Cách tính thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương đi qua bốn bước: lấy tổng thu nhập chịu thuế, trừ bảo hiểm bắt buộc phần người lao động, trừ giảm trừ gia cảnh, ra thu nhập tính thuế rồi áp biểu thuế luỹ tiến từng phần. Từ kỳ tính thuế năm 2026, biểu thuế với tiền lương của cá nhân cư trú còn 5 bậc: 5%, 10%, 20%, 30% và 35%.
Các bậc tính theo tháng như sau: phần thu nhập tính thuế đến 10 triệu đồng chịu 5%; trên 10 đến 30 triệu chịu 10%; trên 30 đến 60 triệu chịu 20%; trên 60 đến 100 triệu chịu 30%; trên 100 triệu chịu 35%. “Luỹ tiến từng phần” nghĩa là mỗi khúc thu nhập chịu thuế suất của khúc đó, chứ không phải toàn bộ thu nhập chịu thuế suất của bậc cao nhất.
Biểu này nằm trong Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, các quy định với tiền lương được áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Thu nhập năm 2025 trở về trước vẫn tính theo biểu bảy bậc cũ. Biểu và mức giảm trừ có thể được điều chỉnh, nên bạn đối chiếu với hướng dẫn của cơ quan thuế khi cần con số chính xác.
Bốn bước tính từ lương ra thuế
Áp dụng cho người có hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên, là cá nhân cư trú:
- Tổng thu nhập chịu thuế. Gồm lương, thưởng, phụ cấp, các khoản công ty trả thay bằng tiền. Loại ra những khoản được miễn hoặc không tính theo quy định, như tiền ăn giữa ca trong mức quy định, phụ cấp độc hại theo chế độ, tiền làm thêm giờ phần cao hơn so với giờ làm bình thường, khoản công tác phí theo quy chế.
- Trừ bảo hiểm bắt buộc. Phần người lao động đóng hiện nay thường là 8% bảo hiểm xã hội, 1,5% bảo hiểm y tế, 1% bảo hiểm thất nghiệp, tổng 10,5% tính trên mức lương đóng bảo hiểm ghi trong hợp đồng, có mức trần. Lương đóng bảo hiểm nhiều nơi thấp hơn lương thực nhận.
- Trừ giảm trừ gia cảnh. Năm 2026 là 15,5 triệu đồng mỗi tháng cho bản thân và 6,2 triệu cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký. Có đóng góp từ thiện, quỹ hưu trí tự nguyện trong giới hạn thì trừ thêm.
- Áp biểu luỹ tiến. Phần còn lại là thu nhập tính thuế. Nếu bằng hoặc dưới 0 thì không phải nộp. Nếu dương, cắt thành từng khúc theo các bậc, nhân thuế suất của từng khúc rồi cộng lại.
Để khỏi cộng từng khúc, có thể dùng cách rút gọn cho thu nhập tính thuế mỗi tháng (TNTT, đơn vị triệu đồng): bậc 1 lấy 5% × TNTT; bậc 2 lấy 10% × TNTT − 0,5; bậc 3 lấy 20% × TNTT − 3,5; bậc 4 lấy 30% × TNTT − 9,5; bậc 5 lấy 35% × TNTT − 14,5. Các số trừ này được suy ra từ biểu năm bậc ở trên, bạn có thể tự kiểm lại bằng cách cộng từng khúc.
Biểu thuế năm bậc và số thuế tối đa mỗi bậc
Bảng dưới cho biết mỗi bậc “ăn” bao nhiêu tiền thuế nếu thu nhập tính thuế lấp đầy bậc đó. Cột cuối là tổng thuế khi thu nhập tính thuế vừa chạm đỉnh bậc:
| Bậc | Thu nhập tính thuế mỗi tháng | Thuế suất | Thuế của riêng khúc này | Thuế cộng dồn ở đỉnh bậc |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu | 5% | 0,5 triệu | 0,5 triệu |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu | 10% | 2 triệu | 2,5 triệu |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu | 20% | 6 triệu | 8,5 triệu |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu | 30% | 12 triệu | 20,5 triệu |
| 5 | Trên 100 triệu | 35% | Không giới hạn | Từ 20,5 triệu trở lên |
So với biểu cũ bảy bậc 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 30%, 35% với các mốc 5, 10, 18, 32, 52, 80 triệu đồng, biểu mới giãn khoảng cách giữa các bậc, và mức 35% chỉ bắt đầu từ trên 100 triệu thay vì trên 80 triệu. Người ở nhóm thu nhập trung bình được lợi rõ nhất, nhất là khi cộng thêm mức giảm trừ gia cảnh tăng.
Ví dụ với bốn mức lương khác nhau
Các ví dụ dưới đây áp dụng cho năm 2026, giả định không có khoản được miễn và bảo hiểm tính 10,5% trên mức lương đóng bảo hiểm ghi kèm.
Lương 15 triệu đồng, đóng bảo hiểm trên 15 triệu. Bảo hiểm 1,575 triệu, còn 13,425 triệu. Trừ giảm trừ bản thân 15,5 triệu thì âm. Không phải nộp thuế, dù chưa đăng ký người phụ thuộc nào.
Lương 30 triệu đồng, đóng bảo hiểm trên 30 triệu, chưa có người phụ thuộc. Bảo hiểm 3,15 triệu, còn 26,85 triệu. Trừ 15,5 triệu, thu nhập tính thuế 11,35 triệu, rơi vào bậc 2. Thuế = 10% × 11,35 − 0,5 = 0,635 triệu đồng mỗi tháng. Nếu đăng ký một con, thu nhập tính thuế còn 5,15 triệu, thuế chỉ còn khoảng 257.500 đồng.
Lương 60 triệu đồng, đóng bảo hiểm trên 30 triệu, có một người phụ thuộc. Bảo hiểm 3,15 triệu, còn 56,85 triệu. Trừ 15,5 và 6,2 triệu, thu nhập tính thuế 35,15 triệu, bậc 3. Thuế = 20% × 35,15 − 3,5 = 3,53 triệu đồng mỗi tháng. Cộng từng khúc cũng ra cùng số: 0,5 + 2 + 5,15 × 20% = 3,53.
Lương 120 triệu đồng, đóng bảo hiểm trên 40 triệu, chưa có người phụ thuộc. Bảo hiểm 4,2 triệu, còn 115,8 triệu. Trừ 15,5 triệu, thu nhập tính thuế 100,3 triệu, chạm bậc 5. Thuế = 35% × 100,3 − 14,5 = 20,605 triệu đồng mỗi tháng. Chỉ 0,3 triệu cuối cùng chịu 35%, phần còn lại chịu các mức thấp hơn.
Ví dụ cuối cho thấy hiểu lầm phổ biến “lên bậc là mất 35% lương” là sai. Thuế suất thực tế của người này, tính trên tổng lương 120 triệu, chỉ khoảng 17%.
Hệ quả thực tế: tăng lương không bao giờ làm bạn nhận về ít tiền hơn. Mỗi đồng tăng thêm chỉ chịu thuế suất của bậc mà nó rơi vào, phần thu nhập cũ giữ nguyên số thuế như trước. Khi đàm phán lương, cứ quy về lương gross rồi tính theo các bước trên để biết số thực nhận.
Khấu trừ 10% với hợp đồng dưới 3 tháng khác gì
Áp dụng cho ai. Người làm việc không ký hợp đồng lao động, ký hợp đồng dưới 3 tháng, cộng tác viên, người nhận thù lao dịch vụ. Theo quy định lâu nay, tổ chức trả thu nhập khấu trừ 10% khi tổng tiền trả mỗi lần từ 2 triệu đồng trở lên.
Không áp biểu luỹ tiến tại thời điểm trả. Công ty chỉ trừ thẳng 10% trên số tiền chi trả, không trừ giảm trừ gia cảnh hay bảo hiểm. Vì vậy với nhiều người thu nhập thấp, số bị trừ cao hơn số thuế thực phải nộp cả năm.
Cam kết để không bị khấu trừ. Người chỉ có duy nhất khoản thu nhập này và ước tính tổng thu nhập cả năm sau giảm trừ chưa tới mức phải nộp thuế có thể làm bản cam kết theo mẫu để công ty tạm không khấu trừ. Cam kết sai sẽ phải chịu trách nhiệm.
Lấy lại tiền đã bị khấu trừ. Cuối năm tự quyết toán: cộng mọi khoản thu nhập, áp giảm trừ và biểu luỹ tiến. Nếu số đã khấu trừ lớn hơn số phải nộp, bạn đề nghị hoàn phần chênh lệch.
Cá nhân không cư trú. Người nước ngoài ở Việt Nam dưới 183 ngày trong năm và không có nơi ở thường xuyên chịu thuế suất cố định 20% trên thu nhập từ tiền lương phát sinh tại Việt Nam, không được giảm trừ gia cảnh. Xác định cư trú hay không là bước đầu tiên với người nước ngoài.
Những sai lầm khi tự tính thuế
Phần lớn sai lệch giữa số tự tính và số công ty khấu trừ đến từ mấy điểm sau:
- Lấy lương thực nhận để tính bảo hiểm, trong khi bảo hiểm tính trên lương đóng bảo hiểm ghi trong hợp đồng.
- Quên cộng thưởng, phụ cấp vào thu nhập chịu thuế của tháng nhận, rồi thắc mắc vì sao tháng có thưởng Tết bị trừ thuế cao bất thường.
- Áp thuế suất bậc cao nhất cho toàn bộ thu nhập tính thuế thay vì từng khúc.
- Nhầm năm áp dụng: dùng biểu năm bậc và mức giảm trừ mới cho thu nhập năm 2025, hoặc ngược lại.
- Tính giảm trừ cho người phụ thuộc chưa đăng ký, hoặc đã đăng ký nhưng người đó không còn đủ điều kiện.
- Coi tiền thuế khấu trừ hằng tháng là số cuối cùng. Số chính thức là sau quyết toán năm, khi mọi tháng được cộng lại.
Nếu số tự tính chênh nhiều với phiếu lương, hỏi kế toán bảng tính của tháng đó. Thường chỉ cần đối chiếu ba con số: tổng thu nhập chịu thuế, bảo hiểm và giảm trừ là ra chỗ lệch.
Câu hỏi thường gặp
Lương bao nhiêu thì phải đóng thuế thu nhập cá nhân năm 2026?
Không có một con số cố định vì còn phụ thuộc mức đóng bảo hiểm và số người phụ thuộc. Với người độc thân, đóng bảo hiểm trên toàn bộ lương, thu nhập khoảng trên 17,3 triệu đồng mỗi tháng mới bắt đầu phát sinh thuế; có thêm người phụ thuộc thì mốc này cao hơn.
Thuế tính trên lương gross hay lương net?
Thuế tính từ lương gross, tức tổng thu nhập trước khi trừ bảo hiểm và thuế. Lương net là số thực nhận sau khi đã trừ hết. Nếu hợp đồng ghi lương net, công ty phải quy đổi ngược ra gross để tính thuế và bảo hiểm.
Tiền làm thêm giờ có bị tính thuế không?
Phần tiền lương làm thêm giờ cao hơn so với tiền lương làm việc bình thường được miễn thuế. Ví dụ giờ làm thêm được trả 150% thì phần 50% chênh lệch được miễn, phần 100% vẫn tính vào thu nhập chịu thuế.
Tháng có thưởng Tết bị trừ thuế nhiều, cuối năm có được trả lại không?
Có thể. Hằng tháng công ty khấu trừ theo thu nhập từng tháng nên tháng có thưởng bị đẩy lên bậc cao. Khi quyết toán năm, thu nhập được cộng cả năm rồi chia lại theo biểu, phần khấu trừ thừa sẽ được hoàn hoặc bù trừ.
Làm hai công ty thì tính thuế thế nào?
Mỗi nơi khấu trừ theo cách riêng: nơi ký hợp đồng chính áp biểu luỹ tiến và giảm trừ, nơi phụ thường khấu trừ 10%. Cuối năm bạn phải tự quyết toán, cộng thu nhập hai nơi, áp biểu một lần, rồi nộp thêm hoặc đề nghị hoàn phần chênh.
Có công cụ nào tính thuế thu nhập cá nhân chính xác không?
Cổng thuế điện tử và ứng dụng eTax Mobile có tính năng tính thuế khi làm tờ khai. Các bảng tính trên mạng tiện để ước lượng, nhưng nhớ kiểm xem đã cập nhật biểu năm bậc và mức giảm trừ năm 2026 chưa.
