Du học cần chuẩn bị những gì: lộ trình 18 tháng từ chọn trường đến ngày bay

Chuẩn bị du học gồm sáu khối việc nối tiếp nhau: chọn nước và ngành, thi ngoại ngữ, nộp đơn vào trường, nhận thư mời và đóng cọc, xin thị thực, rồi lo chỗ ở và hành lý. Với kỳ nhập học mùa thu (tháng 8–9), mốc an toàn là bắt đầu khoảng 18 tháng trước, tức đầu năm lớp 11 hoặc khoảng tháng 3 của năm trước năm nhập học. Bắt đầu muộn hơn vẫn đi được, nhưng bạn mất cơ hội học bổng và dễ bị dồn hạn.

Dưới đây là lịch theo mốc, danh sách giấy tờ thường phải dịch thuật công chứng và những chỗ hồ sơ hay bị trễ. Mốc thời gian lấy kỳ tháng 9 làm ví dụ; nếu bạn nhập học tháng 1, tháng 2 hay tháng 4 (Úc, Nhật, Hàn), lùi toàn bộ lịch tương ứng.

Tháng 18 đến tháng 13: chọn hướng và lấy chứng chỉ ngoại ngữ

Đây là giai đoạn quyết định chất lượng hồ sơ. Đừng dồn thi ngoại ngữ vào sát hạn nộp.

1. Liệt kê hai đến ba nước và ba nhóm ngành có thể học, dựa trên học lực, tài chính và mục tiêu sau tốt nghiệp.
2. Làm một bài thi thử IELTS, TOEFL hoặc tiếng bản địa để biết mình đang ở đâu so với mức trường yêu cầu.
3. Lên kế hoạch ôn ba đến sáu tháng, đặt lịch thi chính thức sao cho còn thời gian thi lại một lần trước hạn nộp đơn.
4. Nếu nộp Mỹ: xem trường cần SAT/ACT hay không, đăng ký thi sớm; bắt đầu ghi lại hoạt động ngoại khoá có số liệu cụ thể.
5. Mở một bảng tính theo dõi: tên trường, ngành, học phí, yêu cầu ngoại ngữ, hạn nộp, học bổng, ghi chú.

Cuối giai đoạn này, bạn nên có điểm ngoại ngữ đạt hoặc gần đạt, và danh sách khoảng 8–12 trường để lọc tiếp.

Tháng 12 đến tháng 7: nộp đơn và đợi kết quả

Mỗi nước có nhịp tuyển sinh khác nhau. Bảng dưới là mốc phổ biến cho kỳ tháng 9; luôn xem hạn của từng trường vì có trường xét theo đợt, hết chỗ là đóng sớm.

Trong lúc đợi, chuẩn bị song song hồ sơ tài chính và tìm hiểu thị thực. Nhiều gia đình đợi có thư mời mới bắt đầu gom giấy tờ tài chính, đến lúc cần thì sổ tiết kiệm chưa đủ thời gian gửi theo yêu cầu.

Tháng 6 đến tháng 3: thư mời, đóng cọc và xin thị thực

Khi nhận thư mời, đọc kỹ đó là thư mời vô điều kiện hay có điều kiện (chưa đủ điểm ngoại ngữ, chưa có bằng tốt nghiệp). Thư có điều kiện thì phải hoàn thành điều kiện trước hạn trường đặt. Tiếp theo là chấp nhận thư mời và đóng tiền cọc để trường cấp giấy tờ phục vụ thị thực: I-20 với Mỹ, CAS với Anh, CoE với Úc, thư chấp thuận với Canada, giấy chứng nhận tư cách lưu trú với Nhật. Trước khi đóng cọc, tìm trong điều khoản của trường mục hoàn tiền khi trượt thị thực.

Xin thị thực ngay khi đủ giấy tờ, không đợi sát ngày bay. Thời gian xét thay đổi theo mùa; mùa cao điểm tháng 6–8 thường lâu hơn. Mỹ cần điền đơn DS-160, đóng phí SEVIS và đặt lịch phỏng vấn; Anh, Úc, Canada chủ yếu nộp trực tuyến rồi lấy sinh trắc học. Một số nước yêu cầu khám sức khoẻ tại cơ sở do họ chỉ định và kiểm tra lao phổi. Úc yêu cầu bảo hiểm y tế du học sinh (OSHC) trước khi cấp thị thực; Anh thu phụ phí y tế ngay khi nộp đơn.

Mọi yêu cầu về phí, hồ sơ, thời gian xét đều thay đổi được. Đọc trực tiếp trang của cơ quan di trú và đại sứ quán, tổng lãnh sự quán nước đó tại Việt Nam vào đúng thời điểm bạn nộp.

Giấy tờ thường cần dịch thuật công chứng

Đa số trường và cơ quan lãnh sự chấp nhận bản dịch tiếng Anh có công chứng tư pháp hoặc chứng thực. Có nước yêu cầu hợp pháp hoá lãnh sự; có trường đòi trung tâm cấp gửi thẳng bảng điểm. Chuẩn bị trước danh sách sau:

• Học bạ ba năm phổ thông, hoặc bảng điểm đại học có dấu của trường.
• Bằng tốt nghiệp THPT, hoặc giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời nếu chưa có bằng.
• Bằng đại học, bảng điểm, với hồ sơ thạc sĩ.
• Giấy khai sinh, căn cước của học sinh và bố mẹ, giấy xác nhận thông tin cư trú nếu được hỏi.
• Giấy tờ chứng minh tài chính: sổ tiết kiệm, xác nhận số dư, hợp đồng lao động, xác nhận lương, giấy tờ nhà đất, giấy phép kinh doanh.
• Giấy xác nhận việc làm, thư nghỉ phép không lương nếu bạn đang đi làm.
• Giấy khen, chứng nhận hoạt động có liên quan đến ngành học.

Mẹo: dịch một lần, làm nhiều bản sao công chứng (khoảng 3–5 bộ), lưu bản quét màu rõ nét theo tên tệp thống nhất. Tên riêng trên mọi giấy tờ phải viết giống hệt hộ chiếu, kể cả thứ tự họ, tên đệm.

Tháng 2 đến ngày bay: chỗ ở, tiền và hành lý

Đặt chỗ ở trước khi bay. Ký túc xá của trường thường mở đăng ký sau khi bạn chấp nhận thư mời và hết chỗ nhanh. Không lấy được thì đặt chỗ tạm vài tuần, đến nơi xem nhà tận mắt rồi mới ký hợp đồng dài hạn. Không chuyển tiền đặt cọc cho người cho thuê chưa từng gặp qua mạng.

Chuẩn bị tiền cho tháng đầu. Tháng đầu tiêu nhiều nhất: cọc nhà, đồ dùng, sim, đi lại. Mang một ít tiền mặt bản địa, một thẻ quốc tế đã bật thanh toán nước ngoài, và biết cách nhờ gia đình chuyển tiền du học qua ngân hàng.

Hành lý theo quy định hãng bay và hải quan. Mỗi nước có danh sách đồ cấm mang, đặc biệt thực phẩm tươi, thịt, trứng, hạt giống; Úc và New Zealand kiểm rất chặt, khai sai có thể bị phạt nặng. Thuốc mang theo cần đơn bác sĩ bằng tiếng Anh.

Túi xách tay giữ giấy tờ quan trọng. Hộ chiếu, thị thực, thư mời, giấy xác nhận bảo hiểm, bản gốc bằng cấp, một bộ quần áo và thuốc dùng hàng ngày. Thất lạc vali ký gửi vẫn sống được vài ngày.

Những bẫy trễ hạn hay gặp

Phần lớn hồ sơ trễ không phải vì thiếu tiền hay học kém, mà vì một mốc nhỏ bị bỏ quên.

• Thi ngoại ngữ sát hạn, điểm về muộn hoặc thiếu một kỹ năng, không còn lượt thi lại.
• Hộ chiếu sắp hết hạn: nhiều nước yêu cầu còn hạn ít nhất bằng thời gian khoá học hoặc thêm sáu tháng.
• Sổ tiết kiệm mới gửi, chưa đủ thời gian theo yêu cầu của cơ quan xét thị thực.
• Thầy cô viết thư giới thiệu chưa gửi lên cổng nộp của trường dù bạn đã nộp đơn.
• Quên hạn chấp nhận thư mời và đóng cọc, mất chỗ học.
• Đặt lịch khám sức khoẻ, sinh trắc học muộn vào mùa cao điểm.
• Vé máy bay mua trước khi có thị thực, không hoàn được.

Cách phòng đơn giản nhất: trong bảng theo dõi, đặt cho mỗi hạn chính một mốc nhắc trước hai tuần, và một người trong gia đình cùng giữ lịch.

Hai tuần đầu sau khi đến: việc phải làm ngay

Hạ cánh chưa phải là xong. Những việc dưới đây có hạn chót, bỏ lỡ có thể ảnh hưởng tình trạng lưu trú hoặc phát sinh phí.

1. Giữ lại thẻ lên máy bay và dấu nhập cảnh; ở Mỹ, tải bản ghi nhập cảnh I-94 để kiểm thông tin đúng diện F-1.
2. Đến văn phòng sinh viên quốc tế trình hộ chiếu, thị thực để trường xác nhận bạn đã nhập học; với Mỹ, đây là bước kích hoạt hồ sơ SEVIS.
3. Đăng ký cư trú hoặc thẻ cư trú nếu nước đó yêu cầu: Đức phải khai báo địa chỉ trong thời hạn ngắn sau khi chuyển vào nhà; Nhật, Hàn cần đăng ký địa chỉ tại cơ quan hành chính địa phương.
4. Mở tài khoản ngân hàng bản địa và mua sim, vì nhiều thủ tục khác cần số điện thoại và tài khoản trong nước.
5. Đăng ký bác sĩ gia đình hoặc phòng khám của trường, tìm hiểu cách dùng bảo hiểm y tế đã mua.
6. Tham gia buổi định hướng, ghi lại hạn đăng ký môn học và hạn đóng học phí kỳ đầu.

Lưu tất cả giấy tờ nhận được trong tuần đầu vào một thư mục riêng; khi gia hạn thị thực hay xin giấy phép làm thêm, bạn sẽ cần lại gần như toàn bộ.

Câu hỏi thường gặp