Pickleball có năm luật cốt lõi, nắm được là vào sân chơi được ngay: giao bóng thấp tay theo đường chéo; bóng phải nảy một lần ở mỗi bên sau giao bóng rồi mới được đánh vô lê; không được vô lê khi đứng trong vùng cấm sát lưới, thường gọi là vùng bếp; chỉ đội giao bóng mới ghi điểm; ván đấu kết thúc khi một đội đạt 11 điểm và hơn đối thủ ít nhất 2 điểm.
Phần khó nhất với người mới là cách đọc điểm ba con số trong đánh đôi và chuyện ai giao ở ô nào. Bài này đi lần lượt từ sân, dụng cụ, giao bóng, các luật nảy, vùng bếp đến tính điểm, theo luật phổ biến của Liên đoàn Pickleball Hoa Kỳ. Luật có cập nhật hằng năm, nên khi thi đấu chính thức, hãy kiểm tra bản luật mới nhất mà ban tổ chức áp dụng.
Sân, lưới, vợt và bóng
Sân pickleball hình chữ nhật dài 13,41 m, rộng 6,10 m (44 x 20 feet), bằng kích thước sân cầu lông đánh đôi, dùng chung cho cả đánh đơn lẫn đánh đôi. Lưới cao 91,4 cm ở hai cột biên và 86,4 cm ở giữa, thấp hơn lưới tennis khá nhiều. Mỗi bên lưới có một vùng sâu 2,13 m (7 feet) sát lưới, là vùng cấm vô lê, người chơi quen gọi là vùng bếp. Phần còn lại mỗi bên được chia đôi bằng đường giữa thành ô giao bóng phải và trái.
Vợt là loại vợt đặc, không có dây như tennis, mặt phẳng làm từ vật liệu tổng hợp như sợi carbon, sợi thuỷ tinh hay gỗ, to hơn vợt bóng bàn khá nhiều. Bóng nhựa rỗng có lỗ, nhẹ, nảy thấp. Bóng dùng ngoài trời thường cứng hơn, lỗ nhỏ và nhiều hơn để ít bị gió ảnh hưởng; bóng trong nhà mềm hơn, lỗ to hơn.
Vì bóng nảy thấp và lưới thấp, pickleball không đòi hỏi sức mạnh như tennis. Chính điều đó làm môn này dễ chơi với nhiều lứa tuổi, nhưng cũng khiến các pha đánh nhẹ, đặt bóng khéo sát lưới quan trọng hơn những cú đập mạnh.
Luật giao bóng
Giao bóng là chỗ người mới bị bắt lỗi nhiều nhất. Theo luật hiện hành, có hai cách giao hợp lệ; với cả hai cách, người giao phải đứng sau đường cuối sân, trong phần kéo dài tưởng tượng của ô giao bóng mình, và ít nhất một chân chạm mặt sân phía sau đường cuối lúc đánh:
- Giao vô lê, cách truyền thống: tung hoặc thả bóng rồi đánh trước khi bóng chạm đất. Tay vung theo đường vòng cung từ dưới lên; điểm vợt chạm bóng phải thấp hơn rốn; và đầu vợt không được cao hơn cổ tay ở thời điểm chạm bóng. Tay tung hay thả bóng không được xoay bóng để tạo xoáy.
- Giao thả nảy: thả bóng từ tay cho rơi tự do, không ném xuống, không tung lên, không xoay bóng bằng ngón tay, để bóng nảy trên sân rồi mới đánh. Bóng được nảy ở bất cứ đâu trên mặt sân. Với cách này, các giới hạn về độ cao điểm chạm và tư thế vợt ở trên không áp dụng, nên người mới thường thấy dễ hơn.
- Hướng bóng: giao chéo sân, bóng phải rơi vào ô giao bóng chéo bên kia, vượt qua vùng bếp. Bóng chạm vạch giữa, vạch biên hay vạch cuối của ô nhận là hợp lệ; bóng chạm vạch vùng bếp là lỗi, vì vạch đó tính là một phần của vùng bếp.
- Chạm lưới: luật hiện hành không còn giao lại khi bóng giao chạm lưới; nếu bóng chạm lưới rồi vẫn rơi đúng ô thì tiếp tục chơi, rơi sai ô là lỗi.
- Số lần giao: mỗi lượt giao chỉ có một lần thử, không có lần giao thứ hai như tennis.
Một mẹo cho người mới: đừng cố giao mạnh. Giao sâu về phía cuối ô nhận, ổn định, gần như lúc nào cũng tốt hơn một cú giao nhanh nhưng hay ra ngoài.
Luật hai lần nảy và vùng bếp
Luật hai lần nảy. Sau cú giao, đội nhận phải để bóng nảy một lần rồi mới đánh trả. Sau đó, đội giao bóng cũng phải để cú trả này nảy một lần rồi mới đánh. Chỉ sau hai lần nảy đó, cả hai đội mới được đánh vô lê, tức đánh bóng trên không khi chưa chạm đất. Luật này giúp các pha bóng kéo dài, đội giao không được lao lên lưới đập ngay.
Vùng bếp là vùng cấm vô lê. Bạn không được đánh vô lê khi đang đứng trong vùng bếp hoặc chạm vào vạch của nó. Nếu vô lê ở ngoài nhưng đà người khiến bạn bước vào vùng bếp, kể cả sau khi bóng đã đi, vẫn là lỗi. Ngay cả việc vợt hay mũ rơi vào vùng bếp do đà đánh vô lê cũng bị tính lỗi.
Được vào bếp lúc nào. Bạn được bước vào vùng bếp bất cứ lúc nào để đánh một quả bóng đã nảy, thường là những cú bỏ nhỏ sát lưới. Chỉ cần ra khỏi vùng bếp, cả hai chân chạm sân ngoài vùng, trước khi đánh vô lê cú tiếp theo.
Vì sao có vùng bếp. Không có vùng bếp, người chơi sẽ đứng sát lưới đập liên tục và môn chơi trở nên một chiều. Vùng bếp tạo ra lối chơi đặc trưng của pickleball: các cú đánh nhẹ cho bóng rơi vào bếp đối thủ, gọi là dink, để buộc họ phải đánh lên và tạo cơ hội tấn công.
Cách tính điểm và đọc ba con số trong đánh đôi
Pickleball thông thường tính điểm theo kiểu chỉ đội giao bóng mới được ghi điểm. Đội nhận thắng pha bóng thì chỉ giành lại quyền giao. Trong đánh đôi, người giao đọc điểm thành ba con số trước mỗi cú giao:
| Con số | Ý nghĩa | Ví dụ "5 – 3 – 2" |
|---|---|---|
| Thứ nhất | Điểm của đội đang giao bóng | Đội giao có 5 điểm |
| Thứ hai | Điểm của đội nhận | Đội nhận có 3 điểm |
| Thứ ba | Người giao thứ mấy của đội, 1 hoặc 2 | Đây là người giao thứ hai của đội |
Đầu ván, điểm được đọc là "0 – 0 – 2". Lý do: để bù lợi thế giao trước, đội giao đầu tiên chỉ có một người được giao, coi như đang ở lượt người giao thứ hai. Khi người này thua pha bóng, quyền giao chuyển sang đội kia.
Từ đó trở đi, mỗi đội có hai người giao. Người đang đứng ô phải giao trước, là người giao số 1. Thắng pha bóng thì được 1 điểm, người giao đổi chỗ với đồng đội sang ô trái và giao tiếp sang ô chéo khác. Thua pha bóng thì đồng đội trở thành người giao số 2, giao từ ô mình đang đứng. Người số 2 thua nữa thì đổi giao sang đội kia. Đội nhận không bao giờ đổi chỗ khi đang nhận.
Đánh đơn và các lỗi hay gặp
Trong đánh đơn, luật giao bóng, hai lần nảy và vùng bếp giữ nguyên, chỉ khác cách đọc điểm và vị trí giao. Điểm được đọc hai con số, điểm người giao trước. Người giao đứng ô phải khi điểm của mình là số chẵn, kể cả 0, và đứng ô trái khi điểm là số lẻ. Không có người giao thứ hai, thua pha bóng là mất quyền giao.
Các lỗi kết thúc pha bóng thường gặp: bóng ra ngoài sân; bóng không qua lưới; bóng nảy hai lần bên phía mình trước khi đánh; vô lê khi chưa đủ hai lần nảy; vô lê trong vùng bếp; bóng chạm người hay quần áo của bạn; người hoặc vợt chạm lưới, cột lưới khi bóng đang trong cuộc. Bóng chạm bất kỳ vạch nào của sân là bóng trong, trừ trường hợp bóng giao chạm vạch vùng bếp.
Trong các trận phong trào không có trọng tài, mỗi đội tự xử bóng ở phần sân của mình, và nguyên tắc là khi không chắc chắn bóng ra ngoài thì tính là bóng trong. Văn hoá chơi pickleball đề cao sự trung thực và thân thiện, nên gọi rõ "ra" hay "trong" ngay, và nhận lỗi của mình khi chạm lưới hay bước vào bếp.
Mẹo cho buổi chơi đầu tiên
Đứng đúng chỗ. Khi đội mình giao, người giao và đồng đội đứng sau vạch cuối; sau cú trả của đối thủ nảy xong mới tiến lên. Khi đội mình nhận, người nhận đứng gần vạch cuối, còn đồng đội có thể đứng ngay sát vạch bếp.
Tiến lên vạch bếp sau cú trả giao bóng. Đội nào lên được vạch bếp trước thường kiểm soát pha bóng. Người nhận nên trả bóng sâu rồi tiến lên lưới cùng đồng đội.
Đánh nhẹ, có kiểm soát. Cổ tay giữ chắc, vung vợt ngắn. Phần lớn điểm của người mới mất vì đánh quá mạnh ra ngoài hoặc vào lưới, không phải vì đối thủ đánh hay.
Giày và an toàn. Mang giày thể thao chơi sân có đế bám ngang tốt như giày cầu lông, tennis, không mang giày chạy bộ đế cao vì dễ lật cổ chân khi di chuyển ngang. Đừng chạy lùi để đỡ bóng bổng; xoay người và bước chéo về sau để tránh ngã ngửa, chấn thương hay gặp ở người lớn tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Một ván pickleball đánh bao nhiêu điểm?
Thông thường là 11 điểm và phải thắng cách biệt ít nhất 2 điểm, nên có thể kéo dài 12–10, 13–11. Một số giải đấu dùng ván 15 hoặc 21 điểm, và trận đấu thường theo thể thức thắng hai trong ba ván.
Pickleball khác tennis và cầu lông thế nào?
Pickleball dùng sân bằng sân cầu lông đôi, vợt đặc, bóng nhựa có lỗ nảy thấp, giao bóng thấp tay và có vùng cấm vô lê sát lưới. So với tennis, sân nhỏ hơn và ít chạy hơn, người mới dễ có những pha bóng dài ngay từ buổi đầu.
Có được đứng trong vùng bếp khi không đánh bóng không?
Được. Luật chỉ cấm đánh vô lê khi đang chạm vùng bếp. Bạn có thể đứng hay đi vào đó bất cứ lúc nào, nhưng phải ra hẳn ngoài vùng trước khi đánh vô lê, nên đứng lâu trong đó thường bất lợi.
Bóng giao chạm lưới rồi rơi vào ô thì sao?
Theo luật hiện hành của Liên đoàn Pickleball Hoa Kỳ, bóng giao chạm lưới và rơi đúng ô giao là hợp lệ, pha bóng tiếp tục. Nếu chạm lưới rồi rơi vào vùng bếp hay ra ngoài thì là lỗi.
Người lớn tuổi chơi pickleball có an toàn không?
Pickleball được nhiều người lớn tuổi chơi vì sân nhỏ và nhịp chậm hơn tennis. Tuy vậy vẫn nên khởi động kỹ, mang giày bám sân, tránh chạy lùi, và hỏi bác sĩ nếu có bệnh tim mạch, loãng xương hay từng phẫu thuật khớp.
Có thể tính điểm theo kiểu điểm nào cũng tính không?
Có. Một số giải và câu lạc bộ thử nghiệm cách tính điểm mỗi pha bóng đều có điểm, giống cầu lông, giúp trận đấu nhanh và dễ theo dõi hơn. Trước khi chơi, cả nhóm nên thống nhất dùng cách tính nào.
