iPhone có khá nhiều tính năng hữu ích nằm sâu trong Cài đặt hoặc chỉ hiện khi bạn nhấn giữ đúng chỗ. Năm tính năng đáng bật ngay là: Chạm vào mặt sau (gõ hai lần lên lưng máy để chụp màn hình, bật đèn pin), nhấn giữ phím cách để di chuyển con trỏ chính xác, Văn bản trực tiếp để sao chép chữ trong ảnh, tách chủ thể khỏi nền ảnh chỉ bằng một lần nhấn giữ, và Truy cập được hướng dẫn để khoá trẻ con trong một ứng dụng.
Mỗi tính năng có yêu cầu về đời máy và phiên bản iOS riêng; tên mục ghi bên dưới theo giao diện tiếng Việt và có thể khác đôi chút giữa các bản cập nhật. Nếu không tìm thấy, bạn vuốt xuống ở trang Cài đặt và gõ tên vào ô tìm kiếm.
Năm tính năng thao tác nhanh
1. Chạm vào mặt sau. Vào Cài đặt, Trợ năng, Cảm ứng, kéo xuống cuối chọn Chạm vào mặt sau. Gán hành động cho Chạm hai lần và Chạm ba lần: chụp màn hình, bật đèn pin, mở camera, tắt tiếng, hoặc chạy một phím tắt tự tạo. Cần iPhone 8 trở lên và iOS 14 trở lên. Vẫn chạy khi có ốp lưng mỏng.
2. Biến bàn phím thành bàn di chuột. Khi đang gõ, nhấn giữ phím cách đến khi các chữ mờ đi, rồi rê ngón tay để đặt con trỏ đúng vị trí cần sửa. Nhanh và chính xác hơn nhiều so với chạm vào giữa chữ.
3. Vuốt ba ngón để hoàn tác. Vuốt ba ngón sang trái để hoàn tác, sang phải để làm lại; chụm ba ngón để sao chép, mở ba ngón để dán. Lắc máy để hoàn tác cũng được, nhưng dễ bị vô tình kích hoạt, có thể tắt trong Trợ năng, Cảm ứng.
4. Thay thế văn bản. Vào Cài đặt, Cài đặt chung, Bàn phím, Thay thế văn bản. Tạo phím tắt như "dcn" tự thành địa chỉ nhà đầy đủ, "stk" thành số tài khoản. Đồng bộ qua iCloud sang iPad, Mac.
5. Kéo thanh trượt nhanh. Trong danh sách dài như danh bạ, ảnh, trang web, chạm vào thanh trạng thái ở đỉnh màn hình để cuộn ngay lên đầu. Trong Ảnh, nhấn giữ thanh cuộn bên phải để kéo nhanh qua nhiều năm.
Năm tính năng với ảnh và camera
6. Văn bản trực tiếp. Mở ảnh có chữ, như ảnh chụp tờ thông báo, hoá đơn, bảng giờ tàu; nhấn giữ vào chữ để chọn, sao chép, dịch hoặc gọi số điện thoại trong ảnh. Trong ứng dụng Camera, hướng vào chữ rồi bấm biểu tượng nhận diện văn bản ở góc. Cần iPhone XS, XR trở lên.
7. Tách chủ thể khỏi nền. Mở ảnh trong Ảnh, nhấn giữ vào người, con vật hoặc đồ vật chính cho đến khi viền sáng chạy quanh, rồi chọn Sao chép hoặc Chia sẻ. Dán vào Zalo, Messenger thành ảnh nền trong suốt hoặc tạo nhãn dán. Có từ iOS 16.
8. Quét tài liệu trong Ghi chú. Mở Ghi chú, tạo ghi chú mới, bấm biểu tượng kẹp giấy hoặc camera, chọn Quét tài liệu. Máy tự nhận khung giấy, cắt thẳng, làm phẳng, lưu thành PDF nhiều trang. Đủ dùng cho hồ sơ, đơn từ mà không cần ứng dụng quét riêng.
9. Đo lường và thước thuỷ. Ứng dụng Đo lường có sẵn đo chiều dài đồ vật, khoảng cách bằng camera; trên máy có cảm biến LiDAR còn đo chiều cao người. Thẻ thước thuỷ giúp treo tranh thẳng, kê kệ cân.
10. Kính lúp. Thêm Kính lúp vào Trung tâm điều khiển để phóng to chữ nhỏ trên bao bì thuốc, sách hướng dẫn, kèm đèn pin. Rất hữu ích cho người lớn tuổi.
Năm tính năng cho gia đình và an toàn
11. Truy cập được hướng dẫn. Vào Cài đặt, Trợ năng, Truy cập được hướng dẫn, bật và đặt mật mã. Mở ứng dụng muốn khoá (ví dụ video hoạt hình), bấm nút sườn ba lần (máy có nút Home thì bấm nút Home ba lần), chọn Bắt đầu. Trẻ không thoát ra được ứng dụng khác; có thể khoanh vùng vô hiệu hoá phím, đặt giới hạn thời gian.
12. Tắt tiếng cuộc gọi không xác định. Vào Cài đặt, Điện thoại (bản mới có thể gom vào mục Ứng dụng), bật tắt tiếng người gọi không xác định. Số lạ không có trong danh bạ, tin nhắn hay lịch sử gọi sẽ vào thư thoại hoặc danh sách gần đây mà không đổ chuông. Cẩn thận có thể lỡ cuộc gọi của người giao hàng, bệnh viện.
13. SOS khẩn cấp và ID y tế. Trong Cài đặt, SOS khẩn cấp, xem cách gọi khẩn cấp bằng nút sườn. Ứng dụng Sức khoẻ có mục ID y tế: nhóm máu, dị ứng, người liên hệ khẩn cấp, hiển thị được trên màn hình khoá cho người cứu giúp.
14. Chia sẻ mật khẩu Wi-Fi. Khi máy của người thân đang hỏi mật khẩu Wi-Fi, đưa iPhone đã kết nối mạng đó lại gần (đã mở khoá, có tên người kia trong danh bạ). iPhone sẽ hiện bảng hỏi chia sẻ mật khẩu, bấm một lần là xong.
15. Nhận dạng âm thanh. Vào Cài đặt, Trợ năng, Nhận dạng âm thanh, bật cho tiếng trẻ khóc, chuông cửa, báo cháy. Máy sẽ rung, hiện thông báo khi nghe thấy, hữu ích khi đeo tai nghe hoặc với người nghe kém.
Mẹo nhỏ để tìm và dùng các tính năng này dễ hơn
Phần lớn người dùng iPhone chỉ biết vài phần trăm tính năng của máy, không phải vì chúng khó, mà vì chúng nằm trong mục Trợ năng, nơi ít ai mở. Mục Trợ năng ban đầu dành cho người khuyết tật nhưng chứa rất nhiều công cụ tiện cho mọi người: chạm vào mặt sau, phím tắt trợ năng (bấm nút sườn ba lần để bật nhanh một tính năng), giảm điểm trắng giúp màn hình bớt chói vào buổi tối, chữ lớn hơn cho người lớn tuổi.
Khi muốn tìm một cài đặt, đừng lục từng mục. Ở trang Cài đặt, vuốt nhẹ xuống để hiện ô tìm kiếm, gõ vài chữ như "mặt sau", "thay thế", "rung". Tương tự, vuốt xuống ở giữa màn hình chính để mở tìm kiếm toàn máy, tìm được cả ứng dụng, tin nhắn, ảnh theo nội dung (gõ "chó" để ra ảnh có con chó).
Một nhóm tính năng nữa đáng biết là Phím tắt, ứng dụng có sẵn cho phép ghép nhiều thao tác thành một nút. Ví dụ đơn giản: một phím tắt về nhà tự gửi tin nhắn báo đã về cho người thân, bật Wi-Fi và giảm âm lượng; một phím tắt đi ngủ tắt dữ liệu di động, bật chế độ tập trung. Gán phím tắt đó vào Chạm vào mặt sau hoặc thêm ra màn hình chính là bấm một lần chạy cả chuỗi. Thẻ Tự động hoá trong ứng dụng Phím tắt còn cho chạy theo giờ, theo vị trí hoặc khi cắm sạc, ví dụ tự bật Chế độ nguồn điện thấp khi pin xuống dưới một mức bạn chọn.
Mỗi bản iOS lớn thường thêm vài tính năng và đôi khi đổi chỗ các mục. Sau khi cập nhật, ứng dụng Mẹo có sẵn trên iPhone tổng hợp tính năng mới kèm hướng dẫn ngắn, đáng mở một lần. Với máy đời cũ, một số tính năng như Văn bản trực tiếp, tách nền ảnh, nhận diện âm thanh có thể không có do giới hạn phần cứng, không phải do cài đặt sai.
Năm cài đặt ít người chỉnh nhưng nên làm
Ngoài tính năng mới, vài cài đặt tưởng nhỏ giúp iPhone dùng sướng hơn và an toàn hơn hằng ngày:
- Đặt Liên hệ khôi phục tài khoản trong Cài đặt, tên của bạn, Đăng nhập và bảo mật: người thân tin cậy giúp bạn lấy lại tài khoản Apple nếu quên mật khẩu.
- Bật Tìm iPhone và mạng Tìm để định vị máy kể cả khi tắt mạng, trong một khoảng thời gian sau khi máy tắt nguồn ở đời máy hỗ trợ.
- Tuỳ chỉnh Trung tâm điều khiển: thêm nút quay màn hình, Kính lúp, Chế độ nguồn điện thấp, Hẹn giờ; xoá nút ít dùng cho gọn.
- Rà mục Cho phép truy cập khi bị khoá trong Face ID và mật mã: tắt Trung tâm điều khiển và Phụ kiện để kẻ trộm không bật chế độ máy bay hay cắm thiết bị lạ khi máy đang khoá.
- Dọn widget trên màn hình khoá chỉ để những thứ không lộ thông tin, như thời tiết, pin, thay vì lịch hẹn chi tiết hoặc tin nhắn.
Nếu có người lớn tuổi trong nhà dùng iPhone, hãy cân nhắc chế độ Trợ năng hỗ trợ (Assistive Access) ở các bản iOS mới: giao diện chỉ còn vài ứng dụng thiết yếu với nút to, rất dễ dùng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao iPhone của mình không có Chạm vào mặt sau?
Tính năng cần iPhone 8 trở lên và iOS 14 trở lên. Nếu máy đủ điều kiện mà không thấy, kiểm tra trong Cài đặt, Trợ năng, Cảm ứng, kéo xuống cuối. Ốp quá dày hoặc có vòng giá đỡ kim loại có thể làm máy không nhận cú chạm.
Văn bản trực tiếp có nhận được chữ tiếng Việt không?
Các bản iOS gần đây đã hỗ trợ nhận diện tiếng Việt trong Văn bản trực tiếp, độ chính xác tốt với chữ in rõ, kém hơn với chữ viết tay hay ảnh mờ. Nếu không nhận, kiểm tra phiên bản iOS và ngôn ngữ trong cài đặt.
Truy cập được hướng dẫn khác gì Thời gian sử dụng?
Truy cập được hướng dẫn khoá máy trong một ứng dụng trong một lần dùng, hợp khi đưa máy cho trẻ xem video. Thời gian sử dụng là công cụ quản lý dài hạn: giới hạn thời gian mỗi ứng dụng, chặn nội dung, đặt giờ nghỉ, thích hợp cho máy riêng của con.
Tính năng ẩn có làm máy hao pin hơn không?
Hầu hết không đáng kể. Nhận dạng âm thanh phải nghe liên tục nên tốn pin hơn một chút; các tính năng như chạm vào mặt sau, thay thế văn bản, quét tài liệu gần như không ảnh hưởng. Nếu thấy pin tụt nhanh, xem mục Pin để kiểm tra.
Có cần cài ứng dụng ngoài để có các tính năng này không?
Không. Tất cả tính năng trong bài đều có sẵn trong iOS và ứng dụng của Apple như Ảnh, Ghi chú, Đo lường. Cài thêm ứng dụng bên ngoài chỉ khi cần tính năng nâng cao hơn, và nên chọn ứng dụng không đòi quyền truy cập quá rộng.
