Mực bút bi tan tốt nhất trong cồn. Để tẩy vết mực trên áo, bạn lót một xấp khăn giấy hoặc khăn trắng dưới vết, lộn mặt trái vải lên trên, rồi dùng bông thấm cồn 70–90 độ chấm nhẹ liên tục. Mực sẽ chảy xuống khăn lót bên dưới; thay khăn lót khi thấy loang màu. Xong thì thoa nước rửa chén và giặt như thường. Nếu không có cồn, nước rửa tay khô dạng gel có cồn cũng làm được.
Thao tác này hiệu quả với hầu hết mực bút bi xanh, đen, đỏ trên cotton, kaki, polyester. Riêng mực gel, mực bút dạ và mực bút lông dầu có thành phần khác nên cần điều chỉnh. Phần dưới đi qua từng loại mực, từng bề mặt và những thứ không nên dùng dù trên mạng hay mách.
Vì sao cồn tẩy được mực bút bi
Mực bút bi thường là chất màu hoà trong dung môi gốc dầu và nhựa, đặc quánh để không chảy ra đầu bi. Khi khô trên vải, nó bám như một lớp dầu nhuộm màu, nên nước và xà phòng thông thường gần như không lay chuyển được. Cồn là dung môi hoà tan được thành phần đó, làm mực chuyển về dạng lỏng và có thể di chuyển ra khỏi sợi.
Vấn đề là mực khi đã lỏng sẽ đi về mọi hướng. Nếu bạn chà, mực tràn sang vùng vải sạch xung quanh và vết từ một đường mảnh thành một mảng loang. Vì vậy bí quyết nằm ở việc chấm và cho mực có đường thoát: lớp khăn lót bên dưới hút mực đi, bạn chỉ đẩy mực theo một chiều xuyên qua vải.
Cồn 70 độ bán ở hiệu thuốc là đủ; cồn 90 độ tan mực nhanh hơn một chút nhưng bay hơi nhanh, dễ làm khô vải màu. Cồn isopropyl (cồn lau điện tử) cũng hiệu quả. Rượu trắng nấu ăn nồng độ thấp, chỉ khoảng 30–40 độ, cho kết quả kém hơn nhiều.
Các bước tẩy mực bút bi trên áo đồng phục
Áo sơ mi trắng đồng phục là nơi vết mực xuất hiện nhiều nhất. Làm ở chỗ thoáng gió, tránh xa bếp lửa vì cồn dễ cháy.
- Lót dày 4–5 lớp khăn giấy hoặc một chiếc khăn mặt trắng cũ gấp đôi trên mặt bàn phẳng.
- Lộn trái áo, đặt vết mực úp xuống khăn lót, để mực được đẩy ra ngoài theo đường ngắn nhất thay vì đi xuyên ngược lên mặt phải.
- Chấm cồn bằng bông gòn hoặc tăm bông từ mặt trái vải. Ấn nhẹ, nhấc lên, đổi bông mới khi bông ngả màu. Không xoay, không chà.
- Dịch khăn lót sang chỗ sạch mỗi khi thấy vệt mực in xuống, nếu không mực sẽ thấm ngược trở lại.
- Lặp lại tới khi bông và khăn lót không còn nhận thêm màu, thường mất 5–10 phút với vết nhỏ.
- Thoa nước rửa chén lên vùng vừa xử lý, xoa nhẹ để lấy phần dầu của mực còn sót, rồi giặt bằng nước ấm.
- Kiểm tra khi áo còn ướt, còn bóng mờ thì lặp lại trước khi phơi. Nhiệt từ bàn ủi hoặc máy sấy sẽ cố định phần mực còn lại.
Với vết mực đã qua máy giặt, vẫn dùng đúng cách này nhưng ngâm vùng vết trong cồn khoảng 15 phút trước khi chấm. Vết đã ủi thường chỉ mờ đi chứ khó hết hẳn.
Mỗi loại mực một cách khác
Trước khi xử lý, xác định xem bút gây vết là loại nào, vì không phải mực nào cũng tan trong cồn.
| Loại mực | Chất tẩy chính | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bút bi thường | Cồn 70–90 độ | Hiệu quả nhất, làm như các bước trên |
| Bút gel | Nước rửa chén, nước ấm; cồn hỗ trợ | Nhiều mực gel gốc nước có chất màu dạng hạt, cần chà nhẹ bằng bàn chải mềm |
| Bút dạ, bút lông màu của trẻ | Nước và xà phòng trước, cồn sau | Đa số bút màu cho trẻ là loại rửa được bằng nước |
| Bút lông dầu, bút đánh dấu không phai | Cồn đậm, có thể phải lặp nhiều lượt | Thường để lại bóng mờ trên vải sáng màu |
| Mực in máy in, mực bút máy | Nước lạnh trước, sau đó nước rửa chén | Mực bút máy gốc nước, dễ tẩy hơn khi còn ướt |
Nếu không biết loại mực, thử nhỏ một giọt nước lên mép vết: mực loang ra là gốc nước, giữ nguyên là gốc dầu hoặc cồn. Bắt đầu bằng cách nhẹ nhất trước khi chuyển sang dung môi.
Mực dính sofa, ghế da và tường sơn
Sofa vải. Không lót được bên dưới nên phải chấm thật ít cồn vào khăn trắng, ấn lên vết rồi thấm bằng khăn khô ngay, lặp nhiều lần. Đổ cồn trực tiếp sẽ ngấm xuống lớp mút và để vòng loang. Kiểm tra mã làm sạch trên nhãn sofa trước, loại chỉ hút bụi thì không tự làm.
Ghế da thật, túi da. Cồn có thể làm khô và bạc màu da. Với vết nông còn mới, thử chấm nhẹ bằng tăm bông thấm sữa tẩy trang hoặc kem dưỡng da, lau và kiểm tra. Nếu dùng cồn thì chỉ chạm thật nhanh vào nét mực, sau đó dưỡng lại bằng kem dưỡng da. Da lộn và da anilin không phủ lớp bảo vệ nên nhờ tiệm chuyên da xử lý.
Tường sơn bị trẻ vẽ bút bi. Thử trước bằng mút tẩy đa năng (loại bọt biển trắng) chà rất nhẹ, hoặc khăn ẩm có chút nước rửa chén. Cồn làm được nhưng có thể làm mờ lớp sơn bóng và loang màu với sơn nước kém chất lượng; thử ở góc khuất trước. Sơn mờ dễ để lại vệt bóng sau khi chà.
Ghế nhựa, bàn học phủ melamine. Bề mặt không thấm này dễ nhất: lau cồn hoặc nước rửa tay khô, sau đó lau lại bằng khăn ẩm.
Những mẹo truyền miệng không nên làm
Một số cách tẩy mực lan truyền khá rộng nhưng có rủi ro hoặc không còn đúng với sản phẩm hiện nay:
- Xịt gôm tóc: mẹo này ra đời khi keo xịt tóc chứa nhiều cồn. Nhiều loại ngày nay có thêm polyme và dầu dưỡng, có thể để lại mảng cứng, dính khó giặt. Dùng cồn thẳng vẫn hơn.
- Acetone, nước rửa móng tay: làm tan mực mạnh nhưng hoà tan luôn vải acetate, triacetate và một số sợi tổng hợp, làm thủng hoặc chảy bóng vải. Chỉ thử trên cotton sau khi kiểm tra ở mép trong.
- Đổ javel lên vết mực: javel có thể làm mực đổi sang màu khác thay vì biến mất, lại làm hỏng vải màu.
- Ngâm sữa tươi: có hiệu quả nhẹ với vài loại mực gốc nước, nhưng để lại protein sữa dễ gây mùi nếu không giặt kỹ. Không đáng thử khi trong nhà có cồn.
- Chà muối và chanh: axit chanh dưới nắng có thể tẩy màu luôn vải xung quanh, để lại vùng bạc rõ hơn vết mực ban đầu.
Phòng vết mực cho áo học sinh
Phần lớn vết mực trên áo đồng phục đến từ bút bi không đậy nắp, bút bấm quên bấm lại khi cắm túi áo, và bút để trong cặp bị chảy khi trời nóng. Một vài điều chỉnh nhỏ giảm hẳn số vết: chọn bút bấm có lò xo cứng, dặn con không cắm bút vào túi áo ngực, dùng hộp bút có khoá kéo thay vì để bút rời trong cặp.
Trước khi giặt, kiểm tra túi áo, túi quần của trẻ. Một cây bút bi lọt vào máy giặt có thể làm dây mực ra cả mẻ đồ và để vệt trên gioăng cửa máy, tốn thời gian hơn nhiều so với tẩy một vết nhỏ. Nên tập cho con tự lộn túi khi bỏ đồ vào giỏ giặt.
Với trẻ nhỏ hay vẽ, ưu tiên bút màu ghi rõ là loại rửa được bằng nước trên bao bì. Loại này tẩy dễ trên áo, tường và bàn hơn bút lông dầu rất nhiều.
Khi nào nên dừng tự tẩy và mang ra tiệm
Có những trường hợp tự xử lý dễ làm hỏng đồ hơn là cứu được. Áo vest, áo dài lụa, váy có chất liệu ghi chỉ giặt khô, đồ có hạt cườm, kim sa hoặc lớp phủ đặc biệt nên mang tới tiệm giặt hấp ngay, kèm thông tin đó là vết bút bi hay bút lông dầu để họ chọn dung môi phù hợp.
Với túi xách da đắt tiền, sofa da hay ghế ô tô bọc da, vết mực đã khô vài ngày thường ăn vào lớp phủ màu. Dùng cồn có thể kéo luôn lớp màu, để lại vùng bạc lớn hơn vết mực ban đầu. Các tiệm chăm sóc đồ da có dung dịch chuyên dụng và có thể dặm màu lại nếu cần.
Ngoài ra, nếu bạn đã làm ba lượt cồn, nước rửa chén và giặt mà vết không mờ thêm, khả năng cao là mực đã bám chặt do nhiệt hoặc thời gian. Tiếp tục chà chỉ làm xù và mỏng vải ở vùng đó.
Lúc đó, với áo đồng phục còn mặc được, một cách thực tế là chấp nhận vết mờ, hoặc khâu một miếng logo vải, túi giả che lên nếu trường cho phép, thay vì cố tẩy đến khi vải thủng.
Câu hỏi thường gặp
Nước rửa tay khô có thay được cồn để tẩy mực không?
Được nếu là loại có nồng độ cồn cao, thường từ 60% trở lên, và ít chất dưỡng. Gel khó thấm sâu hơn cồn lỏng nên phải để vài phút rồi mới chấm. Sau đó cần giặt kỹ để lấy hết glycerin và chất làm đặc trong gel.
Bút bi bị vỡ trong túi áo khi giặt máy thì xử lý sao?
Kiểm tra cả mẻ đồ và lồng giặt. Đồ dính mực xử lý từng chỗ bằng cồn như trên trước khi giặt lại, không cho vào máy sấy. Lồng giặt và gioăng cao su lau bằng khăn thấm cồn, sau đó chạy một chu trình không đồ với nước nóng để mực không dây sang mẻ sau.
Vết mực trên áo màu có làm mất màu áo không?
Cồn có thể làm phai một số thuốc nhuộm kém bền. Trước khi làm, chấm thử cồn vào đường may phía trong, chờ vài phút rồi ấn khăn trắng lên xem có ra màu không. Nếu ra màu, chỉ dùng nước rửa chén và chấp nhận vết mờ dần qua vài lần giặt.
Vì sao chấm cồn xong vết mực lan rộng hơn?
Thường do không lót khăn bên dưới, khăn lót đã đẫm mực, hoặc dùng quá nhiều cồn khiến mực chảy ngang. Cách khắc phục là dùng ít cồn hơn, thay khăn lót liên tục và chấm từ mép vết vào giữa. Vùng mực loang mờ vẫn xử lý tiếp được.
Có tẩy được vết mực đã ủi nóng không?
Rất khó tẩy hoàn toàn vì nhiệt làm mực bám chặt vào sợi. Có thể ngâm vết trong cồn 15–20 phút rồi chấm nhiều lượt, kết hợp nước rửa chén và bột tẩy gốc oxy với vải trắng. Kết quả thường là vết nhạt đi rõ chứ không biến mất.
