Muốn tẩy vết dầu mỡ trên quần áo, bạn làm theo thứ tự: thấm bớt dầu bằng giấy, rắc bột hút dầu (bột bắp, bột năng, phấn rôm) để 15–30 phút, phủi sạch, rồi thoa nước rửa chén lên vết, xoa nhẹ, để 10 phút và giặt bằng nước ấm nhất mà nhãn áo cho phép. Đừng đưa áo vào máy sấy hay phơi nắng gắt khi vết chưa hết.
Dầu ăn không tan trong nước, nên xả nước lạnh hay giặt bột giặt thông thường thường chỉ làm vết loang rộng và mờ đi lúc ướt, khô lại thì hiện ra thành mảng sẫm. Phần dưới đây đi qua từng tình huống: vết vừa dính khi đang ăn ngoài, vết cũ đã qua máy giặt, và vết trên những thứ không bỏ máy giặt được như sofa vải, áo khoác da lộn.
Xử lý vết dầu vừa dính, theo từng bước
Càng xử lý sớm, dầu càng ít thấm sâu vào sợi. Nếu bạn đang ở nhà, làm ngay theo trình tự sau:
- Thấm, không chà. Dùng khăn giấy ấn nhẹ lên vết để hút phần dầu còn nổi. Chà qua lại sẽ đẩy dầu lan rộng và sâu vào sợi.
- Rắc bột hút dầu phủ kín vết, dày khoảng 2–3 mm. Bột bắp, bột năng, bột talc hoặc baking soda đều được. Để 15–30 phút; vết lớn để tới một tiếng. Bột sẽ ngả màu sẫm khi hút dầu.
- Phủi bột bằng bàn chải khô hoặc thìa, làm ở ngoài chậu rửa để bột không bết.
- Lót khăn khô ở mặt trong vải, rồi nhỏ vài giọt nước rửa chén lên vết. Dùng đầu ngón tay hoặc bàn chải mềm xoa vòng tròn từ ngoài vào trong để vết không loang.
- Để yên 10 phút cho chất tẩy bao lấy giọt dầu.
- Giặt bằng nước ấm, với cotton có thể 40–60°C, đồ tổng hợp 30–40°C. Kiểm tra vết khi áo còn ướt bằng cách soi dưới đèn, nếu thấy viền sẫm thì lặp lại bước 4–6.
Nước rửa chén được thiết kế để tách dầu khỏi bề mặt nên hiệu quả trên vết dầu ăn hơn nhiều loại bột giặt. Chọn loại không màu hoặc màu nhạt để không lo nhuộm vải. Lượng dùng ít thôi, vài giọt đủ cho vết cỡ đồng xu, dùng nhiều sẽ khó xả hết bọt.
Khi đang ăn ngoài, chưa về nhà được
Đừng lấy khăn ướt chà ngay. Phản xạ quen là chấm khăn ướt rồi chà, nhưng nước không hoà tan dầu, chà chỉ làm vết to ra và đẩy mỡ vào sâu hơn. Tốt nhất chỉ dùng khăn giấy khô thấm nhẹ.
Mượn chút muối hoặc bột. Ở quán ăn, xin một ít muối, bột ngô hoặc lấy phấn rôm em bé nếu bạn có trong túi, rắc lên vết để hút dầu trong lúc chờ. Muối hút dầu kém bột bắp nhưng vẫn hơn để nguyên.
Một giọt nước rửa tay. Nếu nhà vệ sinh có xà phòng nước, thấm một giọt vào khăn giấy, chấm nhẹ lên vết rồi thấm lại bằng khăn khô. Không làm ướt cả mảng lớn kẻo áo loang nước, khó chịu khi mặc.
Về nhà xử lý trong ngày. Vết dầu để qua vài ngày sẽ bị oxy hoá, chuyển màu vàng nâu và khó tẩy hơn. Đừng bỏ áo vào giỏ đồ chờ cuối tuần; nếu chưa giặt được, ít nhất rắc bột và thoa nước rửa chén rồi để đó.
Vết dầu cũ đã giặt, đã sấy: vẫn cứu được
Nhiều người phát hiện vết dầu sau khi áo đã giặt và phơi khô, thấy một mảng sẫm hơn xung quanh, sờ hơi trơn. Vết như vậy vẫn xử lý được, chỉ cần kiên nhẫn hơn. Đầu tiên, rắc baking soda hoặc bột bắp lên vết khô, nhỏ vài giọt nước cho bột thành dạng sệt và để qua 1–2 tiếng; bột vẫn hút được một phần dầu đã ngấm.
Sau đó thoa nước rửa chén, xoa kỹ và để ít nhất 30 phút. Với vết lì trên cotton, bạn có thể ngâm áo trong nước nóng khoảng 50–60°C có pha nước rửa chén vài tiếng. Nhiệt làm dầu mềm và dễ bong ra khỏi sợi hơn, khác với nhiệt khô của máy sấy làm dầu đóng cứng.
Với vết đã qua máy sấy nhiều lần, dầu có thể bị oxy hoá thành vết ố nâu nhạt. Lúc này thêm bước ngâm bột tẩy gốc oxy như khi xử lý vết ố vàng, áp dụng cho đồ cotton, polyester. Vết cũ thường cần 2–3 lượt; mỗi lượt kiểm tra kỹ trước khi để khô. Nếu sau ba lượt vẫn còn bóng mờ, vết đã ăn vào sợi và khó hết hẳn.
Vết dầu có màu: nước sốt cà chua, cà ri, mỡ bò kho
Nhiều món Việt cho vết dầu lẫn màu: dầu điều trong bún bò, sốt cà chua, nước cà ri nghệ, mỡ đỏ của bò kho. Những vết này có hai phần: phần dầu xử lý như trên, phần chất màu cần thêm bước tẩy riêng. Thứ tự đúng là tẩy dầu trước, tẩy màu sau; nếu làm ngược, lớp dầu bọc lấy chất màu khiến chất tẩy không chạm tới được.
Sau khi đã rắc bột, thoa nước rửa chén và xả, nếu còn vệt cam hoặc vàng, bạn ngâm vùng đó trong nước ấm pha bột tẩy gốc oxy 1–2 tiếng với đồ cotton, polyester. Vết nghệ và dầu điều rất bền màu; sau khi giặt, phơi áo trắng dưới nắng sáng có thể giúp màu nhạt thêm vì sắc tố của nghệ dễ phai dưới ánh sáng.
Riêng vết cà chua và tương ớt, xả nước lạnh từ mặt trái vải ngay lúc còn mới giúp đẩy phần lớn chất màu ra ngoài trước khi chúng kịp bám. Không dùng nước nóng ở bước đầu với vết có màu lẫn đường, vì nhiệt có thể làm màu bám chắc hơn.
Vết dầu điều, sa tế trên áo màu sáng là trường hợp khó nhất. Nếu sau hai lượt vẫn còn quầng cam nhạt, bạn có thể để áo qua vài lần giặt bình thường kèm phơi nắng sáng, màu thường nhạt dần thay vì phải chà mạnh làm mỏng vải.
Xử lý theo chất liệu vải
Không phải loại vải nào cũng chịu được nước nóng và chà xát. Bảng dưới tóm tắt cách điều chỉnh cho từng loại thường gặp.
| Chất liệu | Cách làm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Cotton, jean, kaki | Bột hút dầu, nước rửa chén, giặt nước ấm tới 60°C | Jean màu đậm thử ở mặt trong vì nước rửa chén có thể làm bạc nhẹ |
| Polyester, thun lạnh | Như cotton nhưng nước không quá 40°C | Sợi tổng hợp giữ dầu rất chặt, thường phải làm 2 lượt |
| Lụa, satin | Chỉ rắc bột, phủi, rồi chấm dầu gội trung tính pha loãng | Không chà, không ngâm lâu, không vắt xoắn |
| Len | Bột hút dầu để lâu hơn, giặt tay nước mát | Nước nóng và chà làm len co, bết |
| Da lộn, nỉ da | Rắc bột bắp để qua đêm, chải bằng bàn chải da lộn | Không dùng nước; vết sâu mang tiệm chuyên da |
Áo có nhãn chỉ giặt khô (biểu tượng hình tròn) thì sau khi rắc bột hút dầu, bạn nên mang tới tiệm giặt hấp và nói rõ đó là vết dầu ăn để họ chọn dung môi phù hợp. Tự xử lý bằng nước có thể làm vải biến dạng.
Vết dầu trên sofa vải, nệm và đệm ghế ô tô
Đồ không tháo vỏ ra giặt được cần cách làm "khô" nhiều hơn. Thấm dầu bằng giấy, rắc baking soda hoặc bột bắp dày và để ít nhất 1–2 tiếng, tốt nhất qua đêm. Sau đó hút sạch bằng máy hút bụi, đừng phủi tay vì bột dính dầu sẽ dây ra chỗ khác.
Tiếp theo pha khoảng một thìa cà phê nước rửa chén với một cốc nước ấm, nhúng khăn microfiber vào, vắt thật ráo và chấm lên vết từ ngoài vào trong. Dùng khăn sạch khác nhúng nước thường để chấm lại vài lần lấy đi xà phòng, cuối cùng ấn khăn khô thấm nước. Làm ướt quá nhiều khiến nước ngấm xuống lớp mút bên dưới, khi khô để lại vòng ố viền.
Trước khi làm, bạn tìm mã làm sạch của sofa trên nhãn dưới đệm: loại ghi W dùng nước được, S chỉ dùng dung môi, WS dùng cả hai, X chỉ hút bụi. Sofa loại S hoặc X không nên tự chấm nước mà nhờ dịch vụ giặt sofa. Bật quạt cho vùng vết khô nhanh để hạn chế mùi ẩm.
Kiểm tra trước khi phơi và mẹo phòng vết dầu
Bước kiểm tra quyết định vết có bị "khoá" lại hay không. Một vài thói quen nhỏ cũng giảm hẳn số lần phải tẩy:
- Soi vết dưới ánh sáng ban ngày khi áo còn ẩm, nhìn nghiêng để thấy chỗ vải bóng hoặc sẫm hơn.
- Phơi khô bằng gió lần đầu sau khi tẩy, không dùng máy sấy cho tới khi chắc vết đã hết.
- Đeo tạp dề khi chiên xào; dầu bắn từ chảo nóng là nguồn vết dầu phổ biến nhất trên áo ở nhà.
- Giữ một lọ bột bắp nhỏ cạnh bồn rửa để xử lý ngay khi có vết, thay vì chờ tới ngày giặt.
- Không bỏ áo dính dầu vào giỏ đồ chung với đồ khác khi chưa xử lý, dầu có thể dây sang.
Câu hỏi thường gặp
Dùng dầu gội đầu thay nước rửa chén được không?
Được, dầu gội cũng có chất hoạt động bề mặt tách dầu, đặc biệt loại dành cho tóc dầu. Hiệu quả trên vết dầu ăn thường kém nước rửa chén một chút nhưng dịu hơn với vải mỏng như lụa. Tránh dầu gội có chất dưỡng vì có thể để lại lớp màng.
Vì sao vết dầu biến mất lúc ướt mà khô lại hiện ra?
Khi vải ướt, nước làm màu vải sẫm đều nên vết dầu bị che đi. Khô rồi, phần có dầu vẫn sẫm hơn xung quanh. Vì vậy hãy soi vết dưới ánh sáng mạnh hoặc chờ khô bằng gió, đừng sấy, rồi mới kết luận vết đã hết.
Vết dầu nhớt xe máy có tẩy giống dầu ăn không?
Dầu nhớt có cặn kim loại và muội đen nên khó hơn. Vẫn thấm và rắc bột trước, sau đó dùng nước rửa chén đậm hơn, có thể chà nhiều lượt. Nhiều người dùng sản phẩm rửa tay dành cho thợ máy. Vết nhớt lâu ngày thường để lại bóng xám nhạt.
Có nên dùng xăng hoặc dầu hoả để tẩy vết dầu?
Không nên tự làm ở nhà. Xăng, dầu hoả dễ cháy, mùi nồng khó bay hết, có thể làm hỏng sợi tổng hợp và tạo vòng loang. Các tiệm giặt khô có dung môi và thiết bị thông gió phù hợp hơn cho đồ cần xử lý bằng dung môi.
Vết son môi dính áo có xử lý như vết dầu không?
Son có sáp, dầu và chất màu, nên làm gần giống: cạo nhẹ phần son nổi, thấm bằng giấy, chấm cồn hoặc nước tẩy trang dạng dầu để làm tan màu, rồi thoa nước rửa chén và giặt. Làm từ mặt trái vải để màu không bị đẩy vào sâu.
