Với người khoẻ mạnh, uống một quả dừa tươi (khoảng 250–350 ml nước) mỗi ngày là ổn. Nước dừa ít năng lượng hơn hầu hết nước ngọt, có nhiều kali và một ít natri, nên hợp để giải khát, bù nước khi trời nóng hoặc sau khi vận động nhẹ.
Nhưng nước dừa không chữa được bệnh, không "giải độc", không làm đẹp da thần tốc như nhiều lời quảng bá. Người có bệnh thận, đang dùng thuốc làm tăng kali máu, hoặc tiểu đường cần cẩn thận về lượng uống.
Bài này nói rõ trong nước dừa có gì, uống bao nhiêu là vừa, ai nên hạn chế, cách chọn dừa và những lời đồn hay gặp, nhất là với bà bầu.
Trong một ly nước dừa có gì
Thành phần nước dừa thay đổi theo giống dừa, độ già non và nơi trồng. Giá trị dưới đây là khoảng tham khảo cho một ly 240 ml nước dừa tươi, không thêm đường.
| Thành phần | Khoảng giá trị | So sánh dễ hình dung |
|---|---|---|
| Năng lượng | khoảng 45–60 kcal | bằng chừng một phần ba lon nước ngọt có đường |
| Đường tự nhiên | khoảng 6–9 g | chừng 1,5–2 thìa cà phê đường |
| Kali | khoảng 400–600 mg | gần bằng hoặc hơn một quả chuối vừa |
| Natri | chênh rất nhiều theo quả, từ vài chục tới khoảng 250 mg | thường ít hơn dung dịch bù nước điện giải (oresol) |
| Chất béo, chất đạm | gần như không đáng kể | phần cơm dừa mới có chất béo |
Điểm mạnh của nước dừa là kali, một khoáng chất nhiều người Việt ăn chưa đủ vì ít rau trái. Điểm yếu là natri không ổn định và thường không đủ bù khi ra nhiều mồ hôi, vì mồ hôi mất nhiều natri hơn kali. Vì vậy, nước dừa hợp để bù nước thường ngày, nhưng không thay được dung dịch bù điện giải (oresol) khi tiêu chảy, nôn nhiều.
Cơm dừa thì khác hẳn: giàu chất béo, chủ yếu là chất béo bão hoà, năng lượng cao hơn nhiều. Ăn cơm dừa non mềm vài thìa không sao, nhưng nước cốt dừa trong chè, cà ri là nguồn chất béo bão hoà đáng kể, nên dùng vừa phải.
Lợi ích có cơ sở của nước dừa
Bù nước dễ uống. Vị ngọt nhẹ giúp nhiều người uống được nhiều hơn nước lọc trong ngày nóng. Đây là lợi ích thực tế nhất, đặc biệt với người già, trẻ lớn hay lười uống nước.
Bổ sung kali. Kali giúp cân bằng tác động của muối lên huyết áp. Một chế độ ăn nhiều kali từ rau, trái cây, trong đó có nước dừa, được khuyến khích cho người khoẻ muốn giữ huyết áp ổn định. Nước dừa chỉ là một phần, không thay được rau.
Thay nước ngọt có đường. Đổi một lon nước ngọt khoảng 35 g đường lấy một ly nước dừa 6–9 g đường là giảm được đáng kể đường trong ngày. Đây là lợi ích lớn với người hay uống nước ngọt.
Sau khi vận động nhẹ và vừa. Đi bộ, đạp xe, chơi cầu lông dưới khoảng một giờ thì nước lọc hoặc nước dừa đều đủ. Tập lâu, ra nhiều mồ hôi giữa trời nắng thì cần thêm natri, có thể ăn chút đồ mặn hoặc dùng đồ uống điện giải.
Nước dừa so với nước lọc, nước điện giải và nước ngọt
Mỗi loại đồ uống hợp với một hoàn cảnh. So sánh dưới đây dùng giá trị ước lượng cho một ly khoảng 250 ml.
| Đồ uống | Năng lượng | Đường | Hợp nhất khi |
|---|---|---|---|
| Nước lọc | 0 | 0 | uống hằng ngày, là phần chính trong lượng nước cả ngày |
| Nước dừa tươi | khoảng 45–60 kcal | khoảng 6–9 g, tự nhiên | giải khát ngày nóng, đổi vị, sau vận động nhẹ |
| Dung dịch bù nước điện giải (oresol) | thấp | ít, đủ để hấp thu muối | tiêu chảy, nôn, mất nước do bệnh |
| Nước uống thể thao | khoảng 50–80 kcal | khoảng 12–15 g | tập luyện kéo dài trên một giờ, ra nhiều mồ hôi |
| Nước ngọt có ga có đường | khoảng 100–110 kcal | khoảng 25–28 g | thỉnh thoảng, không nên thành thói quen |
Nhìn bảng sẽ thấy nước dừa nằm ở giữa: ngọt và có vị hơn nước lọc, nhẹ hơn nhiều so với nước ngọt, nhưng không đủ muối để thay đồ uống điện giải khi mất nước do bệnh hoặc tập rất nặng.
Với đa số người, cách dùng hợp lý là để nước lọc làm nền, thêm nước dừa vài lần trong tuần hoặc mỗi ngày một quả vào những hôm nắng nóng.
Ai nên hạn chế hoặc hỏi bác sĩ trước
Nước dừa lành với người khoẻ, nhưng chính lượng kali và đường khiến một số nhóm cần cẩn trọng:
- Người bệnh thận mạn, người chạy thận: thận yếu không đào thải kali tốt, kali máu cao có thể gây rối loạn nhịp tim. Nhóm này thường được dặn hạn chế cả nước dừa, chuối, cam; phải theo chỉ định của bác sĩ điều trị.
- Người đang dùng thuốc có thể làm tăng kali: một số thuốc huyết áp, thuốc lợi tiểu giữ kali. Nếu đang dùng thuốc dài ngày, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi uống nước dừa hằng ngày.
- Người tiểu đường: có thể uống nhưng tính vào lượng carbohydrate trong ngày, mỗi lần khoảng nửa ly đến một ly, không uống loại đóng hộp có thêm đường, theo dõi đường huyết.
- Người huyết áp thấp: nhiều người truyền nhau rằng nước dừa làm hạ huyết áp mạnh. Bằng chứng không nhiều; uống một quả không đáng lo, nhưng ai hay choáng nên uống lượng vừa và để ý cơ thể.
- Người hay đầy bụng, tiêu chảy: uống nhiều một lúc có thể gây đầy hơi hoặc đi ngoài lỏng ở người nhạy cảm. Nên chia nhỏ.
- Người chuẩn bị phẫu thuật: thường được dặn kiểm soát kali và dịch; làm theo hướng dẫn của bệnh viện.
Nếu thấy mệt, yếu cơ, tim đập bất thường sau khi uống nhiều nước dừa liên tục mấy ngày, đặc biệt ở người có bệnh thận, cần đi khám ngay.
Bà bầu uống nước dừa: tách lời đồn khỏi sự thật
"Uống nước dừa con sinh ra trắng da." Màu da do di truyền quyết định. Không có bằng chứng nước dừa làm thay đổi màu da em bé.
"Uống nước dừa ba tháng đầu dễ động thai." Không có cơ sở khoa học cho thấy nước dừa gây sảy thai. Những lời khuyên kiêng thường xuất phát từ kinh nghiệm truyền miệng. Tuy vậy, bà bầu nên chọn dừa tươi sạch, uống ngay sau khi bổ, không uống nước dừa để lâu ngoài nhiệt độ phòng.
"Nước dừa làm nước ối nhiều và sạch." Lượng nước ối phụ thuộc nhiều yếu tố, chủ yếu là tình trạng thai và mẹ. Uống đủ nước nói chung có ích, nước dừa chỉ là một lựa chọn trong đó.
Điều nên lưu ý thật. Bà bầu bị tiểu đường thai kỳ cần tính đường trong nước dừa; người nghén, hay buồn nôn có thể thấy nước dừa mát dễ uống. Một quả mỗi ngày là mức vừa phải. Mọi thay đổi lớn trong ăn uống khi mang thai nên trao đổi với bác sĩ sản khoa.
Uống lúc nào, chọn dừa và bảo quản ra sao
Thời điểm: không có giờ "vàng" nào. Uống buổi sáng hay sau khi vận động, giữa trưa nắng đều được. Người hay đau dạ dày nên tránh uống ngay lúc bụng quá đói hoặc uống quá lạnh nhiều đá. Uống buổi tối sát giờ ngủ có thể làm phải dậy đi vệ sinh, không hại nhưng phiền.
Chọn dừa: dừa xiêm xanh vỏ còn tươi, cuống không khô mốc, cầm nặng tay so với kích thước là dừa nhiều nước. Lắc gần tai nghe tiếng óc ách rõ thường là quả còn nhiều nước. Dừa đã gọt trắng bán sẵn tiện nhưng nên mua nơi bảo quản lạnh, vỏ không có đốm thâm, mùi chua.
Bảo quản: nước dừa sau khi khoan hoặc bổ dễ lên men vì có đường và vi khuẩn từ môi trường. Uống ngay là tốt nhất; nếu chưa uống hết, rót ra chai sạch, đậy kín, để ngăn mát và dùng trong khoảng 24 giờ. Thấy vị chua, có bọt, mùi lạ thì bỏ. Quả dừa nguyên chưa mở để nơi mát được vài ngày, cho vào ngăn mát được lâu hơn.
Nước dừa đóng hộp, đóng chai: tiện mang theo, nhưng đọc nhãn: một số loại thêm đường, hương liệu, có thể gấp đôi lượng đường so với dừa tươi. Chọn loại ghi rõ không thêm đường và xem dòng đường trên bảng dinh dưỡng.
Những lời đồn khác về nước dừa
"Nước dừa giải độc gan, thanh lọc cơ thể." Gan và thận tự làm nhiệm vụ đào thải. Không có bằng chứng nước dừa giúp gan "thải độc" hơn nước lọc. Người có bệnh gan cần theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự uống nhiều nước dừa hay nước ép để chữa.
"Nước dừa tính lạnh, không được uống khi đến kỳ kinh." Khái niệm "tính lạnh" thuộc kinh nghiệm dân gian, chưa có nghiên cứu cho thấy nước dừa làm đau bụng kinh nặng hơn. Ai thấy khó chịu khi uống đồ lạnh thì để nước dừa bớt lạnh, không thêm đá.
"Uống nước dừa chữa được sỏi thận." Có một vài nghiên cứu nhỏ về nước dừa và sỏi thận, nhưng chưa đủ để coi là cách điều trị. Người bị sỏi thận được khuyên uống đủ nước nói chung; loại sỏi và chế độ ăn cụ thể cần bác sĩ tư vấn.
"Uống nước dừa hạ huyết áp ngay." Kali giúp ích cho huyết áp về lâu dài trong một chế độ ăn nhiều rau trái, ít muối. Một quả dừa không làm huyết áp hạ ngay, và không thay được thuốc huyết áp bác sĩ đã kê.
Câu hỏi thường gặp
Uống nước dừa có giảm cân không?
Nước dừa không đốt mỡ. Nó chỉ giúp giảm cân gián tiếp khi bạn dùng để thay nước ngọt, trà sữa có nhiều đường. Uống thêm nhiều quả mỗi ngày bên cạnh ăn uống như cũ thì vẫn cộng thêm năng lượng.
Uống nước dừa có làm đẹp da không?
Da cần đủ nước, ngủ đủ, chống nắng và ăn uống cân đối. Nước dừa góp phần bù nước như mọi đồ uống lành khác, nhưng không có bằng chứng nó trị mụn, trị nám hay làm trắng da.
Trẻ em uống nước dừa được không?
Trẻ trên một tuổi có thể uống vài ngụm đến nửa ly, không thay sữa hay nước lọc. Trẻ dưới sáu tháng chỉ bú mẹ hoặc sữa công thức. Khi trẻ tiêu chảy, nên dùng dung dịch bù nước điện giải theo hướng dẫn chứ không thay bằng nước dừa.
Uống nước dừa khi bị sốt hay cảm có được không?
Được, nếu người bệnh thấy dễ uống, vì sốt làm mất nước. Nhưng nước dừa không hạ sốt hay chữa cảm. Sốt cao kéo dài trên hai ngày, mệt lả, khó thở hay li bì thì cần đi khám.
Một ngày uống bao nhiêu nước dừa thì quá nhiều?
Với người khoẻ, một đến hai quả mỗi ngày vẫn trong mức hợp lý. Uống ba bốn quả liên tục mỗi ngày làm tăng đáng kể kali và đường, không mang thêm lợi ích, lại dễ đầy bụng. Người bệnh thận cần mức thấp hơn nhiều theo bác sĩ.
Nước dừa có thay được oresol khi tiêu chảy không?
Không nên. Nước dừa ít natri hơn nhiều so với dung dịch bù nước điện giải chuẩn, nên không bù đủ lượng muối mất đi khi tiêu chảy hay nôn nhiều. Oresol phải pha đúng tỷ lệ ghi trên gói.
