Đăng ký kết hôn làm tại Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của bên nam hoặc bên nữ. Hai người cần mang thẻ căn cước, nộp tờ khai đăng ký kết hôn (có thể khai chung một tờ), và trong một số trường hợp nộp thêm giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hoặc giấy tờ chứng minh đã ly hôn. Khi trao giấy chứng nhận kết hôn, cả hai phải cùng có mặt để ký.
Điều kiện theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014: nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi, tự nguyện, không mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc các trường hợp luật cấm như đang có vợ hoặc chồng, có họ trong phạm vi ba đời. Hồ sơ đủ thì thường được giải quyết ngay; nếu cần xác minh thì không quá 5 ngày làm việc.
Phần dưới giải thích từng loại giấy, khi nào cần giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, cách xử lý khi hai người ở hai tỉnh, và những lỗi khiến buổi hẹn bị dời. Từ năm 2025, nhiều thông tin hộ tịch đã được tra cứu điện tử nên yêu cầu giấy tờ ở từng nơi có thể gọn hơn; bạn nên hỏi trước bộ phận một cửa hoặc xem thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Giấy tờ cần chuẩn bị
Bộ hồ sơ cơ bản cho hai công dân Việt Nam đăng ký trong nước gồm:
- Tờ khai đăng ký kết hôn: theo mẫu, hai bên có thể khai chung một tờ. Có thể lấy tại bộ phận một cửa hoặc khai trực tuyến.
- Thẻ căn cước hoặc hộ chiếu còn hạn của mỗi người để xuất trình.
- Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của người không thường trú tại xã nơi đăng ký, khi cơ quan đăng ký không tự tra được thông tin này trong cơ sở dữ liệu. Đây là giấy hay thiếu nhất, xem mục riêng bên dưới.
- Bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực nếu một bên từng kết hôn; trường hợp vợ hoặc chồng trước đã mất thì có giấy tờ chứng minh việc đó.
- Văn bản của cơ quan đơn vị xác nhận tình trạng hôn nhân với người đang phục vụ trong lực lượng vũ trang, theo quy định của ngành.
- Giấy khám sức khoẻ không bắt buộc khi hai công dân Việt Nam đăng ký trong nước; chỉ yêu cầu trong một số trường hợp có yếu tố nước ngoài.
Không có quy định bắt buộc phải mang ảnh, sổ hộ khẩu hay giấy khai sinh khi đăng ký kết hôn trong nước. Nếu cán bộ hướng dẫn mang thêm giấy gì đó, hãy hỏi rõ lý do; đôi khi là để đối chiếu khi dữ liệu điện tử bị lệch, chẳng hạn ngày sinh trên căn cước khác dữ liệu hộ tịch.
Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân: khi nào cần, xin ở đâu
Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, thường gọi là giấy xác nhận độc thân, chứng minh bạn hiện không có vợ hoặc chồng. Khi hai người đăng ký ở xã nơi một người thường trú, người còn lại có thể phải xin giấy này ở xã nơi mình cư trú rồi mang sang, nếu cơ quan đăng ký không tra được trực tiếp trên hệ thống.
Từ đầu năm 2025, theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp khi sửa các nghị định về hộ tịch, nếu cơ sở dữ liệu chưa có thông tin thì cơ quan đăng ký có thể tự gửi yêu cầu xác minh sang nơi bạn từng cư trú. Mức độ áp dụng khác nhau giữa các địa phương, tuỳ nơi đó đã số hoá sổ hộ tịch cũ hay chưa; vì vậy hãy gọi hỏi trước, và nếu muốn chắc ngày hẹn thì tự xin giấy mang theo vẫn là cách nhanh nhất.
Bạn xin giấy tại Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi thường trú; nếu không có nơi thường trú thì xin ở nơi tạm trú. Hồ sơ gồm tờ khai cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân và giấy tờ tuỳ thân. Người đã ly hôn phải nộp kèm bản án hoặc quyết định ly hôn. Trong tờ khai phải ghi rõ mục đích sử dụng, ví dụ “để đăng ký kết hôn với ông Nguyễn Văn A tại xã X”, và giấy chỉ dùng được đúng mục đích ghi trên đó.
Theo quy định hiện hành, giấy này có giá trị 6 tháng kể từ ngày cấp. Nếu xin quá sớm rồi để lâu, đến ngày đăng ký giấy đã hết hạn và phải xin lại.
Người từng sống ở nhiều nơi kể từ đủ tuổi kết hôn, nếu cơ quan cấp không xác định được tình trạng hôn nhân trong khoảng thời gian bạn ở nơi khác, có thể yêu cầu bạn tự cam đoan hoặc xin xác nhận thêm ở nơi cư trú trước đó. Thời gian xử lý vì vậy có thể kéo dài vài ngày, nên chuẩn bị sớm khoảng một tháng trước ngày dự định đăng ký.
Các bước đăng ký tại Uỷ ban nhân dân cấp xã
Trình tự phổ biến khi hai bạn đến nộp trực tiếp:
- Hỏi trước bộ phận một cửa về giấy tờ và giờ tiếp nhận; một số nơi cho hẹn trước để ký giấy vào khung giờ cố định.
- Nộp hồ sơ. Một trong hai người có thể nộp, nhưng sẽ thuận tiện nhất nếu cả hai cùng đến để ký tờ khai ngay.
- Cán bộ tư pháp hộ tịch kiểm tra. Nếu đủ điều kiện, cán bộ ghi vào sổ hộ tịch; nếu cần xác minh, bạn nhận giấy hẹn, thời hạn không quá 5 ngày làm việc.
- Cả hai cùng có mặt, cán bộ hỏi lại ý chí tự nguyện kết hôn, hai bên ký vào sổ hộ tịch và giấy chứng nhận kết hôn.
- Nhận giấy chứng nhận kết hôn: mỗi bên một bản chính. Đọc lại họ tên, ngày sinh, nơi cư trú trước khi ra về.
- Xin thêm bản sao trích lục nếu sắp làm các thủ tục cần nộp giấy kết hôn như khai sinh cho con, vay mua nhà, thay đổi thông tin bảo hiểm.
Nhiều nơi đã cho nộp hồ sơ đăng ký kết hôn trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công bằng tài khoản VNeID. Nộp online giúp cán bộ kiểm trước giấy tờ, nhưng bước ký sổ và nhận giấy chứng nhận vẫn cần hai người có mặt trực tiếp.
Những trường hợp đặc biệt hay gặp
Hai người ở hai tỉnh khác nhau. Chọn đăng ký ở xã nơi cư trú của một trong hai người. Người còn lại chuẩn bị giấy xác nhận tình trạng hôn nhân từ nơi mình cư trú nếu được yêu cầu. Không cần cả hai về cùng một tỉnh mới đăng ký được.
Đang tạm trú ở thành phố khác. Có thể đăng ký tại nơi đang tạm trú của một bên, vì luật dùng khái niệm nơi cư trú gồm cả thường trú và tạm trú. Hỏi trước xã nơi tạm trú về giấy tờ cần bổ sung.
Một bên đã ly hôn. Mang bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật. Nếu ly hôn ở nước ngoài, phải ghi chú việc ly hôn vào sổ hộ tịch ở Việt Nam trước.
Kết hôn với người nước ngoài. Hồ sơ dài hơn: giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của người nước ngoài do nước họ cấp, đã hợp pháp hoá lãnh sự và dịch sang tiếng Việt nếu cần; giấy khám sức khoẻ xác nhận đủ năng lực nhận thức; hộ chiếu. Từ ngày 1/7/2025, khi bỏ cấp huyện, thủ tục này được giao về Uỷ ban nhân dân cấp xã; thời hạn giải quyết dài hơn kết hôn trong nước vì cần kiểm tra giấy tờ nước ngoài. Hỏi kỹ bộ phận một cửa về bản dịch và giấy tờ hợp pháp hoá trước khi nộp.
Chưa đủ tuổi. Nữ chưa đủ 18, nam chưa đủ 20 tuổi thì không đăng ký được, kể cả khi gia đình đồng ý. Tuổi tính theo ngày tháng năm sinh, không tính theo tuổi mụ.
Giấy chứng nhận kết hôn dùng vào việc gì sau này
Nhiều cặp đôi cất giấy kết hôn trong tủ rồi quên. Thực ra giấy này được dùng khá thường xuyên trong vài năm đầu:
| Việc cần làm | Vì sao cần giấy kết hôn | Mẹo |
|---|---|---|
| Đăng ký khai sinh cho con | Để ghi thông tin người cha mà không phải làm thủ tục nhận cha con | Mang bản chính hoặc trích lục khi đi khai sinh |
| Nhập thường trú về nhà vợ hoặc chồng | Chứng minh quan hệ vợ chồng khi đăng ký cư trú | Kiểm tra dữ liệu dân cư đã cập nhật tình trạng hôn nhân chưa |
| Mua bán, thế chấp nhà đất | Xác định tài sản chung, chữ ký của cả hai vợ chồng | Công chứng viên thường yêu cầu bản sao có chứng thực |
| Vay ngân hàng | Ngân hàng đánh giá thu nhập hộ gia đình, đồng trả nợ | Chuẩn bị bản sao để nộp, giữ bản chính |
| Xin thị thực đi nước ngoài cùng nhau | Chứng minh quan hệ gia đình | Thường phải dịch thuật công chứng sang tiếng Anh |
Giấy chứng nhận kết hôn bản chính chỉ cấp một lần cho mỗi bên. Mất thì xin trích lục kết hôn tại nơi đã đăng ký. Nên chụp lại và cất bản chính ở chỗ khô ráo, tránh ép plastic vì một số cơ quan khó kiểm tra dấu nổi, chữ ký khi giấy đã bị ép.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký kết hôn có cần người làm chứng không?
Không. Thủ tục đăng ký kết hôn hiện nay không yêu cầu người làm chứng. Chỉ cần hai bên nam nữ cùng có mặt khi ký sổ và nhận giấy chứng nhận, cùng giấy tờ theo hướng dẫn.
Đăng ký kết hôn có mất phí không?
Với hai công dân Việt Nam cư trú trong nước, đăng ký kết hôn thường được miễn lệ phí. Bạn có thể mất phí nhỏ nếu xin thêm bản sao trích lục. Trường hợp có yếu tố nước ngoài có lệ phí riêng, hãy hỏi tại nơi nộp.
Một người đi đăng ký kết hôn thay được không?
Một người có thể đi nộp hồ sơ trước, nhưng khi ký sổ hộ tịch và nhận giấy chứng nhận kết hôn thì bắt buộc cả hai cùng có mặt. Không uỷ quyền cho người khác ký thay được.
Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân có giá trị bao lâu?
Theo quy định hiện hành, giấy có giá trị 6 tháng kể từ ngày cấp và chỉ dùng đúng mục đích ghi trên giấy. Nếu ghi để kết hôn với một người cụ thể thì không dùng để kết hôn với người khác được.
Đăng ký kết hôn xong có phải làm gì với căn cước không?
Không cần đổi thẻ căn cước vì thẻ không ghi tình trạng hôn nhân. Thông tin hôn nhân được cập nhật vào dữ liệu dân cư; bạn có thể kiểm tra trong ứng dụng VNeID sau vài ngày.
Tổ chức đám cưới rồi mà chưa đăng ký có được pháp luật công nhận là vợ chồng không?
Không. Theo luật hiện hành, quan hệ vợ chồng chỉ được công nhận khi đã đăng ký kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền. Đám cưới chỉ là nghi lễ, không thay được việc đăng ký.
