Cách khử mùi hôi giày nhanh nhất là rắc 1–2 thìa canh baking soda vào mỗi chiếc giày và để qua đêm, sáng hôm sau đổ ra và phủi sạch. Cách này hút ẩm và trung hoà mùi chua do vi khuẩn tạo ra. Nhưng để giày hết hôi lâu dài, bạn cần giặt hoặc thay lót giày, cho giày khô hẳn ít nhất một ngày giữa hai lần đi, và đi tất bằng chất liệu thấm mồ hôi.
Mùi hôi giày không đến từ mồ hôi, mà từ vi khuẩn sống trong môi trường ẩm, ấm, tối bên trong giày ăn bã da và mồ hôi rồi thải ra các axit có mùi. Hiểu vậy thì mọi mẹo đều xoay quanh ba việc: làm khô, làm sạch và giảm vi khuẩn. Bài này đi qua cách xử lý theo từng loại giày và những mẹo truyền miệng không mấy hiệu quả.
Vì sao giày bốc mùi
Bàn chân có rất nhiều tuyến mồ hôi, và khi đi giày kín cả ngày ở khí hậu nóng ẩm như Việt Nam, lượng mồ hôi đó không có lối thoát. Mồ hôi bản thân gần như không mùi. Mùi xuất hiện khi vi khuẩn trên da và trong giày phân huỷ mồ hôi, tế bào da chết, tạo ra các hợp chất có mùi chua, mùi giống phô mai.
Giày càng ẩm lâu, vi khuẩn càng nhiều. Một đôi giày đi cả ngày cần khá nhiều thời gian để khô hoàn toàn từ bên trong, đặc biệt phần lót và mũi giày. Nếu ngày nào bạn cũng đi một đôi, giày chưa kịp khô đã bị đi tiếp, vi khuẩn tích lại thành mùi bám dai. Lót giày bằng xốp, đế bên trong bằng vải và giày không có lỗ thoáng khí giữ ẩm nhiều nhất.
Ngoài ra, mùi nặng bất thường kèm ngứa, bong da kẽ ngón chân hoặc móng đổi màu có thể là dấu hiệu nấm da chân. Trường hợp này khử mùi giày chỉ giải quyết một nửa; bạn nên đi khám da liễu để được tư vấn điều trị, vì nấm có thể lây ngược trở lại từ giày sang chân.
Các cách khử mùi nhanh, cái nào hiệu quả
Những cách dưới đây làm được với đồ có sẵn trong nhà. Cột cuối nói rõ cách đó giải quyết được tới đâu.
| Cách làm | Làm thế nào | Hiệu quả |
|---|---|---|
| Baking soda | 1–2 thìa canh mỗi chiếc, để qua đêm, đổ ra phủi sạch; hoặc cho vào túi vải mỏng hay tất cũ buộc lại để khỏi rơi vãi | Hút ẩm và trung hoà mùi tốt, rẻ, an toàn với hầu hết giày; giày da lộn dùng túi để bột không bám |
| Giấy khô vo tròn | Nhét chặt vào giày sau khi đi, thay giấy khi giấy ẩm | Hút ẩm nhanh, giúp giày khô; khử mùi không nhiều |
| Túi trà khô, than hoạt tính | Đặt vào mỗi chiếc qua đêm | Hút mùi khá; than hoạt tính dùng lại được sau khi phơi |
| Cồn 70 độ xịt nhẹ | Xịt mỏng vào lòng giày vải, để khô thoáng | Giảm vi khuẩn tạm thời; không xịt lên da thật vì làm khô, nứt da |
| Bỏ giày vào ngăn đá | Bọc túi, để qua đêm | Kém: lạnh không diệt được phần lớn vi khuẩn, rã đông xong mùi quay lại, giày còn bị ẩm |
Các bột khử mùi giày, xịt khử mùi giày bán sẵn cũng dựa trên nguyên lý tương tự: hút ẩm, kháng khuẩn và tạo hương. Chúng tiện cho người hay di chuyển, nhưng không thay được việc giặt lót giày và để giày khô.
Giặt giày thể thao, giày vải đúng cách
Giày vải và nhiều loại giày thể thao giặt được bằng tay. Kiểm tra hướng dẫn của hãng nếu có; giày có đế khí, đế phát sáng hoặc phần da lớn nên hạn chế ngâm nước.
- Tháo dây và lót giày, giặt riêng. Lót giày thường là nơi mùi bám nặng nhất.
- Đập nhẹ hai chiếc vào nhau ngoài trời để rơi bớt đất cát, chải khô phần đế.
- Pha nước ấm khoảng 30–40°C với một chút nước giặt hoặc bột giặt, giày trắng thêm bột tẩy gốc oxy.
- Chải giày bằng bàn chải mềm từ trong ra ngoài, chú ý mũi giày và gót. Không ngâm giày quá 30 phút vì keo đế có thể yếu đi.
- Chải lót giày bằng nước xà phòng, xả sạch. Lót bằng xốp mỏng, đã xẹp, bong lớp vải thì nên thay mới.
- Xả sạch cho hết xà phòng, cặn xà phòng còn lại là thức ăn cho vi khuẩn và để vệt ố khi khô.
- Làm khô: nhét giấy khô vào trong, thay giấy sau vài giờ, phơi nơi có gió trong bóng râm hoặc nắng nhẹ. Không đặt sát quạt sưởi, không phơi nắng gắt buổi trưa, vì nhiệt làm keo bong và đế cong.
Nhiều người cho giày vào máy giặt. Nếu làm, bỏ giày vào túi giặt, giặt chế độ nhẹ, nước lạnh, kèm vài chiếc khăn để giảm va đập, và không cho vào máy sấy.
Giày da, giày búp bê và dép nhựa
Giày da thật. Không ngâm nước. Lau lòng giày bằng khăn ẩm có chút xà phòng nhẹ, sau đó lau lại bằng khăn ẩm sạch, để khô thoáng. Đặt cây giữ form bằng gỗ, nhất là gỗ tuyết tùng, giúp hút ẩm và giữ dáng. Dùng baking soda trong túi vải qua đêm. Định kỳ thoa kem dưỡng da ở mặt ngoài để da không khô nứt.
Giày búp bê, giày đi không tất. Đây là loại hôi nhanh nhất vì da chân tiếp xúc trực tiếp với lót. Dùng tất lười, tất cổ thấp mỏng vẫn tốt hơn chân trần. Lót có thể lau bằng khăn thấm cồn rồi để khô qua đêm.
Dép nhựa, dép cao su, dép xốp. Dễ nhất: rửa bằng nước ấm pha nước rửa chén, chải các rãnh, ngâm trong nước pha chút giấm 15 phút nếu có mùi, xả sạch và phơi khô. Không phơi nắng gắt quá lâu với dép xốp vì có thể co lại.
Ủng đi mưa. Lộn hoặc dựng ngược cho nước chảy ra, nhét giấy khô, phơi nơi thoáng. Ủng ẩm bên trong vài ngày sẽ bốc mùi rất nặng.
Thói quen để giày không hôi trở lại
Khử mùi chỉ là chữa cháy. Muốn giày thơm lâu, những việc sau quan trọng hơn bất cứ loại bột nào:
- Có ít nhất hai đôi đi thay phiên, cho mỗi đôi nghỉ một ngày để khô hoàn toàn.
- Đi tất bằng cotton, len merino hoặc sợi thể thao thấm hút, thay tất mỗi ngày, ra mồ hôi nhiều thì mang thêm một đôi thay giữa ngày.
- Rửa chân và lau thật khô kẽ ngón trước khi đi giày, đặc biệt sau khi tắm.
- Không cất giày ngay sau khi đi vào tủ kín; để ngoài nơi thoáng vài tiếng, mở rộng lưỡi gà và nới dây.
- Thay lót giày khi đã xẹp, nứt hoặc bám mùi không hết sau khi giặt. Lót giày rời thường rẻ hơn nhiều so với thay giày.
- Tủ giày có lỗ thoáng và đặt một túi hút ẩm, đừng xếp giày ẩm chung với giày khô.
Chọn giày và tất cho người ra nhiều mồ hôi chân
Nếu bạn thuộc nhóm ra mồ hôi chân nhiều, chọn đúng giày giảm được phần lớn rắc rối. Ưu tiên giày có mặt lưới thoáng khí hoặc da thật có lỗ đục, tránh giày nhựa giả da kín hoàn toàn vì gần như không thoát hơi. Giày có lót tháo rời được tiện hơn nhiều so với lót dán chết, vì bạn có thể giặt và thay lót thường xuyên.
Về tất, cotton thấm hút tốt nhưng giữ ẩm lâu khi đã ướt; tất pha sợi tổng hợp dành cho thể thao hoặc len merino mỏng đẩy ẩm ra ngoài và khô nhanh hơn, hợp với người đi bộ nhiều, đứng nhiều. Tất nylon mỏng loại công sở gần như không thấm, chân dễ ướt và hôi nhanh nhất. Người làm việc cả ngày ở văn phòng có thể để sẵn một đôi dép thoáng dưới bàn để chân được nghỉ vài lần trong ngày.
Khi mua giày, thử vào buổi chiều khi chân đã hơi nở, chọn cỡ vừa có khoảng trống nhỏ ở mũi. Giày quá chật làm chân nóng và đổ mồ hôi nhiều hơn.
Khi đã thử hết mà giày vẫn hôi
Có những đôi giày đã đi lâu năm mà lớp xốp bên trong thấm mồ hôi tới mức không giặt nào làm hết mùi. Thử lần cuối: giặt lót thật kỹ hoặc thay lót mới, ngâm phần lòng giày vải với nước ấm pha bột tẩy gốc oxy, phơi khô hoàn toàn rồi đặt baking soda hai đêm liền. Nếu đi vài ngày mùi vẫn quay lại mạnh, đôi giày đã đến lúc nên thay.
Nếu chính bàn chân bạn vẫn có mùi nặng dù đổi giày mới và giữ vệ sinh, hoặc chân đổ mồ hôi nhiều đến mức ướt tất ngay cả khi ngồi yên trong phòng mát, đó có thể là tình trạng tăng tiết mồ hôi. Bác sĩ da liễu có thể tư vấn các lựa chọn phù hợp. Tương tự, nứt kẽ chân, ngứa, bong vảy nên được khám để điều trị nấm đúng cách thay vì chỉ rắc bột vào giày.
Câu hỏi thường gặp
Phơi giày dưới nắng có khử mùi được không?
Nắng giúp giày khô nhanh và tia cực tím giảm bớt vi khuẩn ở bề mặt, nên có tác dụng. Tuy vậy nắng gắt làm keo đế bong, da nứt, vải phai màu. Nên phơi buổi sáng hoặc chiều, trong vài giờ, lộn lưỡi gà ra cho lòng giày tiếp xúc không khí.
Baking soda có làm hỏng giày không?
Với giày vải, giày thể thao và giày da có lớp lót, baking soda an toàn nếu phủi sạch sau khi dùng. Giày da lộn, nhung có thể bám bột trắng khó chải, nên cho baking soda vào túi vải hoặc tất cũ. Không để baking soda trong giày ướt vì bột vón cục.
Có nên dùng phấn rôm rắc vào giày?
Phấn rôm hút ẩm nên giúp chân và giày khô hơn trong ngày, gián tiếp giảm mùi. Rắc ít vào lòng bàn chân hoặc tất thay vì đổ nhiều vào giày để tránh vón cục. Người có làn da nhạy cảm nên thử lượng nhỏ trước.
Giày mới mua đã có mùi hôi là do đâu?
Giày mới thường có mùi keo, cao su hoặc thuốc nhuộm chứ không phải mùi hôi chân. Để giày nơi thoáng gió vài ngày, nhét giấy và một túi baking soda hoặc than hoạt tính. Mùi keo nặng không hết sau một tuần nên hỏi lại nơi bán.
Trẻ em hay bị hôi chân khi đi giày học thì làm sao?
Trẻ vận động nhiều, ra mồ hôi chân nhiều hơn người lớn. Chọn giày có lưới thoáng khí, cho trẻ đi tất cotton và thay mỗi ngày, có hai đôi giày đi luân phiên, giặt lót giày mỗi tuần. Nếu trẻ ngứa hoặc bong da kẽ chân, đưa đi khám.
