Quần áo bị mốc tẩy theo ba bước: chải bỏ bào tử mốc khô ở ngoài trời, ngâm đồ trong dung dịch giấm trắng (khoảng 1 phần giấm 5% với 4 phần nước) hoặc bột tẩy gốc oxy pha nước ấm trong 1–2 tiếng, rồi giặt và phơi khô hẳn dưới nắng. Đồ cotton trắng bị đốm mốc đen lâu ngày có thể dùng javel pha loãng theo hướng dẫn trên chai, tuyệt đối không dùng chung với giấm.
Tẩy xong mà tủ đồ vẫn ẩm thì vài tuần sau mốc quay lại. Ở miền Bắc, mùa nồm cuối đông đầu xuân là lúc quần áo, giày, túi xách dễ mốc nhất; ở miền Nam, mùa mưa và nhà kín ít nắng cũng gây ra chuyện tương tự. Phần sau của bài hướng dẫn cách giữ tủ đồ khô và những sai lầm khiến mốc lan rộng hơn.
Nhận biết mốc và vì sao quần áo bị mốc
Mốc trên vải thường xuất hiện dưới dạng đốm li ti màu đen, xanh xám hoặc trắng, mọc thành cụm, kèm mùi ẩm hắc như mùi nhà kho lâu ngày không mở. Vết mốc trắng mới mọc có thể phủi được; đốm đen lâu ngày đã ăn vào sợi vải và để lại vết màu khó tẩy hoàn toàn. Mốc khác vết ố vàng ở chỗ nó có mùi và lan theo cụm, không theo vùng mồ hôi.
Nấm mốc cần ba thứ: độ ẩm cao, chỗ tối ít gió và thức ăn. Thức ăn của chúng là cặn mồ hôi, bã da, vết thức ăn, hồ vải và cả cặn bột giặt chưa xả sạch. Vì vậy những thứ dễ mốc nhất là đồ cất khi chưa khô hẳn, đồ mặc rồi treo lại vào tủ, khăn tắm để trong phòng tắm, ba lô ướt mưa và đồ da, đồ nỉ.
Khi độ ẩm trong phòng vượt khoảng 70% kéo dài nhiều ngày, mốc phát triển nhanh. Các hướng dẫn về chất lượng không khí trong nhà thường khuyên giữ độ ẩm dưới 60%, lý tưởng khoảng 30–50%, để hạn chế nấm mốc. Một chiếc nhiệt ẩm kế điện tử giá rẻ đặt trong phòng ngủ giúp bạn biết khi nào cần bật máy hút ẩm, thay vì đoán bằng cảm giác.
Các bước tẩy mốc cho quần áo thông thường
Đeo khẩu trang và găng tay khi xử lý đồ mốc nhiều, nhất là nếu trong nhà có người hen suyễn, dị ứng hoặc trẻ nhỏ.
- Mang đồ ra ngoài trời, ban công hoặc sân, dùng bàn chải khô chải nhẹ các đốm mốc. Làm trong nhà sẽ phát tán bào tử khắp phòng.
- Phân loại: đồ trắng cotton, đồ màu, đồ len lụa và đồ da để riêng vì mỗi loại xử lý khác nhau.
- Ngâm giấm: pha giấm trắng 5% với nước theo tỷ lệ khoảng 1:4, ngâm đồ 1 giờ. Giấm có tính axit nhẹ, ức chế nhiều loại nấm mốc và khử mùi ẩm.
- Hoặc ngâm bột tẩy gốc oxy với nước ấm 40°C trở lên theo liều trên bao bì, 1–2 tiếng. Cách này tốt hơn cho đốm mốc đã để lại vết màu trên cotton, polyester.
- Giặt bằng nước ấm nhất nhãn vải cho phép, cotton có thể 60°C. Dùng lượng bột giặt bình thường, không cần nhiều hơn.
- Phơi nắng trực tiếp cho tới khi khô hẳn. Tia cực tím trong nắng hỗ trợ diệt mốc còn sót và làm nhạt vết.
- Ngửi kiểm tra khi đồ đã khô. Còn mùi ẩm là còn mốc, lặp lại quá trình trước khi cất vào tủ.
Đồ cotton trắng có đốm mốc đen cứng đầu: sau khi thử giấm và bột tẩy gốc oxy không hết, có thể ngâm trong nước pha javel thật loãng theo đúng liều in trên chai, không quá thời gian khuyến nghị, rồi xả thật kỹ. Không áp dụng cho đồ màu, len, lụa, spandex, và không dùng giấm trong cùng lần xử lý.
Đồ len, da, giày và ba lô bị mốc
Đồ len, lụa. Không dùng javel và hạn chế bột tẩy gốc oxy. Phơi chỗ có gió, chải mốc khô, sau đó giặt tay bằng nước mát với nước giặt dành cho len lụa, có thể thêm một chút giấm trong nước xả. Phơi nằm trên khăn để len không giãn.
Túi, giày, áo khoác da. Lau đốm mốc bằng khăn ẩm có pha chút cồn 70 độ hoặc giấm loãng, lau rất nhẹ rồi để khô trong bóng râm thoáng gió. Phơi nắng gắt làm da nứt và cong. Khi khô, thoa kem dưỡng da cho lớp da không bị khô cứng. Mốc ăn sâu vào lớp lót bên trong thì nên nhờ tiệm chuyên da.
Giày vải, giày thể thao. Tháo dây và lót, chải mốc ngoài trời, giặt bằng nước ấm pha bột tẩy gốc oxy với giày trắng. Nhét giấy khô vào trong và thay giấy vài lần trong ngày đầu để giày khô từ bên trong.
Ba lô, rèm vải. Ba lô giặt tay được thì làm như quần áo; rèm dày thường cho vào máy giặt theo chế độ đồ lớn. Đảm bảo khô hẳn trước khi treo lại, rèm ẩm treo lên trong mùa nồm sẽ mốc tiếp chỉ sau vài ngày.
Khử mùi ẩm còn sót trên quần áo đã giặt
Có khi quần áo không thấy đốm mốc nào nhưng mặc vào một lúc lại bốc mùi ẩm, nhất là khi cơ thể ra mồ hôi. Đó là dấu hiệu vi khuẩn, nấm mốc vẫn còn trong sợi vải, hoặc đồ đã khô quá chậm sau khi giặt. Mùi này không mất khi chỉ xịt nước hoa hay tăng nước xả, vì hương thơm chỉ che lên trên.
Cách làm hiệu quả là ngâm đồ trong nước ấm pha bột tẩy gốc oxy hoặc giấm trắng như trên, giặt ở nhiệt độ cao nhất nhãn cho phép, rồi làm khô thật nhanh: vắt kỹ, phơi nơi có nắng và gió, hoặc sấy. Đồ phơi trong phòng kín quá một ngày mới khô thường sẽ có mùi, dù giặt kỹ đến đâu.
Kiểm tra cả máy giặt: gioăng cao su cửa ngang, ngăn chứa bột giặt và bộ lọc cặn thường tích nước đọng, là nơi mốc phát triển rồi dây mùi sang quần áo. Lau gioăng, để cửa máy hé mở sau mỗi lần giặt và vệ sinh lồng định kỳ sẽ giảm được mùi ẩm trên đồ.
Một mẹo nhỏ khi phơi trong nhà: treo đồ cách nhau ít nhất một bàn tay, đồ dày như jean lộn trái và treo ngược phần cạp để nước dồn xuống nhanh hơn. Đồ khô trong vài giờ thay vì cả ngày là khác biệt lớn nhất giữa đồ thơm và đồ có mùi.
Mùa nồm: nên và không nên
Nồm xảy ra khi không khí nóng ẩm tràn vào nhà gặp tường, sàn và đồ vật còn lạnh, hơi nước ngưng tụ lại thành nước. Hiểu điều này giúp tránh những phản xạ sai.
| Nên làm | Không nên làm |
|---|---|
| Đóng kín cửa khi trời nồm, mở lại khi trời hanh khô hoặc có gió bắc | Mở toang cửa cho thoáng, vì như vậy đưa thêm hơi ẩm vào nhà |
| Bật máy hút ẩm hoặc chế độ hút ẩm (Dry) của điều hoà | Phơi quần áo trong phòng kín không có máy hút ẩm |
| Sấy quần áo bằng máy sấy hoặc tủ sấy, để nguội rồi mới gấp | Gấp đồ khi còn ấm và hơi ẩm, cất ngay vào tủ |
| Lau sàn bằng cây lau vắt thật khô, sau đó lau lại bằng khăn khô | Lau sàn bằng nước nhiều, sàn ướt lâu và trơn |
| Đặt hộp hút ẩm trong tủ quần áo, tủ giày và đổ nước đọng thường xuyên | Để hộp hút ẩm đầy nước, trẻ nhỏ có thể làm đổ |
Chế độ hút ẩm của điều hoà thường được ký hiệu là Dry hoặc biểu tượng giọt nước, tên và cách bật khác nhau theo hãng và đời máy. Máy hút ẩm gia dụng cỡ nhỏ khoảng 10–12 lít mỗi ngày đủ cho phòng ngủ thông thường.
Giữ tủ quần áo không bị mốc quanh năm
Những thói quen dưới đây giúp tủ đồ khô và thơm hơn, không tốn nhiều công:
- Chỉ cất đồ đã khô hẳn và đã nguội, nhất là đồ dày như jean, áo nỉ, khăn tắm. Bóp vào đường may dày, nếu còn mát lạnh là vẫn ẩm.
- Không treo đồ đã mặc lại vào tủ; để ở móc ngoài cho thoáng hoặc cho vào giỏ giặt.
- Để tủ cách tường vài phân, nhất là tường hướng ra ngoài hoặc giáp phòng tắm, để hơi ẩm từ tường không truyền sang.
- Đặt túi hút ẩm silica gel hoặc hộp hút ẩm canxi clorua trong tủ, thay hoặc đổ nước định kỳ. Hạt silica gel loại đổi màu có thể sấy khô để dùng lại theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Không treo quá chật: đồ dồn kín không có không khí lưu thông, hơi ẩm bị giữ lại.
- Mở cửa tủ vào ngày khô ráo vài tiếng, lau các vách tủ bằng khăn khô hoặc khăn thấm giấm loãng nếu tủ có mùi ẩm.
- Đồ ít mặc như áo len, áo dạ: giặt sạch trước khi cất cả mùa, cho vào túi vải thoáng thay vì túi nilon kín.
Câu hỏi thường gặp
Quần áo bị mốc mặc vào có ảnh hưởng sức khoẻ không?
Với nhiều người, mặc đồ mốc gây ngứa, kích ứng da, nhất là người có cơ địa dị ứng. Bào tử mốc cũng có thể làm nặng triệu chứng hen suyễn, viêm mũi dị ứng. Nên giặt và phơi khô đồ mốc trước khi mặc. Nếu da nổi mẩn kéo dài hoặc khó thở, nên đi khám.
Có nên vứt bỏ quần áo bị mốc không?
Phần lớn đồ cotton và polyester bị mốc vẫn cứu được bằng cách ngâm và phơi nắng. Nên cân nhắc bỏ khi đốm mốc đen phủ dày, vải đã mục hoặc mùi không hết sau hai, ba lần xử lý, nhất là với đồ trẻ nhỏ và đồ lót.
Giấm hay javel diệt mốc tốt hơn?
Javel tẩy màu đốm mốc mạnh nhưng chỉ dùng được cho cotton trắng và dễ làm mục vải. Giấm dịu hơn, dùng cho nhiều loại vải và khử mùi tốt. Với quần áo, nên thử giấm và bột tẩy gốc oxy trước. Không bao giờ trộn giấm với javel vì sinh khí độc.
Muối hột hay than hoạt tính có hút ẩm tủ đồ được không?
Muối hột hút ẩm được một phần nhưng nhanh bão hoà và có thể chảy nước, dễ làm hỏng gỗ. Than hoạt tính chủ yếu khử mùi, hút ẩm hạn chế. Trong mùa nồm, hộp hút ẩm canxi clorua hoặc máy hút ẩm cho hiệu quả rõ hơn.
Mùa nồm không có máy sấy thì phơi đồ thế nào?
Phơi đồ ở phòng có bật máy hút ẩm hoặc điều hoà chế độ hút ẩm, đóng kín cửa, treo thưa ra. Dùng quạt thổi trực tiếp vào giá phơi giúp đồ khô nhanh hơn. Vắt đồ thêm một lượt vắt cao hơn ở máy giặt cũng giảm được lượng nước cần làm khô.
Vì sao khăn tắm hay bị mùi chua dù đã giặt?
Khăn dày hút nhiều nước, nếu để trong phòng tắm ẩm thì vi khuẩn và nấm mốc phát triển trước khi khô. Phơi khăn ra ngoài sau mỗi lần dùng, giặt mỗi 3–4 lần dùng, thỉnh thoảng giặt nước nóng và xả với chút giấm sẽ giảm mùi.
