhận tin nhắn, cài ứng dụng từ kho chính thức và tự kích hoạt bằng số định danh, số điện thoại và mã OTP.
Mức 1 có thể tự đăng ký trên ứng dụng nhưng chỉ dùng được ít tính năng. Mức 2 mới có thẻ căn cước điện tử dùng thay thẻ cứng trong nhiều giao dịch, tích hợp giấy phép lái xe, thẻ bảo hiểm y tế, xem thông tin cư trú, nộp thủ tục hành chính và đăng nhập Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Dưới đây là các bước kích hoạt, những tính năng đáng dùng nhất, cách xử lý khi quên mật khẩu hay đổi điện thoại, và các kiểu lừa đảo mượn danh VNeID đang gặp nhiều. Tên mục trong ứng dụng thay đổi theo từng phiên bản, nên nếu không thấy đúng chữ như bài viết, hãy tìm mục có ý nghĩa tương tự.
Mức 1 và mức 2 khác nhau ra sao
Nhiều người đã có tài khoản nhưng chỉ ở mức 1 mà không biết, nên thấy ứng dụng “không có gì”. So sánh nhanh:
| Mức 1 | Mức 2 | |
|---|---|---|
| Cách đăng ký | Tự đăng ký trên ứng dụng | Đến công an cấp xã hoặc đăng ký cùng lúc khi làm căn cước |
| Xác thực | Đọc chip thẻ căn cước bằng NFC và chụp khuôn mặt trên điện thoại | Đối chiếu ảnh, vân tay với dữ liệu căn cước do cán bộ thu nhận |
| Thẻ căn cước điện tử | Không có hoặc hạn chế | Có, dùng thay thẻ cứng ở nhiều thủ tục |
| Tích hợp bằng lái, bảo hiểm y tế | Không | Có |
| Nộp thủ tục hành chính, đăng nhập dịch vụ công | Một số ít | Đầy đủ các thủ tục đang mở trên ứng dụng |
| Đi máy bay nội địa | Không dùng thay giấy tờ được | Xuất trình được thay giấy tờ tuỳ thân theo quy định hàng không hiện hành |
Cách biết mình đang ở mức nào: đăng nhập ứng dụng, xem trang chủ. Tài khoản mức 2 hiển thị thẻ căn cước điện tử với ảnh và mã QR; mức 1 thường có thông báo mời nâng cấp. Nếu bạn đã làm thẻ căn cước gắn chip nhưng chưa từng kích hoạt, rất có thể tài khoản mức 2 đã được tạo sẵn và chỉ chờ bạn kích hoạt.
Kích hoạt tài khoản mức 2 trên điện thoại
Sau khi đăng ký tại công an và nhận tin nhắn thông báo tài khoản đã được phê duyệt, bạn làm theo trình tự sau:
- Cài ứng dụng VNeID từ App Store hoặc Google Play. Kiểm tra nhà phát triển là cơ quan thuộc Bộ Công an; tuyệt đối không cài từ đường dẫn người lạ gửi.
- Mở ứng dụng, chọn Kích hoạt tài khoản, nhập số định danh cá nhân 12 số và số điện thoại đã đăng ký với công an.
- Nhập mã OTP được gửi qua tin nhắn. Mã có thời hạn ngắn, nhập ngay khi nhận.
- Đặt mật khẩu theo yêu cầu (chữ hoa, chữ thường, số, ký tự đặc biệt), rồi đặt mã passcode 6 số dùng để mở nhanh ứng dụng.
- Ứng dụng có thể yêu cầu chụp khuôn mặt hoặc áp thẻ căn cước vào mặt sau điện thoại để đọc chip qua NFC. Bật NFC trong cài đặt máy trước nếu điện thoại Android có tính năng này.
- Đăng nhập lại, kiểm tra trang thông tin cá nhân, thông tin cư trú và thẻ căn cước điện tử đã hiện đúng chưa.
Nếu báo “số điện thoại không khớp”, lý do thường là bạn khai một số khác khi đăng ký hoặc số đó chưa chuẩn hoá thông tin thuê bao chính chủ. Trường hợp này phải ra công an cấp xã để cập nhật số; nhà mạng không sửa được thông tin trong VNeID.
Những tính năng nên dùng ngay
Một tài khoản mức 2 đã kích hoạt nhưng không dùng thì rất phí. Các tính năng sau giúp bạn bớt mang giấy tờ và bớt xếp hàng:
- Thẻ căn cước điện tử: xuất trình khi làm thủ tục hành chính, khám chữa bệnh, giao dịch ở một số ngân hàng, và đi máy bay nội địa tại các sân bay đang chấp nhận.
- Ví giấy tờ: tích hợp giấy phép lái xe, thẻ bảo hiểm y tế, đăng ký xe. Khi giấy phép lái xe đã tích hợp, bạn có thể xuất trình trên ứng dụng khi được kiểm tra thay cho bản cứng theo quy định hiện hành.
- Thông tin cư trú: xem nơi thường trú, tạm trú, chủ hộ; xin giấy xác nhận thông tin về cư trú bản điện tử.
- Người phụ thuộc: thêm con dưới 14 tuổi để quản lý thông tin, làm thủ tục thay cho con.
- Thủ tục hành chính: đăng ký tạm trú, thông báo lưu trú, đề nghị cấp phiếu lý lịch tư pháp và một số thủ tục khác khi đang mở trên ứng dụng.
- Đăng nhập dịch vụ công: dùng tài khoản VNeID để đăng nhập Cổng Dịch vụ công quốc gia và cổng của các bộ, tỉnh, thay vì tạo nhiều tài khoản rời rạc như trước.
- Kiểm tra danh sách thiết bị và lịch sử đăng nhập nếu ứng dụng có mục này, để phát hiện truy cập lạ.
Cách tích hợp giấy tờ thường là vào mục ví giấy tờ, chọn tích hợp thông tin, chọn loại giấy (giấy phép lái xe, thẻ bảo hiểm y tế), nhập số giấy và gửi yêu cầu. Hệ thống đối chiếu với dữ liệu của cơ quan quản lý, có khi xong ngay, có khi mất vài ngày; khi thành công, giấy hiện trong ví kèm thông tin hạng, thời hạn. Nếu bị từ chối, lý do phổ biến là lệch họ tên hoặc ngày sinh, xem phần hỏi đáp bên dưới.
Mẹo: trước khi ra sân bay hay đi làm thủ tục, mở ứng dụng một lần khi đang có mạng để dữ liệu được cập nhật. Một số tính năng cần kết nối Internet để tạo mã QR hợp lệ.
Quên mật khẩu, đổi điện thoại, mất máy: xử lý thế nào
Quên mật khẩu. Chọn mục quên mật khẩu ở màn hình đăng nhập, nhập số định danh và số điện thoại, xác thực bằng OTP rồi đặt mật khẩu mới. Có thể kèm bước xác thực khuôn mặt hoặc đọc chip thẻ căn cước.
Đổi sang điện thoại mới. Tài khoản thường chỉ đăng nhập trên một thiết bị tại một thời điểm. Cài ứng dụng trên máy mới, đăng nhập và xác thực lại theo hướng dẫn; máy cũ sẽ bị đăng xuất. Đừng xoá ứng dụng ở máy cũ trước khi chắc chắn máy mới đã đăng nhập được.
Đổi số điện thoại. Số điện thoại gắn với tài khoản chỉ thay được khi có xác thực của cơ quan công an, thường phải đến công an cấp xã. Hãy đổi trước khi bỏ số cũ.
Mất điện thoại. Đổi mật khẩu từ thiết bị khác nếu được, liên hệ công an cấp xã hoặc kênh hỗ trợ chính thức hiển thị trong ứng dụng để yêu cầu khoá tài khoản tạm thời. Kẻ lấy máy vẫn cần mật khẩu và passcode, nên đừng lưu chúng trong ghi chú điện thoại.
Ứng dụng báo lỗi liên tục. Cập nhật ứng dụng lên bản mới nhất, kiểm tra ngày giờ của máy để chế độ tự động, tắt VPN. Phần lớn lỗi đăng nhập xuất phát từ ba nguyên nhân này.
Cảnh giác lừa đảo mượn danh VNeID
Khi càng nhiều người dùng VNeID, kẻ gian càng dùng cái tên này để lừa. Kịch bản phổ biến: gọi điện xưng là công an phường, nói tài khoản định danh của bạn “bị lỗi”, “chưa xác thực mức 2” hoặc “cần cập nhật để không bị khoá”, rồi gửi một đường dẫn hoặc tệp cài đặt để bạn tải ứng dụng giả. Ứng dụng giả xin quyền điều khiển máy, đọc tin nhắn, từ đó lấy mã OTP ngân hàng và rút tiền.
Cần nhớ ba điều. Thứ nhất, cơ quan công an không hướng dẫn cài ứng dụng qua điện thoại hay qua tin nhắn chứa đường dẫn; VNeID chỉ cài từ App Store và Google Play. Thứ hai, không ai có quyền đòi mật khẩu, passcode hay mã OTP của bạn, kể cả người xưng là cán bộ. Thứ ba, việc nâng mức hay sửa thông tin định danh làm tại trụ sở công an, không làm qua cuộc gọi.
Nếu đã lỡ cài ứng dụng lạ, hãy ngắt mạng ngay, gỡ ứng dụng đó, gọi tổng đài ngân hàng để khoá tài khoản và thẻ, đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng từ một thiết bị khác, rồi trình báo công an nơi gần nhất. Với người lớn tuổi trong nhà, cách bảo vệ hiệu quả nhất là dặn một câu đơn giản: ai gọi bảo cài ứng dụng thì cúp máy và gọi cho con cháu.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký VNeID mức 2 có mất phí không?
Không. Việc đăng ký và kích hoạt tài khoản định danh điện tử là miễn phí. Nếu ai đó yêu cầu chuyển tiền để làm nhanh hoặc nâng mức thì gần như chắc chắn là lừa đảo.
Trẻ dưới 14 tuổi có tài khoản VNeID riêng không?
Trẻ em thường được quản lý dưới dạng người phụ thuộc trong tài khoản của cha hoặc mẹ. Từ đủ 14 tuổi, khi làm thẻ căn cước, trẻ có thể đăng ký tài khoản riêng theo hướng dẫn của công an.
Dùng VNeID đi máy bay có cần mang căn cước cứng không?
Tài khoản mức 2 đã kích hoạt được chấp nhận thay giấy tờ tuỳ thân trên chuyến bay nội địa theo quy định hiện hành. Dù vậy nên mang theo thẻ cứng phòng khi điện thoại hết pin hoặc ứng dụng lỗi.
Tại sao không tích hợp được bằng lái vào VNeID?
Thường do thông tin trên bằng lái, như họ tên hoặc ngày sinh, không khớp với dữ liệu căn cước, hoặc bằng lái cũ chưa có trên hệ thống điện tử. Trường hợp này cần đổi bằng lái hoặc nhờ cơ quan quản lý cập nhật dữ liệu.
Một số điện thoại đăng ký được bao nhiêu tài khoản VNeID?
Mỗi tài khoản cần một số điện thoại chính chủ của người đó. Dùng chung một số cho cả nhà dễ gây lỗi khi nhận mã OTP và khó xác minh, nên mỗi người nên có số riêng.
Có đăng nhập VNeID trên hai điện thoại cùng lúc được không?
Thường là không. Khi đăng nhập trên máy mới, phiên trên máy cũ bị đăng xuất. Đây là cơ chế bảo mật nhằm hạn chế người khác dùng tài khoản của bạn.
