Muốn khử mùi hôi tủ lạnh tận gốc, bạn phải tìm và bỏ nguồn mùi trước (thức ăn hỏng, nước rò rỉ đọng dưới khay, ron cửa bẩn, lỗ thoát nước bị tắc), sau đó lau toàn bộ tủ bằng nước ấm pha baking soda, khoảng 1 thìa canh cho 1 lít nước, rồi đặt một hộp baking soda hoặc than hoạt tính mở nắp trong ngăn mát để hút mùi còn lại. Chỉ đặt chanh, vỏ bưởi hay cà phê mà không dọn nguồn mùi thì mùi sẽ quay lại sau vài ngày.
Phần lớn tủ lạnh có mùi không phải do tủ hỏng mà do cách dùng: đồ ăn để không đậy nắp, hải sản sống để lẫn, thức ăn thừa quên trong góc, nhiệt độ đặt quá cao. Bài này đi từ cách tìm thủ phạm, quy trình vệ sinh từng bộ phận, đến các chất khử mùi có sẵn trong bếp và thói quen giữ tủ sạch.
Tìm nguồn mùi: kiểm tra theo thứ tự này
Mùi trong tủ lạnh lan khắp các ngăn nên khó đoán nơi phát ra. Kiểm tra lần lượt các chỗ dưới đây, từ dễ đến khó:
- Hộp thức ăn thừa trên 3–4 ngày, hộp ở góc trong cùng, dưới đáy chồng hộp. Mở nắp ngửi từng hộp, đừng chỉ nhìn bên ngoài.
- Ngăn rau củ: rau dập nát, hành tây, khoai tây mềm nhũn chảy nước dưới đáy ngăn là nguồn mùi rất hay bị bỏ qua.
- Cánh cửa tủ: chai nước mắm, tương, sữa mở nắp để lâu, nước chảy xuống kẽ khay cửa.
- Gầm khay kính và đáy ngăn mát: nước thịt, nước cá rỉ ra từ túi, đọng thành vệt khô ở mép khay.
- Ron cao su cửa tủ: các nếp gấp của ron giữ vụn thức ăn và hơi ẩm, dễ mốc đen.
- Lỗ thoát nước xả đá ở vách sau ngăn mát (thường là một rãnh hoặc lỗ nhỏ phía dưới): bị tắc thì nước đọng lại, có mùi và có thể chảy xuống đáy tủ.
- Khay hứng nước ở dưới gầm tủ, phía sau tấm chắn chân tủ ở một số dòng máy: nước bốc hơi tự nhiên nhưng nếu có cặn sẽ có mùi.
Nếu đã dọn hết mà tủ vẫn có mùi khét, mùi nhựa cháy hoặc tủ không còn lạnh, đó có thể là vấn đề về điện hoặc máy nén. Lúc đó rút điện và gọi thợ hoặc trung tâm bảo hành, không tự tháo mặt sau tủ.
Vệ sinh tủ lạnh từng bước
Nên vệ sinh tổng thể 1–3 tháng một lần, chọn lúc tủ đang vơi, ví dụ trước khi đi chợ cuối tuần. Thời gian khoảng 45 phút đến một tiếng.
- Rút phích điện trước khi lau. Với tủ có ngăn đá đóng tuyết dày, để cửa mở cho đá tan, đặt khăn dưới chân tủ.
- Lấy hết thực phẩm ra, bỏ đồ hết hạn, hỏng. Đồ đông lạnh và thịt cá cho vào thùng xốp hoặc túi giữ nhiệt kèm đá để không bị rã đông quá lâu.
- Tháo khay kính, ngăn kéo, khay cửa. Để khay kính lạnh về nhiệt độ phòng 10–15 phút trước khi rửa nước ấm, tránh nứt vỡ do chênh nhiệt đột ngột.
- Rửa các khay bằng nước ấm và nước rửa chén, chải các rãnh, tráng sạch và lau khô.
- Lau lòng tủ bằng khăn mềm nhúng dung dịch baking soda pha nước ấm (khoảng 1 thìa canh cho 1 lít). Baking soda làm sạch và trung hoà nhiều mùi chua, không để lại mùi hoá chất.
- Làm sạch ron cửa bằng bàn chải đánh răng cũ nhúng cùng dung dịch đó, chải vào từng nếp. Đốm mốc đen trên ron lau thêm bằng khăn thấm giấm trắng.
- Thông lỗ thoát nước bằng que mềm hoặc ống hút nhựa, nhỏ từ từ một ít nước ấm để kiểm tra nước có chảy đi không.
- Lau khô toàn bộ, lắp lại khay, cắm điện và chờ tủ lạnh lại khoảng 30 phút đến một tiếng rồi mới xếp đồ vào.
Không dùng nước tẩy javel đậm, chất tẩy có tính mài mạnh hay búi sắt để lau lòng tủ: chúng làm xước nhựa và để lại mùi hoá chất bám vào thực phẩm. Tránh xịt nước trực tiếp vào bảng điều khiển hay đèn trong tủ.
So sánh các chất khử mùi có sẵn
Sau khi đã dọn nguồn mùi, đặt một chất hút mùi trong tủ để giữ không khí sạch lâu hơn. Mỗi loại có điểm mạnh riêng:
| Chất khử mùi | Cách dùng | Hiệu quả và lưu ý |
|---|---|---|
| Baking soda | Đổ khoảng nửa chén vào hộp nhỏ mở nắp, đặt ở ngăn mát | Trung hoà mùi chua tốt, thay mỗi 1–3 tháng; dùng xong có thể đem chà bồn rửa |
| Than hoạt tính | Mua gói chuyên cho tủ lạnh hoặc viên than đựng trong túi vải | Hút mùi tanh, mùi hành tỏi tốt; một số loại phơi nắng để tái sử dụng theo hướng dẫn |
| Bã cà phê | Phơi hoặc rang thật khô, để trong chén | Hút mùi khá và át mùi bằng hương cà phê; bã còn ẩm sẽ mốc trong tủ |
| Vỏ chanh, vỏ cam, vỏ bưởi | Đặt vài miếng trong chén | Chủ yếu tạo hương che mùi, không hút được nhiều; thay sau 2–3 ngày |
| Trà túi đã khô | Để vài túi trà trong chén nhỏ | Hút mùi nhẹ, hợp với tủ nhỏ hoặc ngăn rau |
Không cần dùng nhiều thứ cùng lúc. Một hộp baking soda ở ngăn mát và một gói than hoạt tính nếu tủ hay chứa đồ biển là đủ cho tủ gia đình cỡ 200–300 lít.
Mùi tanh cá, mùi sầu riêng và mùi mắm: xử lý riêng
Mùi tanh hải sản. Mùi tanh bám rất dai trong nhựa và ron cửa. Sau khi lau bằng baking soda, lau lại các khay đã đựng cá bằng khăn thấm giấm loãng, rồi lau nước sạch. Về lâu dài, luôn để cá, tôm sống trong hộp kín có nắp hoặc túi zip hai lớp, đặt ở ngăn dưới cùng hoặc ngăn cấp đông mềm để nước không rỉ xuống đồ khác.
Mùi sầu riêng, mít. Đây là mùi rất mạnh, chỉ bọc màng thực phẩm là không đủ. Tách múi cho vào hộp thuỷ tinh có nắp gioăng, có thể bọc thêm một lớp túi. Nếu tủ đã ám mùi, để một bát bã cà phê khô hoặc than hoạt tính 1–2 ngày và mở cửa tủ vài phút mỗi ngày.
Mùi mắm, dưa muối, kim chi. Đồ lên men liên tục toả khí và có thể làm phồng nắp. Dùng hũ thuỷ tinh nắp kín, không đổ quá đầy, lau sạch miệng hũ mỗi lần lấy. Chai nước mắm đã mở nên lau cổ chai, vặn chặt nắp.
Mùi hành, tỏi đã cắt. Hành tây hoặc tỏi đã bóc vỏ, cắt dở để trong hộp kín và dùng trong vài ngày. Hành tây nguyên củ không cần để tủ lạnh, để nơi khô thoáng sẽ không làm ám mùi cả tủ.
Nhiệt độ và cách xếp đồ để tủ ít có mùi
Nhiệt độ quá cao là nguyên nhân thầm lặng khiến thực phẩm hỏng nhanh và tủ có mùi. Ngăn mát nên giữ ở khoảng dưới 5°C, lý tưởng 3–4°C; ngăn đá khoảng -18°C. Nhiều tủ có núm chỉnh số 1–7 thay vì độ C, thường số càng lớn càng lạnh nhưng có hãng làm ngược lại, bạn nên xem sách hướng dẫn. Một chiếc nhiệt kế nhỏ đặt ở giữa ngăn mát giúp biết nhiệt độ thật.
Về cách xếp: thực phẩm chín, đồ ăn sẵn ở các khay trên; thịt cá sống ở khay dưới cùng trong hộp kín để nước không nhỏ xuống đồ chín; rau củ trong ngăn kéo rau. Không nhồi tủ quá đầy, khí lạnh cần lưu thông để làm lạnh đều. Thức ăn nấu chín nên để nguội bớt rồi đậy nắp cho vào tủ trong vòng khoảng hai tiếng sau khi nấu, đừng để ngoài cả buổi.
Dán nhãn ngày lên hộp đồ ăn thừa bằng băng dính giấy hoặc tập thói quen "đồ cũ ra trước": khi cất đồ mới, đẩy đồ cũ ra phía ngoài. Thức ăn thừa nấu chín thường chỉ nên giữ trong ngăn mát khoảng 3–4 ngày.
Thói quen hằng tuần giữ tủ lạnh sạch mùi
Thay vì đợi tủ bốc mùi mới dọn, dành 10 phút mỗi tuần làm những việc nhỏ sau:
- Rà hộp đồ ăn thừa trước khi đi chợ, bỏ những gì đã quá 3–4 ngày.
- Lau ngay khi đổ tràn: nước canh, sữa, nước thịt đổ ra lau liền bằng khăn ẩm, đừng để khô thành vệt.
- Lót khăn giấy dưới đáy ngăn rau để hút nước rỉ ra, thay mỗi tuần.
- Lau ron cửa bằng khăn ẩm khi lau bếp, chỉ mất một phút.
- Kiểm tra cửa tủ đóng kín: kẹp một tờ giấy giữa ron và thân tủ rồi đóng cửa, kéo giấy ra thấy lỏng tuột là ron đã hở, khí lạnh thoát ra và hơi ẩm vào trong, cần thay ron.
- Thay hộp baking soda mỗi 1–3 tháng; ghi ngày lên hộp để nhớ.
Nhà có người già hoặc trẻ nhỏ, nên rà tủ kỹ hơn vì hai nhóm này dễ bị ảnh hưởng khi ăn phải đồ đã hỏng nhẹ. Đồ có dấu hiệu nhớt, chua, phồng nắp hay mốc thì bỏ, đừng cắt bỏ phần mốc rồi dùng phần còn lại với đồ mềm như cơm, bánh mì, sữa chua.
Câu hỏi thường gặp
Tủ lạnh mới mua có mùi nhựa thì làm sao?
Mùi nhựa của tủ mới thường mất sau vài ngày đến vài tuần. Lau lòng tủ bằng nước ấm pha baking soda, để cửa mở vài tiếng cho thoáng trước khi cắm điện, đặt một hộp baking soda hoặc than hoạt tính. Nếu mùi khét hoặc hắc nặng kéo dài, liên hệ nơi bán.
Có nên dùng nước tẩy javel để lau tủ lạnh không?
Không nên dùng javel đậm vì mùi clo bám lại và có thể ám vào thực phẩm, lại làm hỏng nhựa, ron cao su. Nước ấm pha baking soda hoặc nước rửa chén loãng là đủ sạch. Đốm mốc trên ron có thể lau bằng giấm trắng, rồi lau lại bằng nước.
Bao lâu nên vệ sinh tủ lạnh một lần?
Lau sơ các khay và ron mỗi tuần, vệ sinh tổng thể 1–3 tháng một lần tuỳ mức độ sử dụng. Nhà hay trữ hải sản, đồ lên men nên làm thường hơn. Tủ có ngăn đá đóng tuyết dày trên khoảng 5 mm nên xả đá để tủ làm lạnh hiệu quả.
Mất điện vài tiếng thì đồ trong tủ lạnh có còn dùng được không?
Giữ cửa tủ đóng kín, ngăn mát thường giữ lạnh được khoảng bốn tiếng, ngăn đá đầy giữ lâu hơn. Khi có điện lại, đồ dễ hỏng như thịt, cá, sữa, thức ăn chín đã ấm lên lâu nên bỏ. Đồ đông lạnh còn tinh đá có thể cấp đông lại.
Đặt muối hột trong tủ lạnh có khử mùi không?
Muối hột hút ẩm được một phần, khử mùi không nhiều như baking soda hay than hoạt tính. Muối hút nước lâu ngày có thể chảy nước, đọng dưới khay. Nếu muốn dùng đồ có sẵn, baking soda và bã cà phê khô là lựa chọn hiệu quả hơn.
Ngăn đá có mùi hôi thì vệ sinh thế nào?
Ngăn đá có mùi thường do thịt cá không gói kín hoặc đá đóng có lẫn thức ăn. Lấy đồ ra, xả đá, lau bằng nước ấm pha baking soda và lau khô. Không dùng dao hay vật nhọn cạy đá vì dễ thủng dàn lạnh. Đá viên để lâu ám mùi nên đổ đi làm mới.
