Trước khi đón chó mèo mới về nhà, bạn cần chuẩn bị sẵn chỗ ngủ, bát ăn uống, đúng loại thức ăn con vật đang ăn, khay cát hoặc tấm lót vệ sinh, vòng cổ và dây dắt hoặc lồng vận chuyển, đồng thời hỏi rõ người bán hoặc nơi nhận nuôi về tuổi, lịch tiêm, lịch tẩy giun. Trong 7 ngày đầu, ưu tiên ba việc: cho con vật một góc nhỏ yên tĩnh, giữ nguyên thức ăn cũ rồi đổi dần, và đưa đi khám thú y trong vài ngày đầu.
Tuần đầu tiên quyết định khá nhiều đến việc chó mèo có thích nghi nhanh, có ăn ngủ tốt, có dễ dạy hay không. Đây cũng là giai đoạn dễ phát hiện bệnh mang từ nơi cũ về, như parvo ở chó con hay viêm mũi ở mèo con. Dưới đây là danh sách cụ thể và lịch từng ngày.
Danh sách đồ cần có trước ngày đón
Mua trước ít nhất một hai ngày để bày sẵn, tránh vừa đón về vừa chạy đi mua. Không cần mua đồ đắt, cần đúng và đủ.
- Lồng hoặc túi vận chuyển có khoá chắc, thoáng khí, để đón về và đi khám. Mèo nhất định phải chở bằng lồng, không ôm trên xe máy.
- Chỗ ngủ: ổ nệm hoặc thùng giấy lót khăn cũ. Với mèo, thêm một chỗ trốn có mái che như hộp giấy khoét lỗ.
- Bát ăn, bát nước: inox hoặc sứ, dễ rửa, đáy nặng không lật. Hạn chế bát nhựa dễ trầy, khó rửa sạch.
- Thức ăn đang dùng: hỏi tên và loại, mua đúng loại đó cho ít nhất 1–2 tuần đầu.
- Vệ sinh: khay cát và cát cho mèo; tấm lót cho chó con; túi nhặt phân; dung dịch khử mùi có enzyme.
- Vòng cổ, dây dắt vừa cỡ (luồn được hai ngón tay giữa vòng và cổ). Mèo dùng vòng có khoá bung khi bị vướng.
- Đồ chơi vài món: đồ gặm cho chó con đang mọc răng, cần câu lông cho mèo, trụ cào móng.
- Rào chắn an toàn: chặn cửa ban công, cửa sổ không có lưới, cầu thang; thu dây điện, cất hoá chất, thuốc, cây cảnh độc như hoa ly.
- Sổ ghi chép hoặc ghi chú điện thoại: giờ ăn, giờ đi vệ sinh, lịch tiêm, lịch tẩy giun.
Chuẩn bị sẵn tên và số của một phòng khám thú y gần nhà mở cửa buổi tối hoặc cuối tuần, phòng khi có chuyện bất ngờ trong những ngày đầu.
Những điều cần hỏi người bán hoặc nơi nhận nuôi
Tuổi chính xác và đã cai sữa chưa. Chó mèo con nên ở với mẹ đến ít nhất 8 tuần tuổi. Con bị tách mẹ quá sớm dễ yếu, khó ăn và có thể khó dạy hành vi hơn. Con dưới 2 tháng thì cần hỏi kỹ lý do.
Đã tiêm những mũi nào, tẩy giun lúc nào. Xin sổ tiêm có tem vắc xin dán kèm, ghi ngày cụ thể. Lời nói "tiêm đủ rồi" mà không có sổ thì nên coi như chưa tiêm để bác sĩ lên lịch lại.
Đang ăn gì, mấy bữa một ngày, mỗi bữa bao nhiêu. Xin luôn một ít thức ăn đang dùng để trộn chuyển dần.
Sức khoẻ của chó mèo mẹ và các con cùng lứa. Hỏi gần đây trong đàn có con nào nôn, tiêu chảy, chảy nước mũi, ho hay chết bất thường không. Một đàn vừa có con bị parvo hay giảm bạch cầu thì nguy cơ cao.
Thói quen đã có. Đã đi khay cát hay tấm lót chưa, ngủ ở đâu, có sợ gì không, đã quen trẻ con hay chó mèo khác chưa. Những thông tin này giúp bạn bày nhà giống nơi cũ.
Có đồ gì mang theo được. Một chiếc khăn hay đồ chơi có mùi của mẹ và anh em giúp con vật bớt hoảng trong những đêm đầu.
Ngày đầu tiên: yên tĩnh là chính
Đón con vật về vào buổi sáng ngày nghỉ để có cả ngày ở bên. Trên đường về, để trong lồng, không cho ăn no ngay trước khi đi để tránh say xe. Về đến nhà, đặt lồng trong căn phòng nhỏ đã chuẩn bị sẵn, mở cửa lồng và để con vật tự bước ra. Đừng lôi ra hay bế đi khoe cả nhà.
Với chó con, cho đi vệ sinh ngay ở chỗ đã chọn trước khi vào nhà, rồi cho khám phá căn phòng có người ngồi cùng. Cho ăn một bữa nhỏ đúng loại thức ăn cũ. Chó con thường ngủ rất nhiều, khoảng 18–20 giờ mỗi ngày, đừng đánh thức để chơi. Đêm đầu chó con hay khóc vì lần đầu xa mẹ: đặt ổ gần giường, để chiếc khăn có mùi đàn cũ, một chai nước ấm bọc khăn. Khi nó khóc, bạn có thể đặt tay để trấn an, nhưng đừng bế lên giường mỗi lần khóc nếu sau này không muốn nó ngủ chung.
Với mèo, việc trốn dưới gầm giường cả ngày đầu, thậm chí hai ba ngày, là bình thường. Để bát nước, thức ăn và khay cát trong tầm với chỗ trốn, ngồi đọc sách trong phòng cho mèo quen giọng và mùi của bạn. Không lôi mèo ra khỏi chỗ trốn. Mèo sẽ tự ra khi thấy an toàn, thường vào ban đêm khi nhà yên.
Dặn cả nhà, nhất là trẻ nhỏ: ngồi thấp, để con vật tự đến gần, vuốt nhẹ, không bế bổng, không đuổi theo. Ngày đầu chưa nên tắm cho chó mèo, vì vừa thay đổi môi trường, lại có thể chưa tiêm đủ mũi.
Đổi thức ăn từ từ trong 7–10 ngày
Đổi thức ăn đột ngột là nguyên nhân rất hay gặp khiến chó mèo mới về bị tiêu chảy. Nếu muốn chuyển sang loại thức ăn khác, trộn theo tỉ lệ dưới đây.
| Ngày | Thức ăn cũ | Thức ăn mới |
|---|---|---|
| Ngày 1–3 | 75% | 25% |
| Ngày 4–6 | 50% | 50% |
| Ngày 7–9 | 25% | 75% |
| Từ ngày 10 | 0% | 100% |
Nếu phân lỏng ở giai đoạn nào, dừng lại ở tỉ lệ trước đó thêm vài ngày. Chó mèo con dưới 3 tháng thường ăn 3–4 bữa nhỏ mỗi ngày, lượng theo hướng dẫn trên bao bì tính theo cân nặng và tuổi. Luôn có bát nước sạch thay mỗi ngày. Không cho uống sữa bò, không cho ăn cơm thừa có hành tỏi, xương gà.
Một lý do nữa để giữ nguyên thức ăn cũ trong tuần đầu: nếu con vật bị tiêu chảy, bạn và bác sĩ dễ loại trừ nguyên nhân do đổi đồ ăn, tập trung tìm bệnh khác. Đổi nhà, đổi người chăm, đổi thức ăn cùng một lúc là ba áp lực chồng lên nhau với một con vật mới vài tuần tuổi.
Lịch 7 ngày đầu tham khảo
Mỗi con một tính cách, có con dạn ngay hôm sau, có con mất cả tuần. Dùng lịch dưới làm khung, theo nhịp của con vật.
- Ngày 1: phòng nhỏ yên tĩnh, ăn thức ăn cũ, đặt con vật vào chỗ vệ sinh sau mỗi giấc ngủ và bữa ăn, để nó ngủ bao nhiêu tuỳ thích. Ghi lại ăn uống, đi vệ sinh.
- Ngày 2–3: đưa đi khám thú y lần đầu, mang theo sổ tiêm. Bác sĩ khám tổng quát, kiểm tra ve rận, nấm, có thể xét nghiệm phân, lên lịch tiêm và tẩy giun. Nếu nhà có thú cưng khác, nên đi khám trước khi cho gặp.
- Ngày 3–4: bắt đầu tập vài thói quen: gọi tên, lịch đi vệ sinh đều đặn, chơi ngắn 5–10 phút mỗi lần. Cho làm quen với việc được chạm tai, chân, miệng để sau này dễ cắt móng, khám bệnh.
- Ngày 4–5: mở rộng không gian ra thêm một phòng nếu con vật đã ăn ngủ bình thường, dùng khay đúng.
- Ngày 5–7: nếu muốn đổi thức ăn thì bắt đầu trộn. Tập cho chó con đeo vòng cổ vài phút mỗi ngày; tập cho mèo vào lồng vận chuyển bằng cách đặt đồ thưởng trong lồng.
- Cuối tuần đầu: xem lại ghi chép: con vật ăn đều chưa, phân đã thành khuôn chưa, có ho hay chảy nước mũi không. Bất thường thì gọi lại phòng khám.
Giới thiệu với thú cưng cũ và trẻ nhỏ
Nếu nhà đã có chó mèo, đừng thả hai con gặp nhau ngay ngày đầu. Ngoài chuyện đánh nhau, con mới có thể mang theo bệnh, ký sinh trùng, nấm. Nên cách ly ít nhất một đến hai tuần, cho đến khi bác sĩ khám xong và con cũ đã tiêm phòng đầy đủ.
Trong thời gian cách ly, cho hai bên làm quen bằng mùi trước: đổi khăn nằm của hai con cho nhau, cho ăn hai bên một cánh cửa đóng. Sau đó cho nhìn nhau qua cửa lưới hoặc khe cửa có chặn. Khi cả hai đã bình tĩnh, cho gặp trực tiếp trong thời gian ngắn có người giám sát, chó cũ nên được giữ dây. Với mèo, quá trình này có thể kéo dài vài tuần; vội vàng dễ khiến hai con ghét nhau lâu dài.
Với trẻ nhỏ, hướng dẫn cách vuốt ve nhẹ từ đầu xuống lưng, không kéo đuôi, tai, không ôm siết, không làm phiền khi con vật đang ăn, đang ngủ. Trẻ dưới khoảng 5 tuổi luôn cần người lớn ở cạnh khi chơi với chó mèo. Chó con mọc răng hay cắn tay, đưa đồ gặm thay cho tay trẻ.
Dấu hiệu cần đưa đi khám ngay trong tuần đầu
Chó mèo con mới về hay bị căng thẳng, có thể ăn ít một hai bữa đầu. Nhưng các dấu hiệu dưới đây không nên chờ:
- Nôn nhiều lần, tiêu chảy, nhất là phân có máu, mùi tanh nồng: chó con có thể bị parvo, mèo con có thể bị giảm bạch cầu. Đây là cấp cứu.
- Bỏ ăn hoàn toàn quá 24 giờ với chó mèo con, hoặc không uống nước.
- Lờ đờ, nằm một chỗ, không phản ứng khi gọi, người lạnh hoặc nóng bất thường.
- Chảy nước mũi, nước mắt có mủ, ho, khò khè, mắt nhắm một bên.
- Bụng chướng căng, rặn mà không đi được.
- Nổi mảng rụng lông tròn, da đỏ, gãi nhiều: có thể nấm hoặc ghẻ, cần điều trị và vệ sinh sớm vì nấm có thể lây sang người.
Câu hỏi thường gặp
Chó mèo mới về bao lâu thì tắm được?
Nên chờ con vật quen nhà vài ngày và hỏi bác sĩ khi đi khám lần đầu. Chó mèo con chưa tiêm đủ mũi dễ bị lạnh, mệt. Nếu bẩn, lau bằng khăn ấm hoặc tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, sấy khô ngay. Dùng sữa tắm dành riêng cho chó mèo.
Chó con mới về khóc đêm phải làm sao?
Đặt ổ gần giường, lót khăn có mùi đàn cũ, thêm chai nước ấm bọc khăn và cho đi vệ sinh ngay trước khi ngủ. Khi chó khóc, nói nhỏ và đặt tay trấn an, tránh bật đèn chơi đùa. Sau khoảng một tuần, phần lớn chó con ngủ yên hơn.
Mèo mới về trốn suốt không ra ăn thì sao?
Mèo trốn một hai ngày là bình thường, nhiều con chỉ ra ăn vào ban đêm. Đặt nước, thức ăn và khay gần chỗ trốn. Nếu mèo con không ăn gì quá 24 giờ, hoặc mèo lớn không ăn quá hai ngày, nên đưa đi thú y vì mèo nhịn ăn lâu có thể gây hại gan.
Nhận nuôi chó mèo trưởng thành có khó hơn nuôi từ nhỏ không?
Không hẳn. Chó mèo trưởng thành thường đã có tính cách rõ ràng, nhiều con đã biết đi vệ sinh đúng chỗ, bớt phá phách. Chúng có thể cần thời gian lâu hơn để tin người mới, đặc biệt những con từng bị bỏ rơi. Điều cần nhất là kiên nhẫn và giữ lịch sinh hoạt đều đặn.
Có nên cho chó mèo con ngủ chung giường không?
Đó là lựa chọn riêng của mỗi nhà. Nếu cho ngủ chung, nên đợi con vật đã được khám, tẩy giun, trị ve rận và dạy đi vệ sinh ổn định. Chó con rất nhỏ có thể bị đè hoặc ngã từ giường cao. Nhà có trẻ sơ sinh thì không nên.
