Cách diệt gián tận gốc trong nhà: bả gel, axit boric và cắt nguồn sống

Muốn diệt gián tận gốc, bạn cần bả tác dụng chậm đặt đúng nơi gián trú ẩn (bả gel mua sẵn hoặc bả axit boric tự làm), đồng thời cắt nguồn thức ăn và nước, bịt khe hở và lỗ thoát nước, rồi lặp lại sau 2–3 tuần để diệt lứa gián non nở từ bọc trứng. Thuốc xịt chỉ diệt những con bạn nhìn thấy; trứng trong bọc không bị ảnh hưởng và đàn mới xuất hiện chỉ sau vài tuần.

Gián chủ yếu hoạt động ban đêm, nên khi ban ngày đã thấy gián chạy ngoài, số lượng ẩn trong khe tủ thường đã khá nhiều. Bài này hướng dẫn nhận biết loại gián, nơi đặt bả, cách làm viên bả an toàn, những sai lầm làm bả mất tác dụng và khi nào nên gọi dịch vụ.

Biết đó là gián gì để xử lý đúng

Trong nhà ở Việt Nam thường gặp hai loại. Cách diệt khác nhau ở chỗ tìm nơi trú và nguồn xâm nhập.

Gián Đức là loại khó diệt nhất vì sống hẳn trong nhà, sinh sản nhanh và nấp ở những khe rất hẹp. Nếu bạn thấy gián nhỏ trong tủ bếp ban ngày, nhiều khả năng đã có ổ lớn.

Tìm nơi gián trú ẩn trước khi đặt bả

Đặt bả đúng chỗ quyết định phần lớn kết quả. Gián thích nơi tối, ấm, gần nước và thức ăn, có khe hẹp để ép thân vào. Dùng đèn pin soi vào ban đêm hoặc tìm dấu vết: phân gián như hạt tiêu đen li ti, vệt nâu ở góc tủ, vỏ lột và bọc trứng màu nâu. Những chỗ hay có ổ:

• Bản lề và góc trong tủ bếp, nhất là tủ dưới bồn rửa có ống nước.
• Gầm và mặt sau tủ lạnh, quanh mô tơ ấm áp.
• Khe giữa bếp và tường, dưới lò nướng, lò vi sóng.
• Máy pha cà phê, nồi cơm điện, ấm siêu tốc để lâu không di chuyển.
• Ngăn kéo đựng túi nilon, hộp giấy, bìa carton: giấy carton là chỗ gián rất thích ẩn và đẻ.
• Lỗ thoát sàn phòng tắm, ban công và khe ống nước xuyên tường.
• Ổ điện, đồng hồ điện, hộp kỹ thuật: chỉ quan sát, đừng tự xịt chất lỏng vào thiết bị điện.

Ghi lại những điểm thấy nhiều phân và gián nhất, đó là nơi đặt bả trước. Dọn bớt hộp giấy, bao bì cũ trong bếp ngay trong ngày.

Cách dùng bả gel và viên bả axit boric

Bả gel mua sẵn có hoạt chất diệt côn trùng (như fipronil, indoxacarb, tuỳ sản phẩm) trộn trong chất dụ ăn. Gián ăn bả, về ổ và chết từ từ, gián khác ăn phân hoặc xác của nó cũng bị ảnh hưởng. Viên axit boric tự làm hoạt động chậm tương tự.

1. Dọn sạch trước: lau vụn đồ ăn, dầu mỡ trên mặt bếp, đổ rác, để gián không có lựa chọn nào hấp dẫn hơn bả.
2. Chấm bả gel thành nhiều chấm nhỏ cỡ hạt đậu xanh, thay vì một vệt dài. Đặt sát góc, mép khe, bản lề tủ, chỗ có phân gián, cách nhau khoảng 20–30 cm ở nơi gián nhiều.
3. Không đặt bả lên bề mặt chế biến thức ăn hay nơi trẻ em, thú cưng với tới. Ưu tiên mặt dưới kệ, góc sâu trong tủ, sau thiết bị.
4. Làm viên bả axit boric nếu muốn tự làm: theo công thức truyền tay phổ biến, trộn khoảng 1 phần axit boric, 1 phần bột mì, 1 phần đường, thêm vài giọt nước hoặc sữa đặc để nặn viên nhỏ cỡ hạt ngô. Đeo găng, phơi viên khô rồi đặt trong nắp chai ở góc khuất.
5. Kiểm tra sau 3–5 ngày: chấm bả nào bị ăn hết thì bổ sung. Bả khô cứng quá lâu sẽ mất hấp dẫn, nên thay.
6. Lặp lại sau 2–3 tuần dù đã thấy ít gián. Bọc trứng nở ra lứa gián non, đợt bả thứ hai diệt chúng trước khi kịp sinh sản tiếp.

Bột axit boric cũng có thể rắc thành lớp thật mỏng, gần như không nhìn thấy, vào khe gầm tủ, sau tủ lạnh. Gián tránh đống bột dày, nên rắc nhiều không hiệu quả hơn. Axit boric độc khi nuốt phải, cần để xa tầm tay trẻ nhỏ và chó mèo.

Sai lầm làm bả gián mất tác dụng

Xịt thuốc cạnh chỗ đặt bả. Thuốc xịt có mùi làm gián tránh khu vực đó và có thể làm nhiễm bả. Khi đã dùng bả, ngừng xịt ít nhất vài tuần. Nếu cần diệt con đang chạy, đập hoặc dùng nước xà phòng xịt trực tiếp.

Lau sạch bả khi lau bếp. Đặt bả ở chỗ khuất mà khi lau dọn không chạm tới, như mặt dưới kệ hoặc bản lề phía trong. Lau dọn vẫn phải làm, chỉ là tránh vùng bả.

Để thức ăn hở qua đêm. Bát đũa chưa rửa, nồi canh để trên bếp, thức ăn thú cưng để cả đêm đều là đối thủ cạnh tranh với bả. Rửa bát trước khi đi ngủ, đậy kín đồ ăn, cất thức ăn của chó mèo.

Chỉ dùng một đợt. Thấy hết gián sau một tuần và dừng hẳn là lý do phổ biến khiến gián quay lại sau một tháng. Lịch tối thiểu là hai đợt cách nhau 2–3 tuần, sau đó kiểm tra định kỳ.

Dùng bả quá hạn hoặc để ngoài nắng. Bả gel có hạn dùng và khô nhanh ở chỗ nóng. Bảo quản tuýp bả đậy kín, nơi mát.

Cắt nguồn sống: thức ăn, nước và lối vào

Gián có thể sống khá lâu khi không có thức ăn nhưng chết nhanh hơn nhiều khi thiếu nước. Vì vậy sửa vòi rỉ, ống thoát rò dưới bồn rửa, lau khô bồn rửa và mặt bếp trước khi ngủ, không để chậu rửa đọng nước. Khay hứng nước của chậu cây, tủ lạnh cũng cần đổ thường xuyên.

Về thức ăn, đổ rác bếp mỗi tối, dùng thùng rác có nắp đậy, rửa thùng định kỳ. Gạo, bột, đường, bánh kẹo chuyển sang hộp nhựa hoặc lọ thuỷ tinh có nắp kín thay vì để nguyên túi. Vụn đồ ăn dưới bếp ga, khe giữa bếp và tủ là bữa tiệc của gián, nên hút bụi hoặc lau định kỳ.

Về lối vào, dùng keo silicon bịt các khe nứt quanh ống nước, chân tường, viền tủ bếp. Lỗ thoát sàn phòng tắm và ban công nên dùng loại nắp có cơ chế đóng khi không có nước chảy, hoặc đậy nắp vào ban đêm. Với gián Mỹ từ cống lên, việc bịt lỗ thoát nước quan trọng hơn mọi loại bả.

Gián to bò lên từ cống: phòng tắm, ban công, bếp

Gián Mỹ ít khi làm ổ trong căn hộ mà đi lên từ hệ thống thoát nước, nhất là sau mưa lớn hoặc khi toà nhà vệ sinh bể ngầm. Với loại này, chặn đường lên hiệu quả hơn đặt bả khắp nhà:

• Nắp thoát sàn chống côn trùng: loại có lẫy hoặc màng tự đóng khi không có nước chảy, thay cho nắp lưới hở. Kiểm tra kích thước ống trước khi mua.
• Giữ ống chữ U dưới bồn rửa và lavabo luôn có nước. Phòng tắm ít dùng nên xả nước mỗi tuần để lớp nước bịt mùi không cạn.
• Đậy lỗ thoát sàn ban đêm ở những phòng không dùng, có thể dùng nắp cao su hoặc khay úp.
• Bịt khe quanh ống nước xuyên sàn bằng keo silicon hoặc vữa.
• Rắc mỏng axit boric hoặc đặt bả gel ở góc khô quanh lỗ thoát nước, không đặt ở chỗ bị nước xối qua.
• Báo ban quản lý khi cả toà nhà cùng bị, vì việc phun xử lý hố ga, đường ống chung mới giải quyết tận gốc.

Khi nào cần gọi dịch vụ diệt côn trùng

Nếu đã làm đúng hai đến ba đợt bả, dọn nguồn sống mà sau hơn một tháng vẫn thấy gián ban ngày, ổ có thể nằm ở chỗ bạn không tiếp cận được: trong tường, trần thạch cao, hộp kỹ thuật chung của toà nhà. Căn hộ chung cư thường bị gián từ căn bên cạnh hoặc đường ống chung, xử lý riêng một căn chỉ giảm được một phần; lúc đó nên báo ban quản lý để phun xử lý cả khu.

Khi thuê dịch vụ, hỏi rõ họ dùng hoạt chất gì, có cần rời nhà bao lâu, cần cất dọn những gì, trẻ nhỏ và thú cưng cần lưu ý ra sao, và có bảo hành bao lâu. Dịch vụ uy tín thường kết hợp bả và phun tồn lưu ở khe, không chỉ phun mù khắp nhà.

Nhà có người hen suyễn hoặc dị ứng nên ưu tiên diệt gián sớm, vì phân và xác gián là tác nhân gây dị ứng phổ biến trong nhà. Sau khi diệt, lau sạch phân gián ở các góc tủ bằng nước xà phòng.

Câu hỏi thường gặp