“Nhập hộ khẩu” bây giờ là đăng ký thường trú. Từ ngày 1/1/2023, sổ hộ khẩu giấy hết giá trị; thông tin thường trú nằm trong Cơ sở dữ liệu về cư trú và bạn xem được trên VNeID. Bạn đăng ký tại công an cấp xã nơi có chỗ ở, trực tiếp hoặc qua Cổng Dịch vụ công, với tờ khai thay đổi thông tin cư trú và giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp.
Có ba con đường chính: đăng ký vào nhà thuộc sở hữu của mình; nhập vào nhà của người thân như vợ về nhà chồng, con về nhà cha mẹ, khi chủ hộ đồng ý; hoặc đăng ký ở nhà thuê, mượn, ở nhờ nếu được chủ nhà đồng ý và đảm bảo diện tích tối thiểu do tỉnh quy định. Thời hạn giải quyết theo Luật Cư trú 2020 là 7 ngày làm việc.
Phần dưới đi qua điều kiện từng trường hợp, bộ hồ sơ, cách tách hộ và cách chứng minh nơi cư trú khi không còn cuốn sổ. Mỗi tỉnh có thể quy định riêng một số điều kiện như diện tích tối thiểu, nên bạn hỏi công an xã hoặc xem thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia trước khi nộp.
Ba trường hợp đăng ký thường trú phổ biến
Điều kiện khác nhau tuỳ chỗ ở thuộc về ai. Bảng tóm tắt theo Luật Cư trú 2020:
| Trường hợp | Điều kiện chính | Giấy tờ chứng minh |
|---|---|---|
| Nhà thuộc sở hữu của mình | Có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu | Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản, hợp đồng mua bán, giấy phép xây dựng hoặc giấy tờ tương đương |
| Nhập vào nhà người thân | Chủ hộ, chủ sở hữu đồng ý; thuộc các quan hệ luật cho phép như vợ về ở với chồng, chồng về ở với vợ, con về ở với cha mẹ, cha mẹ về ở với con, người cao tuổi về ở với anh chị em, cháu ruột | Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân nếu dữ liệu chưa thể hiện: giấy kết hôn, giấy khai sinh |
| Nhà thuê, mượn, ở nhờ | Chủ nhà đồng ý cho đăng ký thường trú; diện tích sàn bình quân mỗi người không thấp hơn mức tỉnh quy định (không dưới 8 m² sàn mỗi người) | Hợp đồng thuê, mượn hoặc văn bản cho ở nhờ; xác nhận đồng ý của chủ nhà |
Trường hợp nhập vào nhà người thân thường nhanh nhất vì không bị xét diện tích. Trường hợp nhà thuê hay bị vướng ở diện tích: ví dụ căn hộ 40 m² đã có 4 người đăng ký thì thêm người thứ năm có thể không đạt mức tối thiểu tỉnh đặt ra.
Lưu ý: chỗ ở nằm trong khu vực cấm, lấn chiếm đất, đang tranh chấp hoặc có quyết định thu hồi, phá dỡ thì không được đăng ký thường trú mới.
Hồ sơ đăng ký thường trú
Bộ hồ sơ chung gồm những giấy tờ sau; cán bộ có thể miễn những giấy mà thông tin đã có sẵn trong cơ sở dữ liệu:
- Tờ khai thay đổi thông tin cư trú, có ý kiến đồng ý của chủ hộ hoặc chủ sở hữu chỗ ở nếu bạn đăng ký vào nhà không phải của mình. Ý kiến này có thể ghi trực tiếp trên tờ khai hoặc xác nhận qua ứng dụng VNeID.
- Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp: bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng mua bán, hợp đồng thuê, văn bản tặng cho, giấy phép xây dựng.
- Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân khi nhập vào nhà người thân: giấy chứng nhận kết hôn, giấy khai sinh, trích lục hộ tịch.
- Giấy tờ chứng minh diện tích khi đăng ký ở nhà thuê, mượn, ở nhờ, nếu giấy chứng nhận không ghi rõ.
- Ý kiến đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ với người chưa thành niên, trừ khi đăng ký cùng cha mẹ.
Nộp online thì chụp ảnh hoặc scan giấy tờ tải lên; nộp trực tiếp thì mang bản chính để đối chiếu hoặc bản sao có chứng thực. Kết quả là thông báo đã cập nhật thông tin thường trú, không cấp sổ. Sau khi đăng ký thường trú ở nơi mới, thường trú ở nơi cũ được xoá, bạn không phải làm thủ tục cắt khẩu như trước.
Các bước nộp trực tuyến
Đăng ký thường trú có thể làm trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng Dịch vụ công Bộ Công an hoặc ứng dụng VNeID. Trình tự thường như sau:
- Đăng nhập bằng tài khoản định danh điện tử mức 2.
- Chọn thủ tục đăng ký thường trú, chọn cơ quan thực hiện là công an cấp xã nơi có chỗ ở mới.
- Khai địa chỉ chỗ ở, thông tin chủ hộ và quan hệ với chủ hộ (vợ, con, cháu, người thuê...).
- Tải giấy tờ chứng minh chỗ ở và quan hệ nhân thân; ảnh rõ nét, đủ các trang có thông tin và chữ ký.
- Gửi hồ sơ; chủ hộ hoặc chủ sở hữu nhận yêu cầu xác nhận đồng ý trên tài khoản của họ và bấm đồng ý.
- Thanh toán lệ phí nếu có, theo dõi kết quả. Cán bộ có thể xác minh thực tế chỗ ở trước khi duyệt.
- Khi được duyệt, kiểm tra lại trong mục thông tin cư trú của VNeID xem đã đúng địa chỉ, đúng chủ hộ chưa.
Lời khuyên từ những người làm nhiều lần: gọi trước cho chủ hộ, dặn họ mở ứng dụng xác nhận ngay trong ngày. Hồ sơ treo vì chờ chủ hộ đồng ý là lý do số một khiến việc đăng ký thường trú kéo dài.
Tách hộ, nhập con mới sinh và những tình huống hay hỏi
Tách hộ. Người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, đang ở chung một chỗ ở hợp pháp với hộ hiện tại, có thể đề nghị tách thành hộ riêng tại cùng địa chỉ. Cần ý kiến đồng ý của chủ hộ, trừ một số trường hợp như đã ly hôn mà vẫn được ở chung chỗ ở đó. Tách hộ thường dùng khi cần đứng tên chủ hộ để làm các thủ tục riêng.
Nhập thường trú cho con mới sinh. Con dưới 6 tuổi có thể đăng ký thường trú cùng lúc với khai sinh qua thủ tục liên thông. Nếu chưa làm, cha mẹ đăng ký thường trú cho con tại nơi thường trú của cha hoặc mẹ.
Vợ về nhà chồng. Thuộc nhóm nhập vào nhà người thân. Cần chủ hộ đồng ý và giấy kết hôn nếu dữ liệu chưa cập nhật. Không bắt buộc phải chuyển thường trú sau khi cưới; nhiều người vẫn giữ thường trú ở nhà cha mẹ đẻ.
Nhà chưa có sổ đỏ. Nhà xây trên đất gia đình để lại nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận vẫn có thể dùng để đăng ký nếu có giấy tờ khác chứng minh chỗ ở hợp pháp, chẳng hạn văn bản xác nhận của Uỷ ban nhân dân cấp xã rằng nhà ở đó không có tranh chấp. Danh mục giấy tờ được chấp nhận nằm trong nghị định hướng dẫn Luật Cư trú, nên hỏi công an xã trước khi đi xin giấy.
Chủ hộ đã mất. Các thành viên trong hộ làm thủ tục điều chỉnh thông tin, chọn người làm chủ hộ mới, tại công an xã.
Ở nước ngoài lâu năm về nước. Công dân định cư ở nước ngoài muốn đăng ký thường trú trong nước có thủ tục riêng, cần hộ chiếu Việt Nam còn hạn hoặc giấy tờ chứng minh quốc tịch.
Không còn sổ hộ khẩu: chứng minh nơi cư trú bằng cách nào
Nhiều thủ tục vẫn hỏi “nơi thường trú”, chẳng hạn hồ sơ nhập học, vay vốn, xin việc. Bạn có ba cách chứng minh mà không cần sổ.
Cách thứ nhất là thẻ căn cước: cơ quan tiếp nhận dùng thẻ hoặc số định danh để tra thông tin cư trú trên hệ thống. Lưu ý mặt thẻ căn cước mẫu mới ghi nơi cư trú, nhưng nếu bạn vừa chuyển thường trú sau khi làm thẻ thì thông tin trên thẻ có thể đã cũ; dữ liệu trên hệ thống mới là chuẩn.
Cách thứ hai là ứng dụng VNeID: mục thông tin cư trú hiển thị nơi thường trú, nơi tạm trú, chủ hộ và các thành viên. Nhiều cơ quan chấp nhận bạn mở ứng dụng cho cán bộ xem.
Cách thứ ba là giấy xác nhận thông tin về cư trú, hay được gọi theo số hiệu mẫu là CT07. Bạn xin qua VNeID, Cổng Dịch vụ công hoặc tại công an xã; bản điện tử có mã xác thực và được dùng thay bản giấy trong nhiều thủ tục. Giấy có thời hạn sử dụng ghi trên đó, nên xin gần thời điểm cần nộp.
Nếu nơi tiếp nhận vẫn đòi sổ hộ khẩu, bạn có thể lịch sự giải thích rằng sổ đã hết giá trị từ 1/1/2023 theo Luật Cư trú 2020 và đề nghị dùng một trong ba cách trên.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký thường trú mất bao lâu?
Luật Cư trú 2020 quy định không quá 7 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu cần xác minh chỗ ở hoặc chờ chủ hộ đồng ý, thời gian thực tế có thể dài hơn.
Nhà thuê có đăng ký thường trú được không?
Được, nếu chủ nhà đồng ý bằng văn bản hoặc xác nhận trên ứng dụng, và diện tích sàn bình quân đạt mức tối thiểu do tỉnh quy định. Bạn hỏi công an xã con số cụ thể của địa phương mình.
Có cần cắt khẩu ở nơi cũ trước khi nhập nơi mới không?
Không. Thủ tục cắt khẩu kiểu cũ không còn. Khi bạn đăng ký thường trú thành công ở nơi mới, thông tin thường trú cũ được xoá trên hệ thống.
Một người có thể có hai nơi thường trú không?
Không. Mỗi công dân chỉ có một nơi thường trú. Bạn có thể có thêm nơi tạm trú song song, nhưng thường trú thì chỉ một địa chỉ tại một thời điểm.
Mua nhà rồi bao lâu phải chuyển thường trú?
Luật không buộc chuyển thường trú ngay khi mua nhà. Tuy nhiên, khi đã chuyển đến sống ổn định ở nhà mới, bạn nên đăng ký để thuận tiện cho con đi học, bảo hiểm y tế và các thủ tục tại địa phương.
Giấy xác nhận thông tin cư trú có giá trị bao lâu?
Thời hạn sử dụng được ghi ngay trên giấy. Dù còn hạn, nếu thông tin cư trú của bạn thay đổi, ví dụ vừa chuyển thường trú, thì giấy cũ không còn giá trị. Vì vậy chỉ nên xin khi sắp nộp hồ sơ.
